Andy Burnham

Andrew Murray Burnham dilahirkan pada 7 Januari 1970 di Aintree, berhampiran Liverpool, yang ketika itu terletak dalam daerah bersejarah Lancashire. Beliau dibesarkan dalam sebuah keluarga kelas pekerja beragama Katolik Rom di Culcheth, Cheshire, sebuah kampung yang terletak antara Liverpool dengan Manchester.

Burnham mendapat pendidikan di St Lewis Catholic Primary School dan St Aelred's Catholic High School. Beliau menyertai Parti Buruh ketika berusia 15 tahun pada 1985, dan kemudian mengaitkan minat awalnya dalam politik dengan ucapan serta kepimpinan Neil Kinnock.

Beliau melanjutkan pengajian dalam bidang bahasa dan kesusasteraan Inggeris di Fitzwilliam College, Universiti Cambridge. Burnham merupakan anggota pertama keluarganya yang melanjutkan pelajaran ke universiti.

Selepas menamatkan pengajian, Burnham bekerja dalam bidang politik dan dasar awam. Antara jawatan awalnya ialah penyelidik kepada Ahli Parlimen Tessa Jowell, pegawai Parlimen bagi NHS Confederation dan pentadbir Football Task Force. Beliau kemudiannya menjadi penasihat khas kepada Setiausaha Negara bagi Kebudayaan, Media dan Sukan, Chris Smith.

Ahli Parlimen bagi Leigh

Burnham dipilih sebagai calon Parti Buruh bagi Leigh selepas penyandangnya, Lawrence Cunliffe, bersara. Dalam pilihan raya umum United Kingdom 2001, beliau memenangi kerusi tersebut dan memasuki Dewan Rakyat United Kingdom pada usia 31 tahun.

Beliau pada mulanya berkhidmat sebagai anggota Jawatankuasa Pilihan Kesihatan. Dari 2003 hingga 2004, beliau menjadi Setiausaha Sulit Parlimen kepada Setiausaha Dalam Negeri David Blunkett, sebelum memegang jawatan serupa kepada Setiausaha Pendidikan Ruth Kelly.

Selepas pilihan raya umum 2005, Perdana Menteri Tony Blair melantik Burnham sebagai Setiausaha Rendah Parlimen di Pejabat Dalam Negeri. Pada Mei 2006, beliau dipindahkan ke Jabatan Kesihatan sebagai Menteri Negara bagi Penyampaian dan Mutu Perkhidmatan Kesihatan.

Menteri Kabinet

Selepas Gordon Brown menjadi perdana menteri pada Jun 2007, Burnham dilantik sebagai Ketua Setiausaha Perbendaharaan. Dalam jawatan tersebut, beliau merupakan salah seorang menteri kanan yang bertanggungjawab terhadap perbelanjaan kerajaan dan pelaksanaan dasar kewangan Perbendaharaan.

Pada Januari 2008, beliau dilantik sebagai Setiausaha Negara bagi Kebudayaan, Media dan Sukan. Bidang tanggungjawabnya merangkumi penyiaran, kesenian, pelancongan, sukan dan persediaan bagi Sukan Olimpik Musim Panas 2012 di London.

Burnham turut terlibat dalam usaha mendapatkan kebenaran dan keadilan bagi keluarga mangsa Bencana Hillsborough. Beliau menghadiri upacara memperingati ulang tahun ke-20 bencana itu di Anfield pada April 2009. Reaksi marah sesetengah keluarga mangsa terhadap kerajaan mendorongnya menyokong pendedahan dokumen rasmi dan penelitian baharu terhadap tindakan pihak berkuasa selepas bencana tersebut.

Pada Jun 2009, Burnham menggantikan Alan Johnson sebagai Setiausaha Negara bagi Kesihatan. Tempohnya bertepatan dengan pandemik influenza A (H1N1) dan perdebatan mengenai pembiayaan, mutu perkhidmatan serta peranan sektor swasta dalam Perkhidmatan Kesihatan Kebangsaan (NHS). Beliau kekal dalam jawatan sehingga kekalahan kerajaan Buruh dalam pilihan raya umum 2010.

Selepas Gordon Brown meletakkan jawatan sebagai pemimpin Parti Buruh pada 2010, Burnham menyertai pemilihan kepimpinan parti bersama Diane Abbott, Ed Balls, David Miliband dan Ed Miliband. Beliau tersingkir pada pusingan kedua dan menduduki tempat keempat. Ed Miliband akhirnya memenangi pemilihan tersebut.

Burnham pada mulanya menjadi Setiausaha Kesihatan Bayangan sebelum dilantik sebagai Setiausaha Pendidikan Bayangan dan penyelaras pilihan raya Parti Buruh pada Oktober 2010. Beliau kembali menjadi Setiausaha Kesihatan Bayangan pada Oktober 2011 dan memegang jawatan tersebut sehingga 2015.

Selepas kekalahan Buruh dalam pilihan raya umum 2015 dan peletakan jawatan Ed Miliband, Burnham sekali lagi bertanding untuk memimpin parti. Kempen beliau menekankan pembiayaan NHS, penjagaan sosial, perumahan dan usaha memulihkan sokongan terhadap Buruh di kawasan perindustrian. Beliau menduduki tempat kedua dengan 19% undi, jauh di belakang Jeremy Corbyn, yang memperoleh hampir 60% undi pada pusingan pertama.

Corbyn melantik Burnham sebagai Setiausaha Dalam Negeri Bayangan pada September 2015. Dalam jawatan itu, beliau bertanggungjawab terhadap dasar imigresen, kepolisan, keselamatan dan usaha menentang keganasan. Burnham mengumumkan pada 2016 bahawa beliau akan meninggalkan politik Parlimen untuk bertanding dalam pilihan raya pertama bagi jawatan Datuk Bandar Greater Manchester.

Pemilihan dan penggal pertama

Burnham memenangi pilihan raya Datuk Bandar Greater Manchester pada Mei 2017 dengan 63% undi selepas pengagihan undi pilihan kedua. Beliau menjadi datuk bandar pertama wilayah metropolitan itu yang dipilih secara langsung dan mula menjalankan tugas pada 8 Mei 2017.

Jawatan tersebut merangkumi tanggungjawab strategik terhadap pengangkutan, perumahan, pembangunan ekonomi, kemahiran, perkhidmatan bomba serta pengawasan Greater Manchester Police. Datuk bandar juga mempengerusikan Greater Manchester Combined Authority, yang menghimpunkan sepuluh pihak berkuasa tempatan wilayah berkenaan.

Dua minggu selepas Burnham mengambil alih jawatan, pengeboman di Manchester Arena pada 22 Mei 2017 mengorbankan 22 orang. Burnham memainkan peranan penting dalam tindak balas awam dan usaha menyatukan masyarakat selepas serangan tersebut. Peristiwa itu menjadi ujian utama pertama terhadap kepimpinan wilayah yang baharu diwujudkan.

Beliau dipilih semula pada 2021 dan 2024. Dalam pilihan raya 2024, Burnham memperoleh kira-kira 63% undi, mengatasi calon Parti Konservatif dan parti-parti lain dengan majoriti besar.

Pengangkutan dan Bee Network

Salah satu dasar utama Burnham sebagai datuk bandar ialah mengambil semula kawalan awam terhadap rangkaian bas Greater Manchester. Di bawah sistem yang diwujudkan selepas penyahkawalseliaan bas pada 1986, syarikat swasta menentukan kebanyakan laluan, tambang dan jadual perkhidmatan.

Pada 2021, Burnham dan Greater Manchester Combined Authority memutuskan untuk menggunakan sistem francais. Di bawah model tersebut, pihak berkuasa wilayah menentukan laluan, tambang dan taraf perkhidmatan, manakala syarikat swasta dibayar untuk mengendalikan perkhidmatan melalui kontrak.

Peringkat pertama rangkaian Bee Network bermula pada September 2023. Semua perkhidmatan bas di Greater Manchester memasuki sistem francais pada 5 Januari 2025, menjadikan wilayah itu kawasan pertama di England di luar London yang mengambil semula kawalan terhadap keseluruhan rangkaian bas sejak penyahkawalseliaan.

Bee Network dirancang sebagai rangkaian pengangkutan bersepadu yang menggabungkan bas, trem Metrolink, perkhidmatan rel tempatan, laluan berbasikal dan berjalan kaki di bawah satu identiti, struktur tambang dan sistem tiket. Penyokongnya menyifatkannya sebagai pembaharuan besar terhadap pengangkutan awam wilayah, manakala pengkritik membangkitkan persoalan mengenai kos, kebolehpercayaan dan mutu perkhidmatan di sesetengah kawasan.

Kehilangan tempat tinggal dan perumahan

Burnham menjadikan usaha menghapuskan tidur di jalanan sebagai salah satu janji utama kempen datuk bandarnya. Pada 2017, beliau menubuhkan Dana Kehilangan Tempat Tinggal Datuk Bandar dan berjanji untuk menamatkan keperluan tidur di jalanan menjelang 2020.

Program A Bed Every Night dilancarkan pada 2018 untuk menyediakan penginapan kecemasan, makanan dan sokongan kepada individu yang kehilangan tempat tinggal. Greater Manchester turut melaksanakan program Housing First, yang menyediakan perumahan tetap terlebih dahulu sebelum menangani masalah kesihatan, ketagihan atau pekerjaan seseorang.

Sasaran untuk menamatkan tidur di jalanan menjelang 2020 tidak dicapai. Walau bagaimanapun, bilangan yang direkodkan tidur di jalanan menurun dalam beberapa tahun pertama pentadbirannya, dan program tersebut menyediakan ribuan tempat penginapan kecemasan. Tekanan terhadap bekalan rumah mampu milik, kenaikan sewa dan kekurangan pembiayaan pihak berkuasa tempatan kemudian menyebabkan angka itu meningkat semula di sesetengah kawasan.

Pandemik COVID-19

Burnham mendapat perhatian seluruh negara pada Oktober 2020 apabila beliau dan pemimpin pihak berkuasa tempatan Greater Manchester bertelagah dengan kerajaan Boris Johnson mengenai pengenaan sekatan COVID-19 tahap tiga.

Burnham tidak menolak keperluan sekatan kesihatan awam, tetapi berhujah bahawa perniagaan dan pekerja yang terjejas memerlukan bantuan kewangan yang lebih besar. Rundingan antara Greater Manchester dengan kerajaan pusat berakhir tanpa persetujuan selepas kedua-dua pihak gagal mencapai kata sepakat mengenai jumlah pakej bantuan.

Pendirian tersebut meningkatkan profil Burnham sebagai jurucakap bagi kawasan utara England yang menurutnya telah lama menerima pembiayaan dan perhatian yang lebih rendah daripada London dan tenggara England. Media kemudian menggunakan gelaran “Raja Utara” untuk menggambarkan kedudukan politiknya, walaupun Burnham sendiri tidak menggunakan gelaran itu secara rasmi.

Kepolisan

Sebagai datuk bandar, Burnham menjalankan fungsi strategik bekas Pesuruhjaya Polis dan Jenayah Greater Manchester. Beliau bertanggungjawab menetapkan keutamaan kepolisan dan belanjawan, tetapi tidak mempunyai kuasa untuk campur tangan dalam penyiasatan atau keputusan operasi polis.

Pada 2020, pemeriksa kerajaan mendapati Greater Manchester Police gagal merekodkan sejumlah besar jenayah dan tidak memberikan perkhidmatan yang mencukupi kepada sesetengah mangsa rentan. Pasukan itu diletakkan di bawah pemantauan dipertingkat, dan Burnham dikritik kerana dianggap tidak mengesan masalah tersebut lebih awal.

Burnham kemudiannya menyokong pelantikan Stephen Watson sebagai ketua konstabel dan pelaksanaan pelan pemulihan. Greater Manchester Police dikeluarkan daripada pemantauan dipertingkat pada Oktober 2022 selepas pemeriksa mendapati bahawa pasukan itu telah mencapai kemajuan.

Pada Mei 2026, Josh Simons meletakkan jawatan sebagai Ahli Parlimen bagi Makerfield, menyebabkan pilihan raya kecil diadakan. Parti Buruh memilih Burnham sebagai calonnya.

Burnham memenangi pilihan raya kecil pada 18 Jun 2026 dengan 24,927 undi atau 54.8% jumlah undi. Calon Reform UK, Rob Kenyon, memperoleh 15,696 undi, memberikan Burnham majoriti sebanyak 9,231 undi.

Oleh sebab Datuk Bandar Greater Manchester turut menjalankan fungsi Pesuruhjaya Polis dan Jenayah, undang-undang melarang penyandang jawatan itu daripada menjadi Ahli Parlimen. Burnham secara automatik terlucut jawatannya sebagai datuk bandar pada 19 Jun, sehari selepas dipilih ke Dewan Rakyat. Pilihan raya kecil bagi memilih penggantinya dijadualkan pada 30 Julai 2026.

Keir Starmer mengumumkan peletakan jawatannya sebagai perdana menteri dan pemimpin Parti Buruh pada 22 Jun 2026 selepas kehilangan sokongan dalam kalangan ahli Parlimen parti. Burnham mengesahkan pencalonannya pada hari yang sama.

Burnham memperoleh pencalonan daripada 379 Ahli Parlimen Buruh serta sokongan 23 pertubuhan gabungan. Tiada calon lain mencapai ambang pencalonan yang diperlukan, menyebabkan undian seluruh keanggotaan parti tidak perlu diadakan.

Beliau diumumkan sebagai pemimpin Parti Buruh dalam satu persidangan khas di Trades Union Congress, London, pada 17 Julai 2026. Dalam ucapan penerimaannya, Burnham menjanjikan penurunan kuasa kepada kerajaan wilayah dan tempatan, pelaburan dalam perindustrian, pembinaan rumah majlis serta pengiktirafan setara bagi pendidikan akademik dan teknikal.

Beliau turut mengemukakan dirinya sebagai pemimpin yang menyokong perniagaan tetapi mahu meletakkan perkhidmatan asas seperti pengangkutan, tenaga, air dan perumahan di bawah kawalan awam yang lebih kukuh.

Pada 20 Julai 2026, Keir Starmer menghadap Raja Charles III dan secara rasmi meletakkan jawatan sebagai perdana menteri. Burnham kemudiannya dijemput ke Istana Buckingham dan diminta oleh Raja untuk membentuk kerajaan.

Dalam ucapan pertamanya di luar 10 Downing Street, Burnham menyatakan bahawa pemusatan kuasa politik dan penswastaan ekonomi sejak 1980-an telah melemahkan banyak wilayah di United Kingdom. Beliau berjanji untuk memindahkan lebih banyak kuasa daripada Westminster dan Whitehall kepada kerajaan wilayah dan tempatan, memperindustri semula negara serta meletakkan perkhidmatan asas di bawah kawalan awam yang lebih kukuh.

Beliau turut mengumumkan bahawa kerajaannya akan menyediakan satu rancangan pembaharuan selama sepuluh tahun dan mengambil tindakan segera terhadap kos sara hidup, pengangguran belia, kesihatan mental serta kekurangan perumahan majlis.

Arahan dasar pertamanya ialah melancarkan usaha nasional untuk menamatkan tidur di jalanan. Kerajaan mengumumkan tambahan £340 juta bagi memperoleh kira-kira 1,200 buah rumah dan menyediakan sokongan intensif kepada sekurang-kurangnya 3,000 orang yang mengalami kehilangan tempat tinggal berpanjangan.

Oleh sebab Burnham baru mengambil alih jawatan pada Julai 2026, kesan jangka panjang dasar dan pendekatan pentadbirannya masih belum dapat dinilai.

Burnham secara umumnya dikaitkan dengan aliran kiri sederhana Parti Buruh. Beliau menggambarkan dirinya sebagai seorang sosialis, tetapi turut menekankan kerjasama antara kerajaan, sektor swasta, kesatuan sekerja dan masyarakat setempat.

Pendekatannya sebagai Datuk Bandar Greater Manchester kadangkala dikenali sebagai “Manchesterisme”. Pendekatan ini menggabungkan penurunan kuasa, pelaburan awam, kerjasama dengan perniagaan, kawalan awam terhadap pengangkutan dan tumpuan pada pertumbuhan ekonomi wilayah.

Burnham berhujah bahawa model ekonomi United Kingdom terlalu tertumpu pada London dan tenggara England. Beliau menyokong pemindahan lebih banyak kuasa serta sumber kewangan kepada datuk bandar, pihak berkuasa tempatan dan pentadbiran yang diturunkan kuasa.

Dalam bidang ekonomi, beliau menyokong pemilikan atau kawalan awam yang lebih kukuh terhadap perkhidmatan asas, tetapi tidak menolak peranan pelaburan dan syarikat swasta. Beliau turut menyokong pembinaan rumah sosial, perkhidmatan penjagaan sosial yang lebih menyeluruh serta peningkatan taraf pendidikan teknikal dan vokasional.

Burnham mengekalkan sokongan kerajaan United Kingdom terhadap Ukraine dan Pertubuhan Perjanjian Atlantik Utara. Dalam ucapan pertamanya sebagai perdana menteri, beliau menyatakan bahawa pembaharuan dalam negara perlu dilaksanakan sambil mengekalkan komitmen pertahanan dan hubungan dengan rakan antarabangsa.

Burnham berkahwin dengan Marie-France van Heel, yang dikenali sebagai Frankie, pada 2000. Mereka bertemu ketika belajar di Universiti Cambridge dan mempunyai seorang anak lelaki serta dua orang anak perempuan.

Beliau dibesarkan sebagai penganut Katolik Rom tetapi menggambarkan dirinya sebagai tidak begitu kuat beragama. Menurut Burnham, ajaran sosial Katolik, khususnya mengenai maruah manusia, keadilan sosial dan tanggungjawab terhadap golongan miskin, mempengaruhi pandangan politiknya.

Burnham ialah penyokong tegar Everton F.C. dan memiliki tiket bermusim kelab tersebut. Beliau juga meminati kriket dan liga ragbi serta pernah menjadi naib presiden kehormat Leigh Centurions.

• Profil di GOV.UK
• Profil di Parlimen United Kingdom