Manihot esculenta, b sẽn mi n boond tɩ Bãnda-ku. Bɩ yuca yaa tɩɩg sẽn yit Burkĩna la Andes tẽns kẽere. B sẽn bʋd kasɛv wʋsg tɩ yaa bõn-buud sẽn womd yʋʋm a ye, tɩ b tõe n wãb-a, yaa a yẽg sẽn tar tãn-tõod sẽn tar tãn-tõodã yĩnga. Baa ne b sẽn nong n boond-a tɩ yuca, Etazĩni la Ɛspayn soolmẽ wã, a pa wõnd yuca, tɩɩg sẽn yit Asparagaceae zakã pʋgẽ ye. B nong n dɩta kasoe wã sẽn dɩt to-to wã, la b rɩkda wʋsg n yiis kasoe wã yamd sẽn boond tɩ tapioka. Gãrãri wã sẽn be Afirikdĩne wã yaa bur sẽn yaa kãn-kãnga, b sẽn dɩt ne kasɛb yẽbgr sẽn yaa kãn-kãe, n yiisd koomã n yiisd pulp ning sẽn yaa kãn-kãe wã, n baas ne a kʋɩlg la a koglgo.
Zĩ-kãsemsẽ wã, yaa nasaar ne bur sẽn yaa kood a tãab-n-soabã n kõt-b koom. Kase wã yaa rɩɩb sẽn yaa kãseng tẽns nins sẽn ket n bɩɩsd pʋsẽ, n kõt neb milyõ pʋɩ-sʋka rɩɩb sẽn yaa tɩlae. Yaa bõn-buud a ye sẽn pa tõe n põs kom ye. Nigeria yaa tẽng ning sẽn yiisd kasɛb wʋsg n yɩɩd dũniyã, tɩ Thailand yaa tẽng ning sẽn yiisd kasɛb sẽn yaa sõma n yɩɩda.
B tõe n yeelame t'a yaa sũ-noog bɩ sũ-toogo. Wa yẽg a taabã la b yam-vɩɩs a taab me, kasɛb buud a yiibã fãa tara zẽnem, tɩ buud a taab me tar zẽnem wʋsgo. B segd n segl-a-la sõma nand tɩ b rɩ-a, bala, b sã n pa segl-a sõma, a tõe n kell n basa cianɩde tɩ kɩt tɩ b yũ-a, tɩ b yũ-a, t'a pa le tõe n yũ ye. Zĩis kẽere, b rɩta mansawa buud sẽn tar zẽnem n yɩɩd n dɩt kom wakate. Sẽn yɩɩd fãa, b sã n pa rɩt-a, a pa tõe n wa ne bãas ye.
Bilgri
Kʋg-kãnga yaa sẽng la a yaa gãn-kãnga, n tar yĩn-kãsenga sẽn yaa to-to, n be ne yĩn-gãong sẽn tõe n welg-a, sẽn yaa milimɛtɛɛr a yembr ne a taabã, n yaa kãn-kãe, la a yaa bur-zĩng sẽn yaa wa.
B sẽn da maand teedã, b tõe n tara sẽk sẽn yaa sentimetr 5 bɩ sentimetr 10 n ta a zugẽ, la b tõe n tall a sẽk sẽn zems sentimetr 15 bɩ a 30 n ta a 6 bɩ a 12 wã. D sã n wa tarẽ, d tõe n paama bãag sẽn yaa pemsem bɩ tɩ yaa wa sãnem.
Kʋs-kãnga yẽg-kãnga yaa wʋsg ne yĩn-kãnga, la b tarame kalsiim miligram 16 ne gram 100, fosfor miligram 27 ne 100 g, la vitamiin C miligram 20 la miligram 100.
La b pa tarẽ wã yaa b sẽn pa tarẽ ye.
Tigisgã
B sã n wa tigsd-a, b zẽkda yẽg-rãmbã n yiisd-b tẽnga pʋgẽ. Sẽn deng tigsgã, b sãbda tɩɩg-gãmbrã ne a vãadã. B sã n bʋd kasɛba, yaa b sẽn na n kao-b n kao-b zĩiga.
