factograf
MOS
Sign in

Lhamo

Lhamo
Lhamo during Qing dynasty
Lhamo during Qing dynasty
Ache Lhamo in front of Gongkar Dzong, 1939
Ache Lhamo in front of Gongkar Dzong, 1939
2 images

Lhamo, bɩ Ache Lhamo yaa Tibet tẽng sẽn yaa tẽng sẽn yaa tẽn-tẽng ne mizik la kibs sẽn zĩnd yʋʋm kobs-gĩnd pʋsẽ. B sẽn maand yɩɩlã yaa sõss la sõss sẽn yaa nana, la b sẽn maand komedi la kʋdemd sẽn yaa wẽnga. B sẽn maan yɩɩl-kãsemsã yaa pĩnd wẽndẽ Indi wã Buddismã nebã kibarã, nin-kãsems vɩɩm la Tibet nebã sẽn da beẽ wã. La yɩɩl ne yɩɩl nins b sẽn maandã wilgdame tɩ b ra yaa neb sẽn da be Tibɛt soolmẽ wã.

Neb wʋsg sẽn tar buud toor-toor ne a woto wã bee Bhutan la tẽns a taab pʋsẽ, tɩ b get-b ne Tibet Buddismã la Tibetan buud-gomdã. Lhamo wã, b tara lekoll a tãabo: Kyimulunga, Gyangara la Chungba.

Kibsa

B sẽn da gomd ne noorã, b wilgame tɩ b ra sakda a Thang Tong Gyalpo sẽn yaa yʋʋm kob-gĩnd 14 soabã n lugl Ache Lhamo nebã. B getame tɩ Lhamo tara sɩɩg la sɩɩg sẽn pa tar yẽgre. Ache Lhamo sẽn maand to-to wã pa toeem wʋsg hal b sẽn sɩng a Zeova tʋʋmdã yʋʋmd 1400 la 1500 wã ye. Rũndã-rũndã, b maanda tʋʋm-no-kãsems a yembr n yaool n sɩng tʋʋm-noodã fãa. B paka futu sẽn yaa sɩda, b yɩɩla, b dansda la b tũda mizikã minim sõma.

Sẽn yaa bilf la b mi Lhamo tãb-biisã sẽn wa n beẽ hal tɩ ta a Dalai Lama a nu soabã, Ngawang Lobsang Gyatso (1617-1682 A.D.) wakatã. B gʋlsa b sẽn da yãtã, la b sẽn yã tɩ b gʋlsa yʋʋmd 1695 n tãag 1705 wã. Sã n yaa ne gom-biis kẽer sẽn be noorẽ wã, Dalai Lama a nu soabã n maanẽ zĩm-biisã la zĩm-yũudbã (Tibet: Ngonpa) fu-rãmba, sẽn yaa a meng sogsgã n kɩt tɩ b maan woto. Yʋʋm kob-gĩnd 19 soabã sɩngrẽ, b ra maandẽ Ache Lhamo yɩɩr Tibetã fãa pʋgẽ. Tẽns nins fãa sẽn yaa kãsmã ra tara neb sẽn maand yɩɩr n maandẽ n kõ tẽngã nebã yʋʋmd fãa.

Neb kẽer sẽn yaa nin-kãsems sẽn yaa Tashi Sholpa, Chongye Phundun, Shangpa, Gyalkhara, Chungpa la Kyormulung n nong n yaa neb wʋsg n maand kibs nins sẽn be Norbu Lhingkha, Drepung klo-kãsengã la Sera klo-kãsengẽ wã. Neb nins sẽn maand yɩɩlã yaa maan-kʋʋdb la neb nins sẽn nong a Lham. Tibɛt nebã wʋsg mii aari wã (Tibɛt namthars) n yɩɩnd b mens yĩnga, wall b sẽn na n maan tɩ b paam sũ-noog b tigissã sasa. Lhamo wã buud toor-toorã fãa bee b sẽn da boond tɩ bobã la b sẽn boond tɩ cymbalã zugu.

Sɩbẽn kʋdemdã pʋgẽ, b boond opera wã tɩ Al-che-lha-mo, la b getame tɩ filimã pʋgẽ, b sẽn boond tɩ lha-mo-ba wã la b sẽn gʋls tɩ khrab-gzhung wã yaa yʋʋm tus la b sẽn yã tɩ b wilgame tɩ b bãngda Tibet nebã buud-goamdã yam yʋʋm tus la kobs pʋsẽ. B getame tɩ yaa "tɩɩb nin-buiid" sẽn be Tibɛtã buud-gomdã pʋgẽ, la b kẽes-a UNESCO sẽn gʋls yʋʋmd 2009 wã pʋgẽ "Tãnd sẽn get bũmb nins sẽn pa tar yõod ne ninsaalbã" wã pʋgẽ.

A Tong Gyalpo

B tẽedame tɩ b sẽn sɩng a Ache Lhamo bɩ a Tibetan Opera wã yaa yʋʋm kob-gĩnd 14 soabã sẽn boond t'a Thang Tong Gyalpo, sẽn dog ne kom-bɩɩs zakã pʋgẽ, Tibet soolmã Shigatse soolmẽ wã, yʋʋmd 1361 wã. A roagdbã sẽn da wa n yaa bi-bɩɩga, b pʋd-a-la t'a Trowobendon la b tʋm-a-yã a tẽn-tẽngã monastɛɛrẽ n zãms b bãngrã. A zĩnda moasã zãmsg pʋgẽ yʋʋm wʋsg la a lebg n lebg nin-tɩrs wʋsgo, t'a paam t'a yʋʋr boond t'a Tsuendue Sangpo. Rẽ poore, a waame Lhasa n na n paam bãngr wʋsgo. Daar a ye, a sẽn be Lhasa ko-kãsengã sẽn be ko-kãsengẽ wã, a yãenda neb wʋsg sẽn pa tõe n tɩ pɩʋʋg ko-kãsengrã, b sẽn da pa tar ligd sẽn sekã yĩnga. A kosa so-pakã t'a bas-b tɩ b pɩʋʋg kʋɩlgã zaalem. A sẽn wa n na n maan woto wã, a ra pa le tõe n maan bũmb a to ye.

A ra baoodame tɩ b maan tʋʋm wʋsg n tõog n tõog n me ko-kãsengã. Woto, a sẽn da wa n be Chowo Ri wã, a yãka saam-bi-poak a yopoe a sẽn da tʋmd ne a tʋʋmdã pʋgẽ, n yi Tibɛt tẽngã, a sẽn be Lhoka soolmẽ wã, n zãms-b yɩɩl la kibs kẽer. B ra tara yɩɩl-kãnga, n manegd-b ne fu-rãmba, n kẽnd tẽn-kɩrms la tẽn-bɛds pʋsẽ n na n paam ligd n na n yɩɩl. Yogã ra wẽeda bobs la b wẽeda kobs-n-taase, tɩ kom-bõonegã ra dans la b yɩɩl. Neb nins sẽn da be be wã sẽn da pẽgd-b wã, b bool-b lame tɩ "wẽnnaam-dãmba" (Tibet: Lhamo); b sẽn sɩng n boond-b tɩ Wẽnnaam-pugli.  (Tibetan: Ache Lhamo); Ache Lhaamo traditions wã zĩnda sɩngrẽ wã.

Yʋʋm wʋsg pʋgẽ, a Thang Tong Gyalpo tõog n me koom-koglgã tẽms 58 la tẽms 60 ne tɩɩs n tɩ kẽ tẽn-bɛdse. A kiime a yʋʋm wʋsg Toe Riwoche yʋʋmd 1485 wã.

A sẽn da maan a gãdgã, a sẽn da maan bũmb wʋsg ne a gãdmã, a sẽn maan bũmb ninsã ket n beẽ rũndã-rũndã, Tibet la Bhutan soolmẽ wã. A Zeova Kaset rãmbã sẽn da wa n be tẽngã zugã, b ra maanda b sẽn da tõe n maan bũmb ninsã. B sẽn wa n wa n na n wa ki wã, b ningda b bõn-naandg b sẽn maand ne-a wã.

Ges-y me

  • Yungchen Lhamo
  • Namling tẽnga, Xiangba Tibetan opera roog

Sebtiise

  • v
  • t
  • e

UNESCO Oral and Intangible Heritage of Humanity: Music

  • Aka polyphony
  • Albanian folk iso-polyphony
  • Angklung
  • Aqyn
  • Arabic maqam
  • Arirang
  • Ashiqs of Azerbaijan
  • Azerbaijani tar
  • Baul music
  • Bećarac
  • Bigwala
  • Biyelgee
  • Bistritsa Babi
  • Bumba-meu-boi from Maranhão
  • Byzantine music
  • Dainichido Bugaku
  • Beijing opera
  • Candombe
  • Cante Alentejano
  • Cantonese opera
  • Cantu a tenore
  • Ca trù
  • Cremona violins
  • Doina
  • Duduk
  • Eshuva
  • Fado
  • Frevo
  • Fujara
  • Gagaku
  • Gagok
  • Garifuna music
  • Georgian vocal polyphony
  • Gong culture
  • Guqin
  • Gwoka
  • Hua'er
  • Hudhud chants
  • Jongmyo Jereyak
  • Iraqi Maqam
  • Istrian scale
  • Kgal Laox
  • Khuumii
  • Klapa
  • Koodiyattam
  • Khorasan Bakhshi
  • Kumi odori
  • Kunqu
  • Lhamo
  • Long song
  • Maloya
  • Meshrep
  • Morin khuur
  • Mugham
  • Muqam
  • Nanyin
  • Nhã nhạc
  • Nongak
  • Ojkanje singing
  • Pansori
  • Pirekua
  • Quan họ
  • Qudud Halabiya
  • Radif
  • Reggae
  • Rebetiko
  • Sama
  • Samba de roda
  • Seto Leelo
  • Shashmaqam
  • Silbo Gomero
  • Slovácko Verbuňk
  • Song of Sana'a
  • Sosso Bala
  • Sutartinės
  • Táncház
  • The Song of the Sibyl
  • Tumba francesa
  • Vallenato
  • Vedic chant
  • Wayang kulit
  • Xi'an guyue
  • Xoan singing

Read next

In 19 languages

Text from Wikipedia, CC BY-SA 4.0 · Source article