factograf
PCD

Iran

Iran
Drapieu
Drapieu
imblème
imblème
3 images

L’Iran ( persan = ايران (Irān)), oficièlemint el Républike islamike d’Iran (persan = جمهوری اسلامی ايراﻥ (Jomhūrī-ye Eslāmī-ye Īrān)), ch'est un poéis d’Asie occidintale (o chintrale).

devise =
Esteghlāl, Āzādi, Jomhuri-e Eslāmi
(« Indépindance, Liberté, Républike islamike ! »)

(audio-f = )

جمهوری اسلامی ايران (in farsi)

Jomhūrī-ye Eslāmī-ye Īrān

Républike islamike d'Iran (audio-f = )

langue = Persan

capitale = Téhéran

monnoé = Rial (code = IRR)

hymne nacionnal = Sorud-é Djomhuri-yé Eslami

code téléfone = 98


Jografie

superfichie totale = 1 648 195 km²

pourchentage ieu = 0,7 %


populachon totale = 71 208 000 d'gins ( rang = 19) (2008).

dinchité = 40 gins/km²


Jographie aménistrative

L’Iran est subdivisé in 30 provinches:

  1. Téhéran
  2. Qom
  3. Markazi
  4. Qazvin
  5. Gilan
  6. Ardabil
  7. Zanjan
  8. Azerbaijan-e-sharghi (de l’est)
  9. Azerbaijan-e-gharbi (de l’ouest)
  10. Kurdistan
  11. Hamedan
  12. Kermanshah
  13. Ilam
  14. Lorestan
  15. Khuzestan
  1. Chahar Mahaal-o-Bakhtiari
  2. Kohkiluyeh-o-Boyer Ahmad
  3. Bushehr
  4. Fars
  5. Hormozgan
  6. Sistan-o-Balouchestan
  7. Kerman
  8. Yazd
  9. Esfahan
  10. Semnan
  11. Mazandaran
  12. Golestan
  13. Khorasan-e-shomali (du Nord)
  14. Khorasan-e-razavi
  15. Khorasan-e-jonubi (du sud)

Chés provinches (persan|استان|Ostān) sont gouvernées dpuis eune vile chentrale, généralemint el pus grande vile del provinche. Ch' gouverneu éd provinche (persan|استاندار|Ostāndār) est lonmé par ch' minisse éd l’Intérieur.


L' capitale est Téhéran (ou Tehrān).

Ch' calindérier ofichièl est ch' armonake persan.

Ch'nom dechl Iran ch'étoait Perse dusqu' 1935.

Aveuc un produit nacionnal brut d' 570 millars éd dollar (2005), ch'est l' deusième écononmie del région. Sin produit intérieur brut par abitint i s’élève à 8 400 dollars.

L'Iran est ch' 4° producteu d'pétrole au monne et pi ch' 2° esportateu de l' Organisation des pays exportateurs de pétrole (OPEP). Il dispose itou deul 2° pus grande réserve in gaz naturel, aprè l' Russie, et pi ch'est ech 6° producteu.

Histoère

Les ruines des palais des Achéménides, Persépolis
Les ruines des palais des Achéménides, Persépolis
Carte éd l’Iran vers l’an 1000.
Carte éd l’Iran vers l’an 1000.
Intérieur éd la mosquée du Sheikh Lutfallah, Ispahan
Intérieur éd la mosquée du Sheikh Lutfallah, Ispahan
Carte éd l’État Safavide, XVIe, XVIIe, XVIIIe.
Carte éd l’État Safavide, XVIe, XVIIe, XVIIIe.
Reza Khan Mir Panj, devenu Reza Shah Pahlavi.
Reza Khan Mir Panj, devenu Reza Shah Pahlavi.
drapieu 1964-1980.
drapieu 1964-1980.
Mohammad Khatami.
Mohammad Khatami.
7 images

L’Iran a l’eune des civilisacions continues les pus anchiennes du monne. Esn histoère couve des miliés d’innées, édpuis chés civilisacions antiques du platieu iranien, l’ civilisacion des Mannéens in Azerbaïdjan, éd Shahr-i Sokhteh (« Ville brûlée ») din ch' Sistan, pi l’anchienne civilisacion éd Jiroft, suivie du roéyôme d’Élam, éd l’impire Achéménide, des Parthes, des Sassanides dousqu’à l’actuelle République islamique d’Iran.

Achéménides

Séleucides

Sassanides

Période islamique

Iran modérne


Révolucion pi républike islamike

Tapis

Un tapis éd Tabriz.
Un tapis éd Tabriz.

Cuisine

Dressage éd table typique pour un plat iranien populaire, le Chelo Kabāb
Dressage éd table typique pour un plat iranien populaire, le Chelo Kabāb

Sport

Pahlevans s’entraînant à l’exercice dit Kabbadeh zadan dans une zurkhaneh éd Shiraz
Pahlevans s’entraînant à l’exercice dit Kabbadeh zadan dans une zurkhaneh éd Shiraz

Politique générale

Partisans éd Mostafa Mo’in, candidat à l’élection présidentielle en 2005, dont un des slogans était éd se battre pour les Droits éd l’Homme
Partisans éd Mostafa Mo’in, candidat à l’élection présidentielle en 2005, dont un des slogans était éd se battre pour les Droits éd l’Homme

Économie

Un vendeur éd fruits secs du Bazar éd Tajrish, Téhéran
Un vendeur éd fruits secs du Bazar éd Tajrish, Téhéran
Le grand bazar éd Téhéran
Le grand bazar éd Téhéran
Un hameau d’éleveurs entre Maku et Chaldoran dans l’Azerbaïdjan iranien
Un hameau d’éleveurs entre Maku et Chaldoran dans l’Azerbaïdjan iranien
3 images

Erligions

Une particularité du chiisme duodécimain en Iran : le Tazieh, un genre théâtral qui rejoue le massacre éd l’imam Husayn. Palais du Golestan, Téhéran, fin du XIXe sièke.
Une particularité du chiisme duodécimain en Iran : le Tazieh, un genre théâtral qui rejoue le massacre éd l’imam Husayn. Palais du Golestan, Téhéran, fin du XIXe sièke.
Mausolée del Esther biblique pi éd sin oncle Mordekhaï à Hamedan, l’un des centres éd pèlerinage juif ch' pus importint in Iran
Mausolée del Esther biblique pi éd sin oncle Mordekhaï à Hamedan, l’un des centres éd pèlerinage juif ch' pus importint in Iran
2 images

Littérature

که ایران بهشت است یا بوستان
همی بوی مشک آید از دوستان

« Que quelqu’un pinse à l’Iran conme Eden ou conme Gardin,
L’odeur du musc éd l’ami, du compagnon, abonde ichi bos. »

—Firdawsi

همه عالم تن است و ایران دل
نیست گوینده زین قیاس خجل

« L’Iran est ech cœur et pi l’univers ech corps,
Ed l'parole-lo, ech poète n'érssint humilité ni r'mords. »

— Nizami

Musique

Musiciens jouant éd la musique éd cambe iranienne tradicionnèle
Musiciens jouant éd la musique éd cambe iranienne tradicionnèle

Miniatures

Kelileh va Demneh, Manuscrit persan d'1429, provenant éd Herat, i érprésinte un chacal pi un lion.
Kelileh va Demneh, Manuscrit persan d'1429, provenant éd Herat, i érprésinte un chacal pi un lion.

Bibliografie

  • (in frinsé) Pierre Briant, Histoire éd l’empire Perse, Fayard, Paris, 2003, 1247 p. - isbn:|2-213-59667-0
  • (in frinsé) Yves Porter, Les Iraniens, Armand Colin, septembre 2006, - isbn:|2-200-26825-4.
  • (in frinsé) Philip Huyse, La Perse antique, Éditions Les Belles Lettres, Paris, 2005, 298 p. - isbn:|2-251-41031-7
  • (in frinsé) Bernard Hourcade, L'Iran. Nouvelles identités d'une république. Paris, Belin, 2002, 223 p. (coll. Asie plurielle)
  • (in inglé) J. A. Boyle, The Cambridge History of Iran, Cambridge University Press, 1968, 778 p. - isbn:|052106936X
  • (in inglé) Ferdowsi, Shah Nameh (traduit en anglais par Reuben Levy), Yassavoli, Téhéran, 2003, 212 p. - isbn:|964-306-208-2
  • (in frinsé) Farah Pahlavi, Mémoires, XO éditions, Paris, 2003, 428 p. - isbn:|2-84563-065-4
  • (in frinsé) Jean-Pierre Digard, Bernard Hourcade, Yann Richard, L'Iran au XX° s, Paris, Fayard 2007 (Édition revue et augmentée)
  • (in frinsé) Ramine Kamrane, Iran, l’islamisme dans l’impasse, Buchet-Chastel, Paris, 2003, 159 p. - isbn:|2-283-01976-1
  • (in frinsé) Fariba Abdelkah, Être moderne en Iran, CERI - KARTHALA, Paris, 2006, - isbn:|2-84586-782-4
  • (in frinsé) Omar Khayyam, Cent et un quatrains éd libre pensée (Robāiat), tr. et éd. par G. Lazard, Gallimard, Paris, 2002, éd. bilingue, 98 p. - isbn:|2-07-076720-5
  • (in frinsé) Mohammad-Reza Djalili, Géopolitique éd l’Iran, Éditions Complexe, Bruxelles, 2005 - isbn:|2-8048-0040-7
  • colonel David Smiley, Irregular regular, 1994, Chapitre 5 (traduction éd Thierry Le Breton sous le titre Au cœur éd l'action clandestine. Des Commandos au MI6, L'Esprit du Livre Éditions, 2008) sur à l'intervention britannique éd 1941.
  • (in frinsé) Ramine Kamrane pi Frédéric Tellier, "Iran: les coulisses d'un totalitarisme", Climats, 2007, - isbn:978-2-08-120055-5

Read next

In 296 languages

pcdаԥсшәаAcèhадыгабзэAfrikaansAlemannischአማርኛPangcaharagonésÆngliscअंगिकाالعربيةܐܪܡܝܐالدارجةمصرىঅসমীয়াasturianuаварKotavaअवधीazərbaycancaتۆرکجهбашҡортсаBasa BaliBoarischžemaitėškaBikol Centralбеларуская (тарашкевіца)беларускаяBetawiбългарскиभोजपुरीBislamaBanjarবাংলাབོད་ཡིགবিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরীbrezhonegbosanskiBatak MandailingBasa UgiбуряадcatalàChavacano de Zamboanga閩東語 / Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄нохчийнCebuanoᏣᎳᎩکوردیcorsuqırımtatarcačeštinakaszëbscziсловѣньскъ / ⰔⰎⰑⰂⰡⰐⰠⰔⰍⰟчӑвашлаCymraegdanskdagbanliDeutschZazakidolnoserbskiKadazandusunडोटेलीދިވެހިބަސްΕλληνικάemiliàn e rumagnòlEnglishEsperantoespañoleestieuskaraestremeñuفارسیFulfuldesuomivõroNa Vosa VakavitiføroysktfrançaisarpetanNordfriiskFryskGaeilgeGagauz贛語kriyòl gwiyannenGàidhliggalegoگیلکیAvañe'ẽगोंयची कोंकणी / Gõychi Konknni𐌲𐌿𐍄𐌹𐍃𐌺ગુજરાતીGaelgHausa客家語 / Hak-kâ-ngîHawaiʻiעבריתहिन्दीFiji HindihrvatskihornjoserbsceKreyòl ayisyenmagyarհայերենԱրեւմտահայերէնinterlinguaJaku IbanBahasa IndonesiaInterlingueIlokanoгӀалгӀайIdoíslenskamedžuslovjanskyitaliano日本語Patoisla .lojban.JawaქართულიQaraqalpaqshaTaqbaylitKarai-karaiадыгэбзэKabɩyɛTyapKongoKumoringGĩkũyũқазақшаភាសាខ្មែរಕನ್ನಡYerwa Kanuri한국어перем комикъарачай-малкъарکٲشُرRipoarischkurdîкомиkernowekкыргызчаLatinaLadinoLëtzebuergeschлаккулезгиLingua Franca NovaLugandaLimburgsLigureLadinlombardlingálaລາວlietuviųlatviešuMadhurâमगहीमैथिलीBasa BanyumasanмокшеньMalagasyолык марийMāoriMinangkabauмакедонскиമലയാളംмонголꯃꯤꯇꯩ ꯂꯣꯟमराठीкырык марыBahasa MelayuMaltiMirandésမြန်မာဘာသာэрзяньمازِرونیNapulitanoNedersaksiesPlattdüütschनेपालीनेपाल भाषाNederlandsnorsk nynorsknorskNovialߒߞߏSesotho sa LeboaDiné bizaadChi-ChewaoccitanlivvinkarjalaOromooଓଡ଼ିଆиронਪੰਜਾਬੀPangasinanKapampanganPapiamentuDeitschpolskiPiemontèisپنجابیپښتوportuguêsRuna SimirumantschikirundiromânăarmãneashtitarandíneрусскийрусиньскыйIkinyarwandaसंस्कृतम्саха тылаᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤsardusicilianuScotsسنڌيdavvisámegiellaSängösrpskohrvatski / српскохрватскиTaclḥitတႆးසිංහලSimple EnglishslovenčinaسرائیکیslovenščinaGagana SamoaanarâškielâchiShonaSoomaaligashqipсрпски / srpskiSranantongoSiSwatiSesothoSeelterskSundasvenskaKiswahiliꠍꠤꠟꠐꠤślůnskiSakizayaதமிழ்TayalತುಳುతెలుగుtetunтоҷикӣไทยትግርኛTürkmençeTagalogtolışilea faka-Tongatoki ponaTok PisinTürkçeSeediqXitsongaтатарча / tatarçachiTumbukaTwiтыва дылудмуртئۇيغۇرچە / Uyghurcheукраїнськаاردوoʻzbekcha / ўзбекчаvènetovepsän kel’Tiếng ViệtWest-VlamsVolapükwalonWinarayWolof吴语isiXhosaმარგალურიייִדישYorùbáVahcuenghZeêuwsⵜⴰⵎⴰⵣⵉⵖⵜ ⵜⴰⵏⴰⵡⴰⵢⵜ文言閩南語 / Bân-lâm-gí粵語中文isiZulu

Text from Wikipedia, CC BY-SA 4.0 · Source article