Ֆադու

Ժանրը վերջնականապես ձևավորվել է 19-րդ դարի սկզբում հունական ազգային, արաբական երաժշտությունների խառնման արդյունքում` բրազիլական երաժշտության ազդեցությամբ։ Ֆադուն կարևոր տեղ է զբաղեցնում պորտուգալացիների ազգային ինքնարտահայտման գործում և շատ է տարբերվում իսպանական պայծառ և կենդանի ռիթմերից, որոնք արտահայտում են իսպանական կտրուկ բնավորությունը։ Ֆադուում տեսանելի է պորտուգալացիների նուրբ և մելանխոլիկ հոգին։

Գոյություն ունի ֆադուի երկու հիմնական կենտրոն. Լիսաբոն և Կոիմբրա։ Ֆադուի կոիմբրյան ոճը կապված է Կոիմբրայի համալսարանի ակադեմիական ավանդույթների հետ։ Այն ունի առավել նուրբ մեղեդիներ և կատարվում է բացառապես տղամարդկանց կողմից։ Լիսաբոնում ֆադուն հիմնականում կատարում են այսպես կոչված ֆադուի տներում (պորտ.՝ casa do fado) ինչպես տղամարդկանց, այդպես էլ կանանց կողմից։

Ֆադուի առաջին կատարողը (ֆադիշտա) համարվում է Մարիա Սևերան, ով երգում էր և կիթառ էր նվագում Մորարիայի փողոցներում (Լիսաբոնի ամենահին կենտրոնական շրջաններից մեկը)։ Կապելան փողոցում պահպանվել է տուն, որում նա ծնվել և ապրել է։ 2013 թվականի Մարիա Սևերայի տանը բացվել է համանուն ֆադուի տունը։

Ֆադուի թագուհին համարվում է Ամալիա Ռոդրիգեշը։ Պորտուգալացի կատարող Մարիզան շատ բան է արել, որպեսզի այդ ոճը գտնի իր ունկնդրողին այլ երկրներում ևս։ Ժամանակակից ֆադու կատարող Անա Մոուրան իր համաշխարհային հռչակի շնորհիվ ամրապնդեց ֆադուի «իշխանությունը» համաշխարհային բեմում։

2011 թվականի նոյեմբերի 27-ին ՅՈՒՆԵՍԿՈ-ն ֆադուն ներառել է մարդկության ոչ նյութական մշակութային ժառանգության ցանկում։

Ֆադիշտներ

• Ամալիա Ռոդրիգեշ
• Դուլսե Պոնտեշ
• Կարլուշ դու Կարմու
• Արժենտինա Սանտուշ
• Կրիշտինա Բրանկու
• Մարիզա
• Կամանե
• Միզիա
• Անա Մոուրա
• Մարիա Անա Բոբոնե
• Էլդեր Մոուտինյո
• Կրիշտիանու դե Սոուզա
• Մարկո Ռոդրիգեշ
• Պեդրու Մոուտինյու
• Մարկո Օլիվեիրա
• Կարմինյու
• Ֆերնանդու Մաուրիսիու
• Ալֆրեդո Մարսինեյրու
• Ժուան Ֆարինյա
• Մաքս
• Էրմինիա Սիլվա
• Լուսիլիա դու Կարմու
• Կուկա Ռոզետա
• Անտոնիո Զամբուժու
• Յոլա Դինիշ
• Իզաբել Նարոնիա
• Վանեսսա Ալվեշ
• Կրիշտիանա Ագուաշ

Կիթառահարներ

• Անտոնիու Շաինյու
• Կարլուշ Պարեդեշ
• Լուիշ Գերեյրու
• Ժոզե Մանուիլ Նետու
• Անտոնիո Նետու
• Սանդրու Կոշտա

Խմբեր

• Madredeus

• 2007 թվականին իսպանացի կինոռեժիսոր Կառլոս Սաուրան նկարել է Ֆադու դոկումենտալ ֆիլմը, որը ներառում էր պորտուգալացիների երգիչների կողմից այդ ոճի կատարումներ և նրանց հետ հարցազրույցներ։

• Portal do Fado
• Terreiro do Fado Արխիվացված 2021-02-28 Wayback Machine(պորտ.)
• Verdes Anos — Grupo de fados de Coimbra(պորտ.)
• Rosabranca ռուսալեզու ալիք ֆադուի մասին youtube-ում

Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ֆադու» հոդվածին։