factograf
LA
Sign in

Dinosauria

Dinosauria

Key facts

esttaxon
taxon nomenDinosauria
ordocladus
descriptum in fonteLexicon encyclopaedicum Brockhausi et Efronis
Collectio sceletorum dinosauriorum. Ex sinistro cacumine: Microraptor gui, Apatosaurus louisae, Stegosaurus stenops, Triceratops horridus, Edmontosaurus regalis, Gastonia burgei.

Subphylum: Vertebrata 
Classis: Reptilia 
Subclassis: Diapsida 
Infraclassis: Archosauromorpha 
Superordo: Dinosauria 
Owen, 1842
   
Palaeontologia
233–0 m.a.: Triassico > Recens
Subdivisiones: Ordines et familiae
* Ornithischia †
    • Ornithopoda †
    • Thyreophora †
    • Marginocephalia †
  • Saurischia
    • Sauropodomorpha †
    • Theropoda

Dīnosauria (-ium, n. pl.: nomen zoologicum ex verbis Graecis δεινός, 'terribilis' et σαῦρος, 'lacerta, reptile'), nonnumquam dinosauri (m. pl.), sunt diversissimus animalium superordo, qui ut vertebrata terrestria orbem terrarum plus quam 160 000 000 annorum regnabant, ab Aevo Triassico (abhinc annis fere 230 000 000) ad finem Aevi Cretacei (abhinc annis fere 65 000 000). Nomen a Ricardo Owen anno 1842 statutum est. Haec animalia aut carne aut herbis vescebantur. Exstinctio plurimarum specierum per exstinctionem Cretaceam-Palaeogenam facta est. Fossilia significant aves se ex dinosauriis theropodis Aevo Iurassico evolvisse. Aliqua dinosauria exstinctioni Cretaceae-Palaeogenae superfuerunt, maioribus omnium avium hodiernorum non exceptis. Qua de causa in hodiernis classificationis systematibus, aves quasi pro dinosauriis habentur – ex quorum grege eae solae usque ad praesens tempus supersunt.

Primum per culturam popularem multa dinosauria claritatem acceperunt, inter quorum numerum praecipue nominari oportet Velociraptorem, Tyrannosaurum, Triceratopa, Compsognathum, et Parasaurolophum.

Evolutio

Fons

Dinosauria Aevo Triassico (a 251 ad 200 decies centena milia annorum) ex Archosauriis orta sunt, quae fortasse erant carnivora parva. Dinosauria prima non nota sunt, sed carnivora parva fuisse putantur.

Saurischia et Ornithischia

Gradus dinosauriorum in duos ordines dividitur: Saurischia (ischio lacertarum) et Ornithischia (ischio avium).

Cladogramma

─o Archosauria
 ├── Crurotarsi seu Pseudosuchia de Zittel, 1887-1890
 └─o Ornithodira Gauthier, 1986 seu Ornithosuchia
   ├── Scleromochlus taylori † Woodward, 1907
   └─o Avemetatarsalia Benton, 1999
     ├── Pterosauria † Kaup 1834
     └─o Dinosauromorpha Benton, 1984
       ├── Lagerpetonidae † Arcucci, 1986
       └─o Dinosauriformes
         ├── Marasuchus lilloensis † (Romer, 1972)
         └─┬── Silesauridae † Langer et alii, 2010
           └─o Dinosauria Owen, 1842
             ├─o ordo Ornithischia † Seeley, 1888
             │ ├─o subordo Thyreophora †
             │ │ ├─o infraordo Stegosauria †
             │ │ │ └── Stegosauridae †
             │ │ └─o infraordo Ankylosauria †
             │ │   ├── Nodosauridae †
             │ │   └── Ankylosauridae (e.g. Edmontonia) †
             │ └─o subordo Genasauria †
             │   ├─o infraordo Ornithopoda †
             │   │ └── Hadrosauridae †
             │   └─o infraordo Marginocephala †
             │     ├─o superfamilia Pachycephalosauria †
             │     └─o superfamilia Ceratopsia (e.g. Triceratops) †
             └─o ordo Saurischia Seeley, 1888
               ├?─ Eoraptor lunensis †
               ├?o Herrerasauria †
               └─o Eusaurischia
                 ├─o Sauropodomorpha †
                 │ └─o subordo Sauropoda
                 └─o subordo Theropoda Marsh, 1881
                   ├─o infraordo Coelophysoidea †
                   │ ├── Dilophosauridae †
                   │ └── Coelophysidae †
                   └─o Neotheropoda
                     ├─o infraordo Neoceratosauria †
                     │ ├── Ceratosaurus †
                     │ ├── Noasauridae †
                     │ └── Abelisauridae †
                     └─o infraordo Tetanurae
                       ├── Spinosauridae †
                       └─o Avetheropoda
                         ├─o superfamilia Carnosauria † Huene, 1920
                         │ └── Allosauroidea † Marsh, 1878
                         │   ├── Sinraptoridae † Currie & Zhao, 1993
                         │   └─┬── Allosauridae † Marsh, 1878 (e.g., Allosaurus)
                         │     └─┬── Carcharodontosauridae † Stromer, 1931
                         │       └── Neovenatoridae † Benson, Carrano, Brusatte, 2010
                         └─o superfamilia Coelurosauria
                           ├── Ornitholestidae †
                           ├── Scipionyx samniticus †
                           ├── Compsognathidae †
                           └─o Tyrannoraptora
                             ├─o superfamilia Tyrannosauroidea †
                             │ └── Tyrannosauridae (e.g. tyrannosaurus) †
                             ├─o superfamilia Ornithomimosauria †
                             │ └── Ornithomimidae †
                             ├─o superfamilia Deinonychosauria
                             │ ├── Aves Linnaeus, 1758
                             │ ├── Troodontidae †
                             │ └── Dromaeosauridae †
                             └─o superfamilia Oviraptorosauria †
                               ├── Therizinosauridae †
                               └── Oviraptoridae †

In cultura populari

Dromomeron, dinosauromorpha, inter vera dinosauria non digeritur.
Dromomeron, dinosauromorpha, inter vera dinosauria non digeritur.

Dinosauria primum in seriebus Jurassic Park et Turok vulgo apparuerunt. In quibus quae species exhibebantur, maximam claritatem cito assecutae sunt.

Nexus interni

Compages ossium Stegosauri apud Museum Field Sicagi.
Compages ossium Stegosauri apud Museum Field Sicagi.

Bibliographia

Marasuchus est ornithodirum quasi dinosaurium.
Marasuchus est ornithodirum quasi dinosaurium.
  • Bakker, Robert T. 1986. The Dinosaur Heresies: New Theories Unlocking the Mystery of the Dinosaurs and Their Extinction. Novi Eboraci: Morrow. ISBN 0-688-04287-2.
  • Buffetaut, Éric. 2003 La Fin des dinosaures: comment les grandes extinctions ont façonné le monde vivant. Fayard. ISBN 2-213-61489-X.
  • Farlow, James, et Brett Surman. 1997. The Complete Dinosaur. Bloomington: Indiana University Press, ISBN 0-253-21313-4.
  • Fastovsky, David, et David Weishampel. 2005. The Evolution and Extinction of the Dinosaurs. Editio secunda. Cantabrigiae: Cambridge University Press. ISBN 0-521-81172-4.
  • Gill, Fiona L., Jürgen Hummel, A. Reza Sharifi, Alexandra P. Lee, Barry H. Lomax. 2018. "Diets of giants: the nutritional value of sauropod diet during the Mesozoic." Plaaeontology, 11 Iulii 2018.
  • Gould, Stephen Jay. 1996. Comme les huit doigts de la main: réflexions sur l'histoire naturelle. Éd. du Seuil. ISBN 2-02-019426-0 et 0-393-03416-X.
  • Holtz, Thomas R. Jr. 2007. Dinosaurs: The Most Complete, Up-to-Date Encyclopedia for Dinosaur Lovers of All Ages. Novi Eboraci: Random House. ISBN 978-0-375-82419-7.
  • Michard, Jean-Guy Michard. 1989. Le Monde perdu des dinosaures. Découverte Gallimard sciences. ISBN 2-07-053087-6.
  • Mitchell, W. J. T. 1998. The Last Dinosaur Book: The Life and Times of a Cultural Icon. Sicagi: University of Chicago Press. ISBN 0-226-53204-6.
  • Padian, Kevin, et Philip Currie. 1997. Encyclopedia of Dinosaurs. ISBN 0-12-226810-5.
  • Paul, Gregory S. 2000. The Scientific American Book of Dinosaurs. Novi Eboraci: St. Martin's Press. ISBN 0-312-26226-4.
  • Paul, Gregory S. 2002. Dinosaurs of the Air: The Evolution and Loss of Flight in Dinosaurs and Birds. Baltimorae: The Johns Hopkins University Press. ISBN 0-8018-6763-0.
  • Sanz, J. L. 2002. Starring T. rex!: dinosaur mythology and popular culture. Liber a Philippo Mason conversus. Bloomington: Indiana University Press. ISBN 0-253-34153-1.
  • Tassy, Pascal. 1991. L’Arbre à remonter le temps: les rencontres de la systématique et de l'évolution. Ed. C. Bourgois. ISBN 2-267-00712-6.
  • Weishampel, David, Peter Dodson, et Halszka Osmólska. The Dinosauria. Editio secunda. Berkeleiae: University of California Press, ISBN 0-520-24209-2.

Nexus externi

Vicimedia Communia plura habent quae ad Dinosauria spectant.
Situs scientifici:  • NCBI • Encyclopedia of Life • Fossilworks
Vide "Dinosauria" apud Vicispecies.
Generalia
  • Permulta dinosauria et res ad dinosauria spectantes,
Imagines
  • "The Science and Art of Gregory S. Paul" (de arte et tabulis anatomicis a palaeontologi magni momenti factis,
  • "Skeletal Drawing,"
Video
  • BBC Nature:"Watch dinosaurs brought to life and get experts' interpretations with videos from BBC programmes including Walking with Dinosaurs,"
Res populo gratae
  • Dinosauria, UC Berkeley Museum of Paleontology
  • Dinosaurnews,
  • De dinosauriis, cum commentariis vehementius dictis,
  • "Giant Dinosaurs Get Downsized" (commentarium 21 Iunii 2009),
  • Index generum Dinosauriorum usque ad Ianuarium 2011,
  • "Zoom Dinosaurs" (situs pueris dicatus),
Res technicae
  • Dinobase apud dinobase.gly.bris.ac.uk
  • DinoData, apud www.dinodata.org
  • Dinosauria On-Line, apud www.dinosauria.com
  • Palaeontologia Electronica, apud palaeo.electronica.org
  • Thescelosaurus! (situs a Justin Tweet factus), apud www.thescelosaurus.com


Read next

In 180 languages

laAfrikaansAlemannischአማርኛaragonésOboloअंगिकाالعربيةالدارجةمصرىঅসমীয়াasturianuazərbaycancaتۆرکجهбашҡортсаBasa BaližemaitėškaBikol Centralбеларуская (тарашкевіца)беларускаяBetawiбългарскиবাংলাbrezhonegbosanskiбуряадcatalà閩東語 / Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄CebuanoᏣᎳᎩکوردیqırımtatarcačeštinakaszëbscziчӑвашлаCymraegdanskDeutschZazakiΕλληνικάEnglishEsperantoespañoleestieuskaraestremeñuفارسیsuomivõroføroysktfrançaisNordfriiskFryskGaeilge贛語kriyòl gwiyannenGàidhliggalegoAvañe'ẽBahasa HulontaloગુજરાતીGaelg客家語 / Hak-kâ-ngîHawaiʻiעבריתहिन्दीFiji HindihrvatskiKreyòl ayisyenmagyarհայերենinterlinguaBahasa IndonesiaInterlingueIñupiatunIlokanoIdoíslenskaitaliano日本語PatoisJawaქართულიKabɩyɛқазақшаភាសាខ្មែរಕನ್ನಡYerwa Kanuri한국어کٲشُرkurdîkernowekкыргызчалезгиLingua Franca NovaLimburgslombardລາວlietuviųlatviešuमैथिलीBasa BanyumasanMalagasyмакедонскиമലയാളംмонголꯃꯤꯇꯩ ꯂꯣꯟमराठीкырык марыBahasa MelayuMaltiမြန်မာဘာသာNāhuatlNedersaksiesPlattdüütschनेपालीनेपाल भाषाNederlandsnorsk nynorsknorskDiné bizaadoccitanOromooଓଡ଼ିଆਪੰਜਾਬੀPapiamentupolskiPiemontèisپنجابیپښتوportuguêsRuna Simirumantschromânăрусскийрусиньскыйсаха тылаᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤsardusicilianuScotsسنڌيsrpskohrvatski / српскохрватскиසිංහලSimple EnglishslovenčinaslovenščinaSoomaaligashqipсрпски / srpskiSundasvenskaKiswahiliꠍꠤꠟꠐꠤதமிழ்తెలుగుтоҷикӣไทยTagalogtolışitoki ponaTürkçeтатарча / tatarçaئۇيغۇرچە / Uyghurcheукраїнськаاردوoʻzbekcha / ўзбекчаvepsän kel’Tiếng ViệtVolapükwalonWinaray吴语ייִדישYorùbáVahcuengh文言閩南語 / Bân-lâm-gí粵語中文

Text from Wikipedia, CC BY-SA 4.0 · Source article