Aleksander I Romanow (1777–1825), zwany "Błogosławionym", był cesarzem Rosji od 1801, pierwszym królem Królestwa Polskiego od 1815 i wielkim księciem Finlandii od 1809 aż do swojej śmierci. Panował podczas wojen napoleońskich, okresu, który ukształtował rolę Rosji w polityce europejskiej. Znany z wczesnej retoryki liberalnej, później stał się bardziej konserwatywny i samowolny, a jego panowanie zapamiętano zarówno z reform, jak i sojuszy zagranicznych, które zmieniły układ sił w Europie.
Młodość i objęcie tronu








Aleksander był najstarszym synem Pawła I i Zofii Doroty Wirtemberskiej. Wychowywała go głównie babka, Katarzyna Wielka, która w 1793 roku zaaranżowała jego małżeństwo z księżniczką Ludwiką Badeńską. Jego wychowanie łączyło humanitarne idee myślicieli oświeceniowych z tradycjami rosyjskiego autokratyzmu. Cesarzem został w 1801 roku, po zamordowaniu ojca. Nie aprobował chwiejnych rządów ojca, co ukształtowało jego bardziej postępowe poglądy na początku panowania.
Reformy i polityka zagraniczna








W pierwszych latach panowania Aleksander wprowadził umiarkowane reformy społeczne i szerokie zmiany w oświacie, w tym zakładanie kolejnych uniwersytetów. Mianował doradcą Michaiła Speranskiego, a plany utworzenia parlamentu i konstytucji zostały sporządzone, lecz nigdy nie weszły w życie. W polityce zagranicznej kilkakrotnie zmieniał stanowisko Rosji wobec Francji, walcząc z Napoleonem pod Austerlitz i Friedlandem, po czym w 1807 roku zawarł z nim sojusz. Sojusz upadł do 1810 roku, a inwazja Napoleona na Rosję w 1812 roku zakończyła się katastrofą dla Francuzów.
Późniejsze panowanie i dziedzictwo







W drugiej połowie panowania Aleksander stał się bardziej konserwatywny i podejrzliwy wobec spisków, zniósł wiele wcześniejszych reform i zastąpił Speranskiego Aleksym Arakczejewem. Zmarł na tyfus w grudniu 1825 roku podczas podróży po południowej Rosji. Nie pozostawiwszy prawowitych dzieci, został następcą młodszy brat, Mikołaj I. Jego śmierć poprzedziło nieudane powstanie dekabrystów, liberalnych oficerów armii.
