SN 1006 ― супернова која веројатно е најсветлиот забележан ѕвезден настан во запишаната историја, достигнувајќи проценета привидна величина од -7,5, и надминувајќи приближно шеснаесет пати поголема светлина од Венера. Појавувајќи се помеѓу 30 април и 1 мај 1006 година, во соѕвездието Волк, оваа „гостинска ѕвезда“ била опишана од набљудувачи низ Кина, Јапонија, тоа што е денешен Ирак, Египет и Европа, и веројатно е забележана во северноамериканските петроглифи. Некои извештаи наведуваат дека тоа било јасно видливо во текот на денот. Современите астрономи сега сметаат дека нејзината оддалеченост од Земјата е околу 7.200 светлосни години или 2.200 парсеци.
Историски извештаи
Египетскиот астролог и астроном Али ибн Ридван, пишувајќи во коментар за Птоломејовото дело „Четири книги“, изјавил дека „спектаклот бил големо кружно тело, 21⁄2 пати поголема од Венера. Небото светело поради неговата светлина. Интензитетот на нејзината светлина била малку повеќе од една четвртина од светлината на Месечината“ (или можеби „од светлината на Месечината кога осветлуваше една четвртина“). Како и сите други набљудувачи, Али ибн Ридван забележал дека новата ѕвезда е ниско на јужниот хоризонт. Некои астролози го толкувале настанот како предзнак за чума и глад.
Најсеверната глетка е забележана во „Сентгаленски големи анали“ (Annales Sangallenses maiores) на Сентгаленската Опатија во Швајцарија, на географска ширина од 47,5° север. Монасите во Сент Гален обезбедиле независни податоци за нејзината големина и местоположба на небото, пишувајќи го тоа
- „На прекрасен начин, ова понекогаш се собираше, понекогаш се расејуваше, а згора на тоа понекогаш се гасеше... Така гледана беше три месеци во најдлабоките граници на југ, над сите соѕвездија што се гледани на небото“.
Овој опис често е земан како веројатен доказ дека суперновата била од типот Ia.
Во „Книгата за исцелување“, иранскиот филозоф Ибн Сина објавил дека ја набљудувал оваа супернова, гледајќи ја тоа што е денес североисточен Иран. Тој го пријавил како минлив небесно тело кое било неподвижно и/или без опашка (ѕвезда меѓу ѕвездите), дека останало близу 3 месеци станувајќи сè послабо и послабо додека не исчезнало, дека исфрлало искри, односно сјаело и било многу светло и дека бојата се менувала со текот на времето.
Некои извори наведуваат дека ѕвездата била доволно светла за да фрла сенки; сигурно се гледало во текот на дневните часови некое време.
Според делото „Историја на Сонговците“ („Сонг ши“), службената историја на династијата Сонг (делови 56 и 461), ѕвездата видена на 1 мај 1006 година, се појавила јужно од соѕвездието Ди, помеѓу Волк и Кентаур. Таа сјаела толку силно што ноќе можеле да бидат видени предмети на земјата.
До декември, повторно била забележана во соѕвездието Ди. Кинескиот астролог Жоу Кеминг, кој се враќал во Кајфенг од својата должност во Гуангдонг, на 30 мај му ја протолкувал ѕвездата на императорот како поволна ѕвезда, со жолта боја и со сјајна светлина, која ќе донесе голем процут на државата, над кој се појавила. Меѓутоа, пријавената жолта боја треба да се земе со одредено сомневање, бидејќи Жоу можеби избрал поволна боја од политички причини.
Се чини дека имало две различни фази во раната еволуција на оваа супернова. Прво имала тримесечен период во кој била најсветла; по овој период се намалила, па се вратила за период од околу осумнаесет месеци.
Петроглифите од Хохокам во Регионалниот парк Планина Вајт Тенк, Аризона и од Анасазите во Националниот историски парк на Чаконската Култура, Ново Мексико, се толкувани како првите познати северноамерикански претстави на суперновата, иако другите истражувачи остануваат скептични.
Претходните набљудувања откриени во Јемен може да укажат на видување на SN 1006 година во април 17, две недели пред нејзиното претходно претпоставено најрано набљудување.
Остаток
Поврзаниот остаток од SN 1006 од овој настан не бил идентификуван до 1965 година, кога Даг Милн и Френк Гарднер го користеле Паркскиот радиотелескоп за да покажат поврзаност со познатиот радиоизвор PKS 1459−41. Ова се наоѓа во близина на ѕвездата Бета Волк, прикажувајќи кружна обвивка од 30 лачни минути. Откриена е и рендгенска и оптичка емисија од овој остаток, а во текот на 2010 година гама-набљудувачницата наречена Високоенергетски стереоскопски систем (ВЕСС/HESS) објавила откривање на многу високоенергетска емисија на гама-зраци од остатокот. Не била пронајдена поврзана неутронска ѕвезда или црна дупка, што е очекувана ситуација за остаток од супернова од типот Ia (класа на експлозија за која е верувано дека целосно ја нарушува нејзината ѕвезда-родоначалник). Истражувањето во 2012 година за да биде најде било кној преживеан придружник на родоначалникот на SN 1006, не најде ниту еден подџин или џиновски придружни ѕвезди, што покажува дека SN 1006 најверојатно имал двојни изродени родоначалници; односно спојување на две белoџуџести ѕвезди.
Остатокот SNR G327.6+14.6 има проценето растојание од 2,2 kpc од Земјата, со што вистинскиот линеарен пречник е приближно 20 парсеци.
Ефект врз Земјата
Истражувањето ги предложил тие супернови од типот Ia дека можат да ја зрачат Земјата со значителни количини на тек на гама-зраци, во споредба со вообичаениот тек од Сонцето, до растојанија од редот на 1 килопарсек. SN 1006 лежи многу подалеку од 1 килопарсек, и се чини дека нема значителни ефекти врз Земјата. Сепак, сигнал за неговиот изблик може да биде најден во наслагите на нитрати во мразот на Антарктикот.
Поврзано
- Историја на набљудување на супернова
- Список на кандидати за супернова
- Список на остатоци од супернови
- Список на супернови
