factograf
KAA

angliyalı fizik, matematik, astronom, tábiyiy filosof, alximik

Isaak Nyuton

Isaak Nyuton

Key facts

tuwılǵan sánesiDecember 25, 1642
qaytıs bolǵan sánesiMarch 20, 1727
kásibimatematik, filosof
jumıs ornıKembridj universiteti
sıylıqlarıKnight Bachelor
All data from the card 8
Tuwılǵan sánesi
25 dekabr 1642 (4-yanvar 1643)
Qaytıs bolǵan sánesi
20 (31) mart 1727 (84 jasta)
Qaytıs bolǵan jeri
Kensington, London, Ullı Britaniya Korolligi
Puqaralıǵı
Britaniya imperiyası
Milleti
ingiliz
Ilimiy tarawı
Fizika, matematika, din, astronomiya, teologiya, filosofiya, ximiya
Jumıs orınları
Kembridj universitetiRoyal Society
Bilim alǵan jeri
Trinty kolledji (Kembridj, Angliya)

Sir Isaac Newton (aytılıwı: Ser Isaak Nyuto; 1643–1727) — angliyalı fizik, matematik, astronom, tábiyiy filosof, alximik, teolog hám adamzat tariyxinda eń áhmiyetli insanlardiń biri. Onıń 1687-jılı basılıp shiqqan Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica (Tabiyiy filosofiyanıń matematikalıq printsipleri) kitabı ilim tariyxında eń áhmiyetli kitap esaplanadı. Bul kitabında Newton dunya-júzlik tartılısıw (gravitatsiya) hám qozǵalıstıń úsh nizamın sipatlap berdi. Bul jumisı menen ol zamanaǵoy injener isiniń tiykarı hám kelesi úsh ásir dawamında fizikalıq dúnyaǵa ilimiy kóz qarastı belgilep bergen klassik mexanikanıń tiykarın saldı. Newton jerdegi ob'ektlerdiń hám aspan deneleriniń háreketleri birdey tábiyiy nızamlarǵa boysınatuǵınlıǵın óziniń gravitatsiya teoriyası menen Keplerdiń planetar qozǵalıs nizamları sáykesligin dálillewi menen kórsetip berdi. Bul arqali ol geliotsentrizm haqqındaǵi aqırǵı isenbewshiliklerdi joq etti hám ilimiy revolyutsuyanı tezletti.

2005-jılı Patsha jámiyetinde ótkerilgen dawıs beriw juwmaǵında Newton Albert Einsteinge qaraǵanda kóbirek úles qostı dep tabıldı.

Read next

In 238 languages

kaaадыгабзэAfrikaansAlemannischአማርኛaragonésÆngliscOboloअंगिकाالعربيةܐܪܡܝܐالدارجةمصرىঅসমীয়াasturianuअवधीAymar aruazərbaycancaتۆرکجهбашҡортсаBasa BaliBoarischžemaitėškaBikol Centralбеларуская (тарашкевіца)беларускаяBetawiбългарскиभोजपुरीပအိုဝ်ႏဘာႏသာႏবাংলাবিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরীbrezhonegbosanskiBatak Mandailingбуряадcatalà閩東語 / Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄нохчийнCebuanoکوردیcorsuqırımtatarcačeštinaсловѣньскъ / ⰔⰎⰑⰂⰡⰐⰠⰔⰍⰟчӑвашлаCymraegdanskDeutschZazakidolnoserbskiडोटेलीދިވެހިބަސްΕλληνικάEnglishEsperantoespañoleestieuskaraestremeñuفارسیsuomivõroNa Vosa VakavitiføroysktfrançaisarpetanNordfriiskfurlanFryskGaeilge贛語kriyòl gwiyannenGàidhliggalegoAvañe'ẽगोंयची कोंकणी / Gõychi KonknniGhanaian PidginગુજરાતીGaelgHausa客家語 / Hak-kâ-ngîHawaiʻiעבריתहिन्दीFiji HindihrvatskihornjoserbsceKreyòl ayisyenmagyarհայերենinterlinguaBahasa IndonesiaInterlingueIlokanoIdoíslenskaitaliano日本語Patoisla .lojban.JawaქართულიTaqbaylitKabɩyɛGĩkũyũқазақшаភាសាខ្មែរಕನ್ನಡYerwa Kanuri한국어کٲشُرRipoarischkurdîкомиkernowekкыргызчаLatinaLadinoLëtzebuergeschлезгиLingua Franca NovaLugandaLimburgsLigurelombardລາວlietuviųlatviešuMadhurâमगहीमैथिलीBasa BanyumasanмокшеньMalagasyолык марийMinangkabauмакедонскиമലയാളംмонголमराठीBahasa MelayuMaltiMirandésမြန်မာဘာသာمازِرونیNāhuatlNedersaksiesPlattdüütschनेपालीनेपाल भाषाNederlandsnorsk nynorsknorskNovialChi-ChewaoccitanlivvinkarjalaOromooଓଡ଼ିଆиронਪੰਜਾਬੀPangasinanKapampanganPapiamentuPicardpolskiPiemontèisپنجابیΠοντιακάپښتوportuguêsRuna Simiရခိုင်rumantschromânăarmãneashtitarandíneрускирусскийрусиньскыйसंस्कृतम्саха тылаᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤsardusicilianuScotsسنڌيsrpskohrvatski / српскохрватскиTaclḥitසිංහලSimple EnglishslovenčinaسرائیکیslovenščinachiShonaSoomaaligashqipсрпски / srpskiSeelterskSundasvenskaKiswahiliślůnskiSakizayaதமிழ்తెలుగుтоҷикӣไทยTürkmençeTagalogtolışitoki ponaTürkçeтатарча / tatarçaтыва дылئۇيغۇرچە / Uyghurcheукраїнськаاردوoʻzbekcha / ўзбекчаvènetovepsän kel’Tiếng ViệtWest-VlamsVolapükwalonWinaray吴语მარგალურიייִדישYorùbáVahcuenghZeêuwsⵜⴰⵎⴰⵣⵉⵖⵜ ⵜⴰⵏⴰⵡⴰⵢⵜ文言閩南語 / Bân-lâm-gí粵語中文

Text from Wikipedia, CC BY-SA 4.0 · Source article