Nevermind

Nevermind — америкалық Nirvana рок тобының екінші студиялық альбомы. Альбом 1991 жылы 24 қыркүйекте DGC Records лейблі арқылы жарық көрді. Продюсер Бутч Виг-пен бірге жазылған бұл туынды топтың жаңа барабаншысы Дэйв Грол қатысқан алғашқы альбом.

Nevermind музыка тарихындағы ең ықпалды альбомдардың бірі болып саналады; ол гранж бен альтернативті рок жанрларын мейнстримге шығарып, музыка индустриясында түбегейлі өзгеріс жасады. Альбомның басты синглы — «Smells Like Teen Spirit» күтпеген жерден әлемдік хитке айналып, 1992 жылдың қаңтарында Nevermind Майкл Джексонның Dangerous альбомын басып озып, Billboard 200 чартында бірінші орынға шықты, бұл андеграунд музыкасы үшін айтулы оқиға ретінде бағаланады.

Сыншылар альбомды дыбысталуындағы панк-энергия мен поп-мелодияның үйлесімі үшін жоғары бағалады. Nevermind «X буыны» (Generation X) деп аталатын жастардың символына айналып, музыкадағы «шаш-металл» (hair metal) дәуірін аяқтады. Бұл құбылысты 1960-жылдардың басындағы Американың танымал музыкасына жасалған «Британдық басып кірумен» (British Invasion) жиі салыстырады. Альбомның мұқабасындағы суда жүзіп бара жатқан нәресте бейнесі заманауи мәдениеттің ең танымал бейнелерінің біріне айналды.

1992 жылы альбом бірнеше «Грэмми» номинациясына ие болды, кейіннен сыншылар оны барлық уақыттағы ең үздік альбомдардың бірі деп таныды, оның ішінде Rolling Stone, NME және Time сияқты басылымдар бар. 2004 жылы АҚШ-тың Конгресс кітапханасы бұл жазбаны «мәдени, тарихи және эстетикалық маңыздылығы» үшін Ұлттық дыбыс жазу тізіліміне қосты.

2024 жылғы мәліметтер бойынша, альбомның әлем бойынша сатылымы 30 миллионнан астам дананы құрап, ол тарихтағы ең көп сатылған альбомдардың қатарына енді. 2011 және 2021 жылдары альбомның 20 және 30 жылдығына орай сирек кездесетін жазбалар мен концерттік материалдардан тұратын мерейтойлық басылымдары жарық көрді.

Дегенмен, Кобейннің өзі кейіннен альбомның тым «тегіс» дыбысталуына және оның жетістігінен кейін баспасөз бен мейнстрим аудиториясы тарапынан топқа тым көп назар аударылғанына өкініш білдірді.

Альбомның бастапқы атауы «Sheep» (Қойлар) болды. Кобейн бұл атауды оның ойынша жазбаны сатып алуы мүмкін әлеуетті тыңдармандарды келемеждейтін астарлы әзіл ретінде ойлап тапқан еді. Ол өз күнделігіне альбомға арналған мынадай мысқылды ұран жазып қойған: «Сен бұл альбомды қалағандықтан емес, өзгелердің бәрі солай істегендіктен сатып аласың». Новоселичтің айтуынша, диск атауының таңдалуына топтың «Шөлдегі дауыл» операциясына қатысты қоғамдық реакцияға деген циникалық көзқарасы түрткі болған. Альбомды жазу жұмыстары аяқталған соң, Кобейн ескі атаудан жалығып, Новоселичке алдағы дискіні — Nevermind (ағылш. тілінен — «бәрібір» немесе «мән берме») деп атауды ұсынды. Кобейнге бұл сөз өзінің өмірге деген көзқарасының метафорасы болғандықтан және грамматикалық қатемен жазылғандықтан ұнады.

Nevermind альбомының мұқабасында қармаққа ілінген доллар купюрасына қарай жүзіп бара жатқан сүндеттелген сәби бейнеленген. Кобейннің айтуынша, бұл идея Грол екеуі су астындағы босану туралы деректі фильмді тамашалап отырғанда туған. Фронтмен лейблге мұқаба дизайнері ретінде Роберт Фишердің кандидатурасын ұсынды. Фишер су астындағы босану түсірілген бірнеше суретті тапқанымен, дыбыс жазу компаниясы оларды «тым ашық» деп есептеді. Бұдан бөлек, жүзіп жүрген сәбидің суретіне құқығы бар фотобанк кейіннен бұл фотоны пайдаланғаны үшін жылына 7500 доллар сұрады. Сондықтан Фишер суретті өзі түсіруі үшін фотографты нәрестелерге арналған бассейнге жіберді. Нәтижесінде топқа бес сурет ұсынылып, музыканттар фотограф досының ұлы — үш айлық Спенсер Элденнің фотосына тоқтады. Сәби соңынан жүзіп бара жатқандай көрінетін купюра кескінге кейінірек монтаждалған.

2011 жылы Music Radar интернет-басылымы оқырмандарының пікірі бойынша альбом мұқабасы барлық уақыттағы ең үздік альбом мұқабаларының тізімінде екінші орынды иеленді. Сонымен қатар, ол IGN сайтының «50 ең танымал альбом мұқабасы» тізіміне еніп, The Sun газетінің «10 ең танымал мұқаба» рейтингінде де атап өтілді.

Nevermind альбомын баспасөзде жарнамалау жұмыстары әдеттегі ірі лейблдерге қарағанда төмен деңгейде жүзеге асырылды. Geffen Records компаниясының жарнама агенті материалдары ұзақ уақыттан кейін ғана жарияланатын музыкалық басылымдар мен Сиэтлдің жергілікті журналдарына ғана басымдық берді. Алайда, сыншылардың лейбл басшылығы үшін күтпеген оң пікірлері альбом тиражын шұғыл түрде көбейту туралы шешім қабылдауға түрткі болды.

Альбом ұзақ уақыт бойы баспасөз назарынан тыс қалып, көптеген басылымдар оған мүлдем мән бермеді. Nevermind жарық көргеннен кейін бірнеше ай өткен соң, «Smells Like Teen Spirit» туындысы радио мен телеарна эфирлерінде жиі көрсетіле бастаған кезде ғана БАҚ өкілдері жаппай альбом феномені туралы жаза бастады. Дегенмен, бұл кезде негізгі назар музыкалық жазбаның өзіне емес, Курт Кобейн тұлғасына ауып кеткен еді.

Альбом айналасындағы «дүрбелең» басталғанға дейін жарияланған алғашқы шолулар негізінен оң пікірде болды. Melody Maker басылымына арналған таңданысқа толы шолуын қорытындылай келе, Эверетт Тру былай деп атап өтті: «Осыдан бірнеше жыл бұрын Nirvana Bleach альбомын шығарғанда, арамыздағы ең көрегендеріміз топтың кез келген бәсекелесін шаң қаптыратын альбом жасауға әлеуеті жетеді деп есептеген болатын. Құдай-ау, олар біздің айтқанымыздың дұрыс екенін дәлелдеді!». Spin журналы да альбомға оң баға беріп, былай деп жазды: «Сіз бұл әндерді өміріңіздің соңына дейін, не болмаса, тым құрығанда компакт-дискіңіз әбден тозып біткенше ыңылдап айтып жүретін боласыз».

Дегенмен, рецензенттер арасында альбомды сынаушылар да табылды. Мәселен, алғашқыда Rolling Stone журналы дискіге бестен тек үш жұлдыз ғана берді. Мақала авторы Айра Роббинс былай деп жазды: «Егер топтың жалпы алғанда ешқандай жаңа дүние ұсынбағанына көз жұмсақ, Nevermind альбомында колледж-роктың динамикалық хиттерін жай ғана қайталаудан да биік тұратын әндер, мінез және рух беріктігі бар екені рас». Өз кезегінде, The Boston Globe газеті бұл альбомға одан да төмен баға берді; басылым рецензенті Стив Морс: «Альбомның басым бөлігі Игги Поптан бастап Red Hot Chili Peppers-ке дейінгі сансыз орындаушылардан естіп жүрген үйреншікті поп-панк орамына салынған», — деп кейіп, мынаны баса айтты: «Топтың айтар ойы жоқ немесе өте аз сияқты әсер қалдырады, сондықтан Курт Кобейн жазған мағынасыз сандыраққа қанағаттанудан басқа амал қалмайды».

Алайда жиырма жыл өткен соң Rolling Stone журналының ретроспективті шолуында рецензент альбомға ең жоғары баға беріп, былай деп атап өтті: «1992 жылдың күзінде Nevermind құлағымызға лап қойды, бұл керемет әсер еді — тура бір радиоңның ішінде граната жарылғандай болды». Pitchfork Media музыкалық порталы да альбомның қайта басылымына ең жоғары баға (10) берді, ал рецензент оның мейнстримдік рокқа тигізген әсерін «орасан зор» деп атады.

Барлық әндердің сөзі мен музыкасын жазған — Курт Кобейн (көрсетілген жағдайлардан басқа). 

ескертпелер

Мәліметтер Nevermind альбомының буклетінен алынған.