Vietnam

Nama Việt Nam (sebutan bahasa Vietnam:) adalah variasi dari Nam Việt ("Việt Selatan"), nama yang dapat ditelusuri kembali kepada Dinasti Triệu pada abad ke-2 ke-SM. Perkataan Việt berasal daripada singkatan bagi Bách Việt, sekumpulan kaum-kaum yang tinggal di selatan China dan Vietnam. Rupa nama "Vietnam" (越南) pertama kali tercatat pada abad ke-16 oleh puisi ramalan Sấm Trạng Trình. Nama ini juga telah ditemui pada 12 buah stele (prasasti) yang terukir pada abad ke-16 dan ke-17, termasuk satu di Pagoda Bao Lam di Haiphong bertarikh 1558.

Pada 1802, Nguyễn Phúc Ánh menubuhkan Dinasti Nguyễn, dan pada tahun kedua, baginda memohon perkenan Maharaja Jiaqing di Qing (China) untuk mengurniakan gelaran 'Raja Nam Viet' kepada baginda, namun Urus Setia Tertinggi kerajaan Qing menegaskan bahawa nama Nam Viet termasuklah kawasan-kawasan dalam wilayah Guangxi dan Guangdong di China.

Antara 1804 dan 1813, nama Vietnam digunakan secara resmi oleh Maharaja Gia Long. Ia kembali pada awal abad ke-20 menerusi karya Sejarah Kehilangan Vietnam oleh Phan Bội Châu, dan kemudian oleh Parti Nasionalis Vietnam. Negara ini biasanya dipanggil Annam hingga Mei 1945, apabila kedua-dua pihak maharaja di Huế dan pemerintah Viet Minh di Hanoi menerima pakai Việt Nam.

Sejarah bertulis Vietnam bermula seawal abad ke-3 SM apabila ditubuhkannya negeri-negeri Âu Lạc dan Nanyue (Nam Việt dalam bahasa Vietnam); Nanyue menakluki Âu Lạc pada 179 SM). Di Vietnam prasejarah letaknya antara tamadun dan masyarakat terawal dunia, oleh itu di sinilah bertempatnya antara manusia terawal yang mengamalkan pertanian. Lembah Sungai Merah membentuk sebuah unit geografi dan ekonomi semula jadi yang dikepung oleh gunung-ganang dan hutan belantara di utara dan barat, lautan di timur dan Delta Sungai Merah di selatan. Menurut mitos, negeri pertama Vietnam ditubuhkan pada 2879 SM, tetapi kajian arkeologi mengusulkan perkembangan ke arah pemerintahan penghulu pada kebudayaan Đông Sơn pada akhir Zaman Gangsa.

Keistimewaan geografi Vietnam menjadikannya sukar diserang, oleh itu Vietnam di bawah raja-raja Hùng begitu kekal lama sebagai negara merdeka yang lengkap. Sungguhpun demikian, pernah sekali Vietnam jatuh ke tangan sebuah kuasa asing malah sukar melepaskan diri selama 1,100 tahun daripada cengkaman dinasti Cina berturut-turut, iaitu Han, Wu Timur, Jin, Liu Song, Qi Selatan, Liang, Sui, Tang, dan Han Selatan; menyebabkan lenturnya warisan budaya, bahasa, dan jati diri bangsa. Ada kala-kalanya dalam 1,100 tahun ini, Vietnam diperintah secara bebas di bawah wangsa Triệu, Trưng Bersaudari, Lý Awal, Khúc dan Dương Đình Nghệ—namun semua kejayaan masing-masing sementara sahaja.

Sewaktu Cina mendominasi Vietnam Utara, adanya tamadun-tamadun yang mekar di wilayah-wilayah yang kini Vietnam tengah dan selatan, khususnya Funan dan Cham, tetapi pengasas dan pemerintah masing-masing bukanlah orang asli Vietnam. Mulai abad ke-10, orang Vietnam yang maju dari nusa teras Delta Sungai Merah mula menakluki tamadun-tamadun tersebut.

Ketika kedaulatan negara dipulihkan oleh Ngô Quyền (Raja Vietnam, 939–944), sealaf yang berikutnya dimajukan oleh dinasti berturut-turut, mulai wangsa Ngô, Đinh, Lê Awal, Lý, Trần, Hồ, Trần Akhir, Lê Akhir, Mạc, Trịnh, Nguyễn, Tây Sơn dan sekali lagi Nguyễn. Ada kala-kalanya sewaktu pemerintahan maharaja inilah Vietnam terjejas dan terpecah-belah oleh perang saudara serta menyaksikan campur tangan oleh wangsa-wangsa Song, Yuan Mongol, Cham, Ming, Siam, Manchu dan Perancis.

Empayar Ming menawan lembah Sungai Merah buat seketika sebelum orang peribumi Vietnam merampas kembali, kemudian Perancis menjinakkan Vietnam sebagai wilayah naungan selama hampir seabad, diikuti pendudukan sementara oleh Empayar Jepun. Pergolakan politik dan kebangkitan komunis menamatkan pemerintahan beraja selepas Perang Dunia Kedua, maka Vietnam diisytiharkan sebagai republik. Vietnam selepas merdeka terbahagi kepada dua, iaitu Vietnam Utara pimpinan komunis Ho Chi Minh dan Vietnam Selatan yang kapitalis dan sekutu rapat Amerika Syarikat sempena Perang Dingin. Pada 1960-an meletusnya perang saudara antara kedua-dua Vietnam, berkesudahan dengan kemenangan pihak Utara dan bersatunya semula negara di bawah pemerintahan Parti Komunis.

Vietnam ialah sebuah republik sosialis satu parti yang diperintah di bawah Perlembagaan 2013, sebagaimana dipinda pada 2025. Perkara 4 Perlembagaan menetapkan Parti Komunis Vietnam sebagai kuasa yang memimpin negara dan masyarakat, manakala pertubuhan parti serta anggotanya tertakluk pada Perlembagaan dan undang-undang. Parti Komunis ialah satu-satunya parti politik yang sah di negara itu.

Parti Komunis disusun berasaskan prinsip sentralisme demokratik. Kongres Kebangsaan parti diadakan setiap lima tahun untuk memilih Jawatankuasa Pusat, yang seterusnya memilih Politburo dan Setiausaha Agung. Kongres Kebangsaan ke-14 pada Januari 2026 memilih Jawatankuasa Pusat bagi penggal 2026–2031, yang mengekalkan Tô Lâm sebagai Setiausaha Agung. Barisan Tanah Air Vietnam, yang merangkumi pertubuhan politik, sosial dan kemasyarakatan, merupakan sebahagian daripada sistem politik serta beroperasi di bawah kepimpinan Parti Komunis. Perlembagaan memberikannya peranan dalam perwakilan kepentingan rakyat, penyeliaan sosial dan penyertaan dalam pembentukan dasar negara.

Perundangan

Perhimpunan Kebangsaan Vietnam ialah badan perundangan ekadewan serta badan kuasa negara yang tertinggi menurut Perlembagaan. Badan ini menggubal dan meminda Perlembagaan serta undang-undang, menentukan dasar utama negara, meluluskan belanjawan, memilih atau meluluskan pelantikan pegawai kanan dan menjalankan penyeliaan tertinggi terhadap institusi negara. Penggalnya berlangsung selama lima tahun dan persidangan biasa diadakan dua kali setahun. Jawatankuasa Tetap Perhimpunan Kebangsaan Vietnam menjalankan fungsi tetap antara persidangan.

Perhimpunan Kebangsaan penggal ke-16 mempunyai 500 orang ahli yang dipilih pada 15 Mac 2026. Parti Komunis memegang 482 kerusi, manakala 18 kerusi lagi dipegang oleh ahli tanpa parti. Trần Thanh Mẫn dipilih sebagai Pengerusi Perhimpunan Kebangsaan bagi penggal 2026–2031 pada 6 April 2026.

Eksekutif

Perlembagaan membahagikan kuasa eksekutif antara Presiden sebagai ketua negara dengan Kerajaan yang diketuai oleh Perdana Menteri. Presiden dipilih oleh Perhimpunan Kebangsaan daripada kalangan ahlinya, mewakili negara dalam urusan dalam dan luar negeri serta bertanggungjawab kepada badan perundangan tersebut. Presiden juga merupakan panglima tertinggi angkatan bersenjata dan mempengerusikan Majlis Pertahanan dan Keselamatan Negara Vietnam.

Tô Lâm, yang turut memegang jawatan Setiausaha Agung Parti Komunis, dipilih sebagai Presiden bagi penggal 2026–2031 pada 7 April 2026.

Kerajaan ialah badan pentadbiran negara yang tertinggi, menjalankan kuasa eksekutif dan melaksanakan keputusan Perhimpunan Kebangsaan. Perdana Menteri dipilih oleh Perhimpunan Kebangsaan daripada kalangan ahlinya serta bertanggungjawab terhadap kegiatan Kerajaan. Kerajaan bagi penggal 2026–2031 diketuai oleh Perdana Menteri Lê Minh Hưng dan terdiri daripada enam orang timbalan perdana menteri serta 17 orang menteri atau anggota lain. Struktur pentadbiran pusatnya merangkumi 14 kementerian dan tiga agensi bertaraf kementerian.

Kehakiman dan undang-undang

Mahkamah Rakyat Tertinggi Vietnam ialah mahkamah tertinggi negara dan bertanggungjawab memastikan undang-undang diterapkan secara seragam oleh mahkamah lain. Ketua Hakim dipilih oleh Perhimpunan Kebangsaan dan bertanggungjawab kepadanya. Prokuratorat Rakyat Tertinggi pula menjalankan pendakwaan awam serta mengawasi kegiatan kehakiman. Nguyễn Văn Quảng dipilih semula sebagai Ketua Hakim bagi penggal 2026–2031 pada 7 April 2026.

Pembaharuan kehakiman yang berkuat kuasa pada 1 Julai 2025 menyelaraskan sistem mahkamah dengan pentadbiran tempatan dua peringkat. Di bawah Mahkamah Rakyat Tertinggi, mahkamah peringkat wilayah dan mahkamah serantau mengambil alih bidang kuasa yang sebelum itu dilaksanakan oleh mahkamah wilayah serta daerah.

Vietnam masih mengekalkan hukuman mati. Walau bagaimanapun, pindaan Kanun Jenayah yang berkuat kuasa pada 1 Julai 2025 memansuhkan hukuman tersebut bagi lapan kesalahan, sekali gus mengurangkan jumlah kesalahan yang boleh dikenakan hukuman mati daripada 18 kepada 10.

Hubungan luar

Dasar luar Vietnam menekankan kemerdekaan, sikap berdikari, keamanan, kerjasama dan pembangunan, di samping kepelbagaian hubungan serta pendekatan pelbagai hala. Resolusi Kongres Kebangsaan Parti Komunis ke-14 turut menekankan autonomi strategik, pengukuhan keupayaan negara dan penyelarasan antara diplomasi, pertahanan dan keselamatan.

Vietnam mengambil bahagian dalam pelbagai institusi dan forum antarabangsa, termasuk PBB, ASEAN, APEC, WTO dan Pertubuhan Antarabangsa Francophonie.

Hubungan dengan China dipengaruhi oleh hubungan sejarah, hubungan ekonomi dan pertikaian wilayah di Laut China Selatan. Kerajaan Vietnam menuntut kedaulatan ke atas Kepulauan Paracel dan Kepulauan Spratly, serta menegaskan hak maritimnya berasaskan Konvensyen Undang-Undang Laut 1982. Tuntutan tersebut bertindih dengan tuntutan China dan beberapa pihak lain, khususnya di Kepulauan Spratly, yang menempatkan petempatan atau pos kawalan daripada lima pihak yang menuntut wilayah.

Pertahanan dan keselamatan

Angkatan bersenjata rakyat Vietnam terdiri daripada Tentera Rakyat Vietnam, Keselamatan Awam Rakyat Vietnam serta Milisia dan Pasukan Pertahanan Diri Vietnam. Tentera Rakyat menjadi teras pertahanan negara, manakala pasukan keselamatan awam bertanggungjawab terhadap keselamatan negara dan ketenteraman awam. Milisia dan Pasukan Pertahanan Diri pula merupakan pasukan bersenjata separuh masa yang beroperasi di peringkat tempatan, tempat kerja dan institusi.

Buku Putih Pertahanan 2019 menyifatkan dasar pertahanan Vietnam sebagai dasar keamanan, pertahanan diri dan “pertahanan seluruh rakyat”, dengan Tentera Rakyat sebagai terasnya. Dokumen itu turut menggariskan dasar “empat tidak”, iaitu tidak menyertai pakatan ketenteraan, tidak berpihak kepada sesebuah negara untuk menentang negara lain, tidak membenarkan pangkalan tentera asing atau penggunaan wilayah Vietnam untuk menentang negara lain, serta tidak menggunakan atau mengancam penggunaan kekerasan dalam hubungan antarabangsa.

Pembahagian pentadbiran

Penyusunan semula pentadbiran yang diluluskan pada 12 Jun 2025 mengurangkan bilangan unit pentadbiran peringkat wilayah daripada 63 kepada 34, yang terdiri daripada 28 wilayah dan enam bandar raya di bawah kerajaan pusat. Sebanyak 23 unit dibentuk melalui penggabungan, manakala 11 unit dikekalkan tanpa penggabungan.

Enam bandar raya di bawah kerajaan pusat ialah Hà Nội, Hải Phòng, Huế, Đà Nẵng, Cần Thơ dan Bandar Raya Ho Chi Minh. Dua puluh lapan wilayah pula ialah An Giang, Bắc Ninh, Cà Mau, Cao Bằng, Đắk Lắk, Điện Biên, Đồng Nai, Đồng Tháp, Gia Lai, Hà Tĩnh, Hưng Yên, Khánh Hòa, Lai Châu, Lâm Đồng, Lạng Sơn, Lào Cai, Nghệ An, Ninh Bình, Phú Thọ, Quảng Ngãi, Quảng Ninh, Quảng Trị, Sơn La, Tây Ninh, Thái Nguyên, Thanh Hóa, Tuyên Quang dan Vĩnh Long.

Sejak 1 Julai 2025, kerajaan tempatan disusun dalam dua peringkat, iaitu peringkat wilayah atau bandar raya di bawah kerajaan pusat dan peringkat di bawahnya, tanpa peringkat daerah. Majlis Rakyat dan Jawatankuasa Rakyat merupakan badan pemerintahan tempatan mengikut peruntukan undang-undang dan ciri kawasan luar bandar, bandar atau kepulauan. Pada peringkat bawahan, Vietnam mempunyai 3,321 unit yang terdiri daripada 2,621 komun (xã), 687 wad bandar (phường) dan 13 zon khas (đặc khu).

Vietnam terbentang kira-kira 331,688 km² (128,066 batu persegi) keluasannya (tidak termasuk pulau-pulau Hoang Sa dan Truong Sa). Perimeter negara di sepanjang sempadan antarabanganya ialah 4,639 km (2,883 batu). Topografinya terdiri daripada bukit-bukau dan gunung-ganang yang padat dengan hutan, manakala tanah rata meliputi tidak lebih 20% seluruh kawasan negara. 40% kawasan Vietnam diduduki gunung, 40% diduduki bukit yang lebih kecil dan 42% ditumbuhi hutan hujan tropika. Bahagian utara negara banyak terdiri daripada tanah tinggi dan Delta Sungai Merah. Phan Xi Păng yang terletak di wilayah Lào Cai, ialah gunung tertinggi di Vietnam pada ketinggian 3,143 m (10,312 kaki). Bahagian selatan pula terdiri daripada tanah pamah pantai, puncak-puncak Banjaran Annamite, hutan yang berleluasa, dan tanah yang kurang subur. Tanah tinggi yang terdiri daripada lima bidang penara agak rata bertanah basalt ini, meliputi 16% daripada seluruh tanah suai tani dan 22% daripada tanah hutannya.

Delta Sungai Merah (atau Sông Hồng), sebuah kawasan rata berbentuk segi tiga yang meliputi 3,000 km², sungguhpun lebih kecil namun lebih pesat dimajukan dan lebih padat pendudukannya berbanding Delta Sungai Mekong. Delta yang pernah menjadi serokan Teluk Tonkin ini sudah dipenuhi oleh mendapan aluvium besar-besaran dari sungai-sungai selama beribu-ribu tahun, dan memanjang semeter ke arah Teluk setiap tahun. Delta Mekong yang meliputi kira-kira 40,000 km², ialah dataran rendah yang ketinggiannya tidak melebihi tiga meter atas paras laut di mana-mana titik dan banyak disilang oleh terusan dan sungai yang berselirat. Cabang-cabang dan cawang-cawang Sungai Mekong banyak membawa endapan sehingga delta ini bertambah 60 hingga 80 meter panjangnya ke laut setiap tahun.

Vietnam Utara mempunyai iklim subtropika manakala wilayah Tengah dan Selatan mempunyai iklim tropika. Bagaimanapun, oleh sebab perbezaan dalam latitud dan kepelbagaian muka bumi topografi yang ketara, maka iklim banyak berbeza dari tempat ke setempat. Ketika musim dingin atau musim kering, iaitu kira-kira dari bulan November hingga April, angin-angin monsun lazimnya bertiup dari timur laut sepanjang pantai China dan merentasi Teluk Tonkin, lalu banyak mengumpul lembapan; kesannya, musim sejuk di kebanyakan tempat-tempat di negara agak kering berbanding msuim panas atau hujan. Suhu purata tahunan lazimnya lebih tinggi dalam kawasan dataran berbanding di kawasan gunung dan penara.

Pada 2012, KDNK nominal Vietnam mencapai AS$138 bilion dengan KDNK per kapita nominal sebanyak $1,527. Menurut ramalan Goldman Sachs pada 2005, ekonomi Vietnam akan menjadi ekonomi yang ke-21 terbesar di dunia menjelang 2025 dengan anggaran KDNK nominal sebanyak $436 bilion dan KDNK per kapita nominal sebanyak $4,357. Menurut ramalan 2008 oleh PricewaterhouseCoopers, Vietnam mungkin menjadi ekonomi memuncul yang paling cepat membangun pada 2025 dengan potensi kadar pertumbuhan hampir 10% setahun dari segi dolar sebenar. Pada 2012, HSBC meramal bahawa jumlah KDNK Vietnam akan melampaui KDNK bagi Norway, Singapura dan Portugal menjelang 2050.

Dalam sebahagian besar sejarahnya, Vietnam merupakan sebuah tamadun yang tertumpu pada pertanian berasaskan padi. Juga terdapat industri perlombongan bauksit, iaitu bahan yang penting untuk menghasilkan aluminium. Ekonomi Vietnam rata-ratanya dibentuk oleh Parti Komunis Vietnam menerusi Pelan-Pelan Lima Tahun yang dilakukan pada sesi pleno oleh Jawatankuasa Pusat dan kongres-kongres kebangsaan.

Pengkolektifan ladang, kilang dan barang model dilakukan dalam memantapkan perancangan pusat dengan jutaan orang yang bekerja dalam perusahaan milik negara. Ekonomi Vietnam dibelenggui oleh kurangnya kecekapan dan rasuah dalam perusahaan milik negara, kekurangan kualiti dan pengeluaran, serta sekatan ke atas kegiatan ekonomi, di samping juga menerima kesan daripada sekatan perdagangan pasca perang yang dikenakan oleh Amerika Syarikat dan kebanyakan negara Eropah. Semua itu diburukkan lagi oleh kejatuhan blok Soviet yang termasuk rakan-rakan dagang utama Vietnam pada akhir 1980-an.

Pada 1986, Kongres Kebangsaan Keenam Parti Komunis memperkenalkan pembaharuan ekonomi market berpaksikan sosialis dalam dasar yang bergelar Đổi Mới. Pemilikan swasta digalakkan dalam sektor industri, perdagangan dan pertanian, sementara perusahaan milik negara distrukturkan semula untuk dikendalikan dalam batas-batas pasaran. Atas berkat pembaharuan inilah Vietnam mencapai pertumbuhan KDNK tahunan sebanyak 8% dari 1990 hingga 1997, kemudian sekitar 7% dari 2000 hingga 2005, menjadikan Vietnam salah sebuah ekonomi paling cepat tumbuh di dunia. Pertumbuhan kekal mantap biarpun menghadapi kemelesetan global akhir 2000-an, bertahan pada 6.8% pada 2010, tetapi kadar inflasi Vietnam tahun ke tahun mencapai 11.8% pada Disember 2010, menurut anggaran GSO. Mata wang đồng diturunkan nilai tiga kali dalam 2010 sahaja.

Industri pembuatan, teknologi maklumat dan teknologi tinggi kini membentuk sebahagian besar dan pesat dalam ekonomi negara. Biarpun Vietnam baharu menceburi industri minyak, kini ia merupakan pengeluar minyak ketiga terbesar di Asia Tenggara dengan jumlah keluaran tahun 2011 sebanyak 318,000 tong per hari (50,600 m³/d). Pada 2010, Vietnam menjadi pengeluar petroleum mentah kelapan terbesar di rantau Asia-Pasifik.

Kemiskinan tegar, iaitu peratusan penduduk yang hidup di bawah takat $1 sehari, banyak menurun di Vietnam. Kini kadar kemiskinan kurang berbanding China, India, dan Filipina. Penurunan kadar kemiskinan ini boleh dikatakan berkat daripada dasar-dasar ekonomi saksama yang bertujuan meningkatkan taraf hidup dan mencegah meluasnya jurang ekonomi; dasar-dasar ini termasuklah pengagihan tanah sama-rata pada tahap-tahap awal rancangan Đổi Mới, pelaburan di kawasan pedalaman yang miskin serta membiayai sektor pendidikan dan kesihatan dengan subsidi. Menurut IMF, kadar pengangguran di Vietnam berada pada 4.46% pada 2012.

Pengangkutan

Kebanyakan rangkaian pengangkutan moden Vietnam mula-mula dibangunakn sewaktu pemerintahan Perancis untuk memudahkan pengangkutan bahan mentah, kemudian dibina semula dan dimodenkan secara meluas selepas Perang Vietnam.

Vietnam mengendalikan 21 buah lapangan udara awam utama, termasuklah tiga gerbang antarabangsa utama iaitu Lapangan Terbang Antarabangsa Noi Bai di Hanoi, Lapangan Terbang Antarabangsa Da Nang di Da Nang, dan Lapangan Terbang Antarabangsa Tan Son Nhat di Bandaraya Ho Chi Minh. Tan Son Nhat ialah lapangan terbang terbesar di negara, mengurus 75% trafik penumpang antarabangsa.

Vietnam Airlines merupakan syarikat penerbangan milik negara. Juga terdapat beberapa buah syarikat penerbangan swasta, termasuk Air Mekong, Jetstar Pacific Airlines, VASCO dan VietJet Air.

Sistem jalan raya Vietnam terdiri daripada penarafan jalan raya bertingkat-tingkat yang terdiri daripada lebuh raya negara (yang ditadbir oleh agensi pusat), jalan wilayah, jalan daerah, jalan bandar dan jalan kampung. Basikal, motosikal dan skuter bermotor merupakan bentuk pengangkutan yang paling laris di kawasan bandar, tetapi kereta bermotor milik swasta kian meningkat khususnya di bandar-bandar utama. Bas-bas awam yang dikendalikan oleh syarikat swasta merupakan kaedah perjalanan jarak jauh utama bagi kebanyakan penduduk.

Keselamatan jalan merupakan isu yang serius di Vietnam. Purata 30 orang terkorban dalam kemalangan jalan raya setiap hari. Kesesakan lalulintas kian berat di bandar Hanoi dan Ho Chi Minh kerana jalan-jalan raya sukar menampung peningkatan penggunaan kereta.

Perkhidmatan kereta api rentas negara utama di Vietnam ialah Reunification Express yang berjalan dari Bandaraya Ho Chi Minh ke Hanoi sepanjang 2,000 kilometer. Dari Hanoi, landasan keretapi juga mencabang ke timur, timur laut dan utara. Jajaran timur dari Hanoi ke Teluk Hạ Long, yang utara ke Hanoi ke Thái Nguyên, dan yang timur laut dari Hanoi ke Lào Cai.

Pada 2009, Vietnam dan Jepun memeterai urus janji untuk membina sistem kereta api kelajuan tinggi dengan teknologi Jepun. Ramai jurutera Vietnam dihantar ke Jepun untuk menerima latihan bagi mengendali dan menyelenggara kereta api berkelajuan tinggi. Landasan ekspres sepanjang 1,630 km melayan sejumlah 26 stesen, termasuklah Hanoi dan Thu Thiem di Bandaraya Ho Chi Minh. Dengan berbekalkan teknologi Shinkansen dari Jepun, landasan ini akan menampungi tren-tren yang berjalan selaju 360 kilometer (220 bt) sejam. Landasan kelajuan tinggi yang menyambungkan Hanoi ke Vinh, Nha Trang dan Bandaraya Ho Chi Minh City dipasang pada 2015. Dari 2015 hingga 2020, pembinaan akan dimulakan pada jajaran antara Vinh dan Nha Trang, dan antara Hanoi dan wilayah utara Lào Cai dan Lạng Sơn. Sebagai negara berpantai, Vietnam ada banyak pelabuhan utama, termasuk Cam Ranh, Da Nang, Hai Phong, Bandaraya Ho Chi Minh, Hong Gai, Qui Nhơn, Vũng Tàu, Cua Lo dan Nha Trang. Di pedalaman pula, rangkaian sungai negara yang menyeluruh memainkan peranan penting dalam pengangkutan luar bandar dengan lebih 17,700 kilometer (11,000 bt) jalan air yang boleh dilalui oleh feri, baj dan teksi air.

Selain daripada itu, Delta Mekong dan Delta Sungai Merah penting bagi kebajikan sosial dan ekonomi Vietnam. Kebanyakan penduduk negara tinggal di sepanjang atau berdekatan delta sungai tersebut, malah dua bandar utama iaitu Bandaraya Ho Chi Minh dan Hanoi masing-masing terletak berdekatan delta Mekong dan Sungai Merah. Di Laut China Selatan, Vietnam kini menguasai sebahagian besar wilayah dipertikai Kepulauan Spratly yang menjadi punca perbalahan antara China dan negara-negara jiran lain.

Setakat 2021, populasi Vietnam berada pada sekitar 97.5 juta orang, jauh meningkat dari banci 1979 yang menunjukkan jumlah penduduk Vietnam yang disatukan semula pada 52.7 juta.

Etnik

Menurut banci 2009, suku etnik dominan Viet atau Kinh adalah hampir 73.6 juta orang, atau 85.8% jumlah penduduk. Penduduk Kinh banyak tertumpu di kawasan-kawasan delta lanar dan dataran tepi laut negara. Sebagai masyarakat etnik yang rata-rata homogen, suku Kinh memiliki pengaruh politik dan ekonomi yang besar ke atas negara. Namun begitu, di Vietnam juga tinggalnya 54 buah suku etnik minoriti, antaranya Hmong, Dao, Tay, Thai, dan Nùng. Banyak lagi suku minoriti seperti Muong, yang bersaudara rapat dengan Kinh – tinggal di tanah tinggi yang meliputi dua pertiga wilayah Vietnam. Sebelum Perang Vietnam, populasi Tanah Tinggi Tengah hampir semua dibolot oleh orang Degar (termasuk lebih 40 suku puak); tetapi kerajaan Vietnam Selatan pimpinan Ngô Đình Diệm melaksanakan program untuk memindahkan suku Kinh ke kawasan orang asli. Suku Hoa (etnik Cina) dan Khmer Krom pula tertumpu di tanah pamah. Ekoran ketegangan hubungan China dengan Vietnam pada 1978 dan 1979, kira-kira 450,000 orang Hoa keluar dari Vietnam.

Bahasa

Bahasa rasmi kebangsaan Vietnam tidak lain tidak bukan bahasa Vietnam (Tiếng Việt), sebuah bahasa rumpun Mon–Khmer yang dituturkan oleh majoriti penduduk. Pada awal sejarahnya, Vietnam menulis dalam tulisan Cina. Pada abad ke-13, Vietnam mencipta aksara sendiri yang dipanggil Chữ nôm, disesuaikan dari aksara Cina untuk menulis bahasa sendiri. Kisah epik rakyat Truyện Kiều ("Hikayat Kieu", dahulunya Đoạn trường tân thanh) oleh Nguyễn Du ditulis dalam Chữ nôm. Quốc ngữ, iaitu abjad rumi bagi bahasa Vietnam lisan, dicipta pada abad ke-17 oleh ahli Jesuit Alexandre de Rhodes dan ramai lagi mubaligh Katolik. Quốc ngữ disambut hebat dan membolehkan rakyat jelata Vietnam celik huruf sewaktu zaman penjajahan Perancis.

Etnik minoriti Vietnam tidak kurang juga bahasanya. Antaranya bahasa Tày, Mường, Cham, Khmer, Cina, Nùng, dan H'Mông. Suku Montagnard di Tanah Tinggi Tengah juga bertutur pelbagai bahasa. Juga terciptanya beberapa buah bahasa isyarat di kawasan bandar.

Bahasa Perancis merupakan tinggalan zaman penjajah yang dijadikan bahasa kedua oleh ramai orang Vietnam yang berpendidikan tinggi, khususnya di kalangan generasi lama dan mereka yang menerima pendidikan di bekas negara Vietnam Selatan yang menggunakan bahasa Perancis sebagai bahasa utama dalam pentadbiran, pendidikan dan perdagangan. Vietnam masih menganggotai pertubuhan Francophonie, malah pendidikan telah membangkitkan semula serba sedikit minat terhadap bahasa Perancis. Bahasa Rusia dikenali di kalangan sesetengah rakyat yang keluarganya rapat dengan blok Soviet sewaktu Perang Dingin. Ekoran bertambah eratnya Vietnam dengan negara barat, bahasa Inggeris kian diminati sebagai bahasa kedua, malah dijadikan mata pelajaran wajib di sekolah. Bahasa Jepun dan Korea turut dipelajari.

Agama

Menurut analisis Pew Research Center, pada 2010 sekitar 45.3% rakyat Vietnam memeluk agama pribumi, 16.4% agama Buddha, 8.2% Kristian, 0.4% lain-lain, dan 29.6% lagi tiada agama.

Menurut laporan Pejabat Statistik Am Vietnam untuk 1 April 2009, 6.8 juta (atau 7.9% daripada jumlah penduduk) menganut agama Buddha, 5.7 juta (6.6%) Katolik, 1.4 juta (1.7%) penganut Hòa Hảo, 0.8 juta (0.9%) penganut Caodai, dan 0.7 juta (0.9%) lagi Protestan. Kesemuanya, 15,651,467 rakyat Vietnam (18.2%) berdaftar dalam agama secara rasmi. Menurut bancian 2009, majoriti besar orang Vietnam mengamalkan suatu bentuk pemujaan tuhan. Menurut laporan 2007, 81% orang Vietnam tidak percaya akan tuhan.

Wujudnya beberapa agama minoriti di Vietnam. Terdapat ramai penganut agama Caodai, sebuah agama pribumi yang dibina mencontohi Gereja Katolik. Agama Islam rata-rata dianuti oleh suku minoriti Cham, tetapi juga terdapat sedikit umat Islam etnik Kinh di kawasan barat daya. Jumlah umat Islam di Vietnam kira-kira 70,000 orang.

Kerajaan Vietnam menyangkal dakwaan bahawa ia melarang kebebasan beragama, dengan menegaskan bahawa semua warganegara bebas memilih kepercayaan dan semua agama sama-rata di bawah undang-undang. Namun begitu, hanya pertubuhan agama yang diluluskan kerajaan dibernarkan; contohnya, Unified Buddhist Church of Vietnam yang ditubuhkan di Vietnam Selatan diharamkan untuk memberi laluan kepada lembaga yang diluluskan oleh kerajaan.

Pendidikan

Vietnam mempunyai rangkaian sekolah dan institut pengajian tinggi milik negara yang menyeluruh, di samping institusi pendidikan swasta dan separa swasta yang kian berkembang. Pendidikan di Vietnam terbahagi kepada lima kategori, iaitu tadika, sekolah rendah, sekolah menengah, sekolah tinggi, dan universiti. Sejumlah besar sekolah awam telah dibina di serata negara untuk meningkatkan kadar celik huruf negara yang berada pada 90.3% pada 2008.

Kebanyakan universiti terunggul di Vietnam bertapak di Hanoi dan Bandaraya Ho Chi Minh. Menghadapi masalah besar, sistem pendidikan Vietnam menjalani program pembaharuan holistik yang dilancarkan oleh kerajaan. Pendidikan tidak percuma, oleh itu sesetengah keluarga miskin sukar membiayai pendidikan anak tanpa bantuan awam mahupun swasta. Namun begitu, kemasukan sekolah adalah antara yang tertinggi di dunia.

Sejak 1995, kemasukan dalam institusi pengajian tinggi mencapai 2 juta orang pada 2012. Menjelang 2014, terdapat 419 buah IPT.

Kesihatan

Pada 2009, jangka hayat seluruh negara Vietnam berada pada 76 tahun bagi wanita dan 72 tahun bagi lelaki, manakala kadar mortaliti bayi adalah 12 per 1,000 kelahiran hidup. Menjelang 2009, 85% populasi dapat mencapai sumber air yang dipertingkat. Namun, malnutrisi masih umum di wilayah-wilayah desa.

Kebudayaan Vietnam berkembang selama berabad-abad semenjak budaya kuno Đông Sơn yang berasaskan ekonomi pertanian padi. Sesetengah elemen budaya kebangsaan berasal dari Cina yang menerapkan unsur-unsur Konfusianisme dan Taoisme pada sistem politik dan falsafah tradisional. Struktur masyarakat Vietnam berkisarkan làng (kampung leluhur); semua orang Vietnam menyambut ulang tahun nenek moyang sepunya pada 10 hari bulan tiga takwim lunar. Juga ternyata pengaruh budaya kaum imigran seperti Cina Selatan padahal agama Buddha amat bersangkut-paut dengan budaya rakyat. Akhir-akhir ini juga terdapat pengaruh budaya Barat, khususnya dari Perancis dan Amerika Syarikat.

Budaya Vietnam tradisional tertumpu pada kemanusiaan (nhân nghĩa) dan keharmonian (hòa); nilai kekeluargaan dan kemasyarakatan amat diberi penekanan. Antara lambang-lambang kebudayaan Vietnam yang diangkat tinggi ialah haiwan mitos seperti Lạc Long Quân, "Bapa Bangsa Vietnam" yang digambarkan sebagai naga keramat, dan Âu Cơ, "Ibu Bangsa Vietnam" yang digambarkan sebagai burung lạc keramat. Juga diangkat gambaran-gambaran kura-kura dan kuda.

Kini, budaya hidup Vietnam amat dipengaruhi oleh program budaya dan media kawalan kerajaan. Selama puluhan tahun ditangkisnya pengaruh budaya luar khususnya dari barat. Akan tetapi sejak 1990-an, Vietnam kian terdedah kepada budaya dan media Asia, Eropah dan Amerika.

Salah sejenis pakaian tradisional Vietnam yang terlaris ialah "Áo Dài" yang dipakai untuk peristiwa khas seperti perkahwinan atau pesta. Áo dài berwarna putih dijadikan pakaian seragam yang diwajibkan untuk pelajar perempuan di kebanyakan sekolah tinggi di Vietnam. Áo Dài dahulunya dipakai oleh kedua-dua jantina tetapi kini hanya dipakai oleh perempuan, kecuali untuk peristiwa kebudayaan tradisional penting yang tertentu di mana ada lelaki yang memakainya.

Masakan Vietnam kurang berminyak dan banyak bersayur. Hidangan-hidangan utama banyak berdasarkan nasi, kicap, dan sos ikan. Rasa-rasa makanan ini biasanya manis (gula), pedas (lada serrano), masam (limau), nuoc mam (sos ikan), dan diperisakan lagi oleh beraneka pudina dan selasih.

Muzik Vietnam menampakkan sedikit perbezaan antara tiga rantau: Bắc (Utara), Trung (Tengah), dan Nam (Selatan). Muzik klasik Utara adalah yang tertua di Vietnam dan lebih bersifat formal. Muzik klasik Vietnam boleh dikatakan berasal daripada serangan Mongol, apabila orang Vietnam menawan sekumpulan opera China. Muzik klasik Tengah menunjukkan pengaruh budaya Champa dengan melodinya yang melankolik. Muzik selatan pula menghasilkan sifat laissez-faire yang bertenaga.

Bola sepak ialah sukan paling popular di Vietnam. Selain itu, badminton, tenis, ping pong, dan catur juga tidak kurang popular di kalangan rakyat. Bola tampar, khususnya yang bola tampar wanita, turut disaksikan ramai orang Vietnam. Masyarakat ekspatriat Vietnam membentuk sebahagian penting dalam kehidupan kebudayaan Vietnam dengan memperkenalkan sukan, filem, muzik dan kegiatan kebudayaan Barat yang lain kepada negara. Vietnam juga merumahkan sebuah industri perfileman yang kecil.

Di kalangan pelbagai majlis tradisional Vietnam, perkahwinan tradisional Vietnam adalah antara yang terpenting. Meskipun mengalami pembaratan, kebanyakan adat lama dalam perkahwinan Vietnam masih dirai oleh orang Vietnam di dalam dan luar negeri, dengan sering menggabungkan unsur timur dan barat.

Pelancongan

Bilangan pengunjung ke Vietnam untuk tujuan pelancongan dan percutian naik mendadak sepanjang sepulu tahun dahulu. Lebih kurang 3.56 juta tetamu luar melawat Vietnam pada tahun 2006, iaitu peningkatan sebanyak 3.7% daripada tahun 2005. Negara ini sedang melaburkan modal kepada kawasan pantai yang sudahun popular kerana pantai dan pelancongan botnya. Kakitangan hotel dan pemandu pelancong di kawasan-kawasan ini cukup fasih berbahasa Inggeris.

• Viet Nam Travel
• http://www.stopusa.be/scripts/texte.php?section=CL&langue3&id=24471 Diarkibkan 2006-08-27 di Wayback Machine
• http://www.monde-solidaire.org/spip/article.php3?id_article=2295 Diarkibkan 2006-05-27 di Wayback Machine