Afanasja Nowolocka była prawosławną świętą, która żyła w XVI i XVII wieku. Choć dostępne zapisy nie podają szczegółowych danych biograficznych dotyczących jej narodzin i śmierci, jest ona uznawana w tradycji wschodniochrześcijańskiej za osobę pobożną. Jej pamięć jest zachowana w kalendarzu liturgicznym, w którym jest czczona jako święta w Kościele prawosławnym.
Kult
W tradycji prawosławnej jest wspomniana w dwóch różnych terminach. Pierwsze święto przypada 18 stycznia, natomiast w kalendarzu rosyjskim jej pamięć obchodzona jest 31 stycznia. Daty te stanowią główne okazje do jej liturgicznego upamiętnienia w wierze.