Topas er eit mineral som er eit fluorhaldig aluminiumsilikat Al2SiO4F2. Dei vanlege topasane er gule, men det finst òg fargelause, lyseblå, grønlege og lyseraude. Einskilde gule topasar frå Brasil blir djupraude ved oppvarming.
Klåre varietetar av topas vert nytta som edelsteinar og dei beste kjem frå Sri Lanka, Brasil og Russland (Ural). I Noreg finst til dels store krystall på einskilde pegmatittgangar.
Pyrofysalitt er ein gulkvit, ugjennomsiktig topas som mellom anna finst på Modum og i Sverige. Pyknitt er ei stengleg form som særleg er kjent frå tinnsteinsgangane i Böhmen.
Nemninga topas blir òg feilaktig brukt om visse andre edel- og smykkesteinar. Orientalsk topas er ein gul varietet av korund, spansk topas er ein gul kvarts og ofte ein varmehandsama ametyst. Såkalla røyktopas er det same som røykkvarts.
Kjelder
- Raade, Gunnar. (15. februar 2009). Topas: mineral. I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/topas%2Fmineral.
- Raade, Gunnar. (15. februar 2009). Topas: smykkesteiner. I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/topas%2Fsmykkesteiner.
Bakgrunnsstoff
- rosa Topaz, Biblical Topaz References Arkivert 2009-08-15 ved Wayback Machine. Farlang – gem information and full text historical references
- Topaz and other minerals found at Topaz Mountain, Juab County Arkivert 2013-08-27 ved Wayback Machine., Utah Geological Survey
