factograf
PL
Zaloguj się

dziesiąty cesarz Rosji (1777–1825)

Aleksander I Romanow

  • 1 min czytania
  • W 93 językach
  • 24 obrazy
  • Artykuł autorski Factograf
Aleksander I Romanow

Aleksander I Romanow (1777–1825), zwany "Błogosławionym", był cesarzem Rosji od 1801, pierwszym królem Królestwa Polskiego od 1815 i wielkim księciem Finlandii od 1809 aż do swojej śmierci. Panował podczas wojen napoleońskich, okresu, który ukształtował rolę Rosji w polityce europejskiej. Znany z wczesnej retoryki liberalnej, później stał się bardziej konserwatywny i samowolny, a jego panowanie zapamiętano zarówno z reform, jak i sojuszy zagranicznych, które zmieniły układ sił w Europie.

Młodość i objęcie tronu

Aleksander I Romanow, autorstwa G. Dawe'a, 1826, Peterhof, przycięte
Aleksander I Romanow, autorstwa G. Dawe'a, 1826, Peterhof, przycięte
Potwierdzenie małżeństwa Aleksandra z żoną Elżbietą Aleksiejewną
Potwierdzenie małżeństwa Aleksandra z żoną Elżbietą Aleksiejewną
Portret wielkiego księcia Aleksandra Pawłowicza, 1800, autorstwa Władimira Borowikowskiego
Portret wielkiego księcia Aleksandra Pawłowicza, 1800, autorstwa Władimira Borowikowskiego
Portret konny Aleksandra I autorstwa Franza Krügera, 1837, pośmiertny
Portret konny Aleksandra I autorstwa Franza Krügera, 1837, pośmiertny
Napoleon, Aleksander, królowa Ludwika i Fryderyk Wilhelm III Pruski w Tylży, 1807
Napoleon, Aleksander, królowa Ludwika i Fryderyk Wilhelm III Pruski w Tylży, 1807
Spotkanie Napoleona I i cara Aleksandra I w Tylży, autorstwa Adolphe'a Roehna, 1808
Spotkanie Napoleona I i cara Aleksandra I w Tylży, autorstwa Adolphe'a Roehna, 1808
Cesarstwo Francuskie w 1812 roku w swoim największym zasięgu
Cesarstwo Francuskie w 1812 roku w swoim największym zasięgu
Bitwa pod Ganją podczas wojny rosyjsko-perskiej
Bitwa pod Ganją podczas wojny rosyjsko-perskiej
8 obrazów

Aleksander był najstarszym synem Pawła I i Zofii Doroty Wirtemberskiej. Wychowywała go głównie babka, Katarzyna Wielka, która w 1793 roku zaaranżowała jego małżeństwo z księżniczką Ludwiką Badeńską. Jego wychowanie łączyło humanitarne idee myślicieli oświeceniowych z tradycjami rosyjskiego autokratyzmu. Cesarzem został w 1801 roku, po zamordowaniu ojca. Nie aprobował chwiejnych rządów ojca, co ukształtowało jego bardziej postępowe poglądy na początku panowania.

Reformy i polityka zagraniczna

Przeprawa przez rzekę Berezynę, autorstwa Petera von Hessa, 1844, przedstawiająca odwrót resztek Wielkiej Armii Napoleona w listopadzie 1812 roku
Przeprawa przez rzekę Berezynę, autorstwa Petera von Hessa, 1844, przedstawiająca odwrót resztek Wielkiej Armii Napoleona w listopadzie 1812 roku
Ogłoszenie zwycięstwa po bitwie pod Lipskiem, autorstwa Johanna Petera Kraffta, przedstawiające spotkanie Aleksandra, Franciszka I Austriackiego i Fryderyka Wilhelma III Pruskiego po bitwie pod Lipskiem, 1813
Ogłoszenie zwycięstwa po bitwie pod Lipskiem, autorstwa Johanna Petera Kraffta, przedstawiające spotkanie Aleksandra, Franciszka I Austriackiego i Fryderyka Wilhelma III Pruskiego po bitwie pod Lipskiem, 1813
Armia rosyjska wkraczająca do Paryża w 1814 roku
Armia rosyjska wkraczająca do Paryża w 1814 roku
Wizyta władców sprzymierzonych w Anglii w czerwcu 1814 roku
Wizyta władców sprzymierzonych w Anglii w czerwcu 1814 roku
Negocjacje na kongresie wiedeńskim
Negocjacje na kongresie wiedeńskim
Portret Aleksandra I autorstwa Thomasa Lawrence'a, 1818
Portret Aleksandra I autorstwa Thomasa Lawrence'a, 1818
Aleksander I zatwierdził nową konstytucję Finlandii i uczynił Finlandię autonomicznym wielkim księstwem na sejmie w Porvoo w 1809 roku.
Aleksander I zatwierdził nową konstytucję Finlandii i uczynił Finlandię autonomicznym wielkim księstwem na sejmie w Porvoo w 1809 roku.
Ioannis Kapodistrias, dawny minister spraw zagranicznych Rosji, został wybrany pierwszym szefem państwa niepodległej Grecji
Ioannis Kapodistrias, dawny minister spraw zagranicznych Rosji, został wybrany pierwszym szefem państwa niepodległej Grecji
8 obrazów

W pierwszych latach panowania Aleksander wprowadził umiarkowane reformy społeczne i szerokie zmiany w oświacie, w tym zakładanie kolejnych uniwersytetów. Mianował doradcą Michaiła Speranskiego, a plany utworzenia parlamentu i konstytucji zostały sporządzone, lecz nigdy nie weszły w życie. W polityce zagranicznej kilkakrotnie zmieniał stanowisko Rosji wobec Francji, walcząc z Napoleonem pod Austerlitz i Friedlandem, po czym w 1807 roku zawarł z nim sojusz. Sojusz upadł do 1810 roku, a inwazja Napoleona na Rosję w 1812 roku zakończyła się katastrofą dla Francuzów.

Późniejsze panowanie i dziedzictwo

Elżbieta Aleksiejewna z Aleksandrem na kongresie wiedeńskim, 1814, medal klisza autorstwa Leopolda Heubergera
Elżbieta Aleksiejewna z Aleksandrem na kongresie wiedeńskim, 1814, medal klisza autorstwa Leopolda Heubergera
Aleksander i Ludwika Badeńska
Aleksander i Ludwika Badeńska
Maska pośmiertna cara Aleksandra
Maska pośmiertna cara Aleksandra
Śmierć Aleksandra I Romanowa
Śmierć Aleksandra I Romanowa
Pałac Aleksandra I w Tagańrogu
Pałac Aleksandra I w Tagańrogu
Cesarz Mikołaj II podczas uroczystości odsłonięcia pomnika Aleksandra I w Kiszyniowie, w gubernni besarabskiej (obecnie Mołdawia), upamiętniającego 100 lat od rosyjskiej aneksji Besarabii. Został zburzony w 1918 roku, po zjednoczeniu Besarabii z Rumunią.
Cesarz Mikołaj II podczas uroczystości odsłonięcia pomnika Aleksandra I w Kiszyniowie, w gubernni besarabskiej (obecnie Mołdawia), upamiętniającego 100 lat od rosyjskiej aneksji Besarabii. Został zburzony w 1918 roku, po zjednoczeniu Besarabii z Rumunią.
Popiersie Aleksandra I na dziedzińcu Uniwersytetu Helsińskiego, 1986
Popiersie Aleksandra I na dziedzińcu Uniwersytetu Helsińskiego, 1986
7 obrazów

W drugiej połowie panowania Aleksander stał się bardziej konserwatywny i podejrzliwy wobec spisków, zniósł wiele wcześniejszych reform i zastąpił Speranskiego Aleksym Arakczejewem. Zmarł na tyfus w grudniu 1825 roku podczas podróży po południowej Rosji. Nie pozostawiwszy prawowitych dzieci, został następcą młodszy brat, Mikołaj I. Jego śmierć poprzedziło nieudane powstanie dekabrystów, liberalnych oficerów armii.

W 93 językach

Редакція Factograf · Opublikowano 14 października 2026 · Częściowo na podstawie Wikipedii, CC BY-SA 4.0 · Artykuł źródłowy