Kathmandu (bahasa Nepal: काठमाडौं) yito ibu kota wawu kota damanga da'a to Nepal. Kota Katmandu tuwango lipuliyo 2 juta lota botiya bilulo'aliyo to Lembah Katmandu, to huungiyo lo nepal, wewembide wolo Sutula Vishnumati.
Wilayah Metropolitan Kathmandu, lola-lolade ode Patan, Lalitpur wawu Bhaktapur, populasiliyo odelo 5-6 juta lota. Kathmandu olo maa lowali kota metropolis u damanga da'a to Hu'idu Himalaya. Bahasa Nepali wawu Nepal Basha/Newari u ngohuntuwa hepotombilu lo tawu to kota botiya.
Kathmandu botiya masahuru wolo toli Kota Kuil sababu ngohuntuwa kuil teeya, to kota molanggato to lembah Kathmandu, 1.400 meteri lonto tudu lo deheto. Lembah botiya secara historis hetanggula lo tawu "Mandala Nepal" wawu maa lowali bubu'a lo kebudayaan suku Newar meyalo Nepami, peradaban tuwawu to kota kosmopolitan to walungo datahu Hu'idu Himalaya. Kota botiya omo-omolu lowali ibukota Kerajaan Nepal, bilulo'a lo istana, hudungu higagawa, taman-taman kaum bangsawan Nepal. Inggidu taawunu 1985, kota botiya maa lowali markas uda'a lo Asosiasi Kerja Sama Regional Asia Selatan (SAARC). Masa botiya, Kathmandu maa lowali pusat pemerintahan Republik Nepal, u pilopotihuliyo to taawunu 2008, wawu maa lowali tayadu lo Provinsi Nomor 3 to delomo geografi administrasi Nepal.
Lonto u muloolo sambe masa bpotiya, Kathmandu maa lowali pusat sojara, soni, budaya wawu ekonomi lo Nepal. Populasi lo kota botiya lonto tililahepo lo etnis wawu agama, mayoritas agama Hindu wawu Budha. Perayaan agama wawu budaya maa lowali tayadu lo tutumulo masyarakat taa hitolawa to Kathmandu. Pariwisata maa lowali kokoliyo'o lolumude okenomi lo Kathmandu. Taawunu 2013 kota botiya maa lo'otapu lenggota otoluliyo lonto mopulu kota tujuan wisata to dunia versi TripAdvisor, wawu maa lo'otapu lenggota bungaliyo to Asia. Kota Kathmandu maa lowali bubunggalo ode Hu'idu Himalaya to Nepal wawu maa lowali bilulo'a ode pitu situs Warisan Dunia UNESCO: Kompleks Istana Hanuman Dhoka to Durbar Squares; Patan wolo Bhaktapur; Stupa Swayambhunath wawu Baudhanath; kuil-kuil Pashupati wawu Changu Narayan. Nogopohiya leeto, woluwo mohelu pitu kasino to kota botiya.
Sojara
Tawu paracaya Kathmandu botiya bilongu lo Olongiya Gun Kamdev to taawunu 723. Uwalo lo'iya, kawasan botiya o bulalo, dabo te Manjushri, taa pulu ngota pengikut ajaran Budha Shakyamuni, lomota'a datahu to imbihu huliyaliyo alihu taluhu mowali tumolohu wawu mo'osuburu daerah boyito sambe mowali potitambatiyalo. Asali lo tahe "Kathmandu" botiya diila boti mopatato, dabo woluwo tewori tuwawu lolo'iya, tanggula boyito yilowali lapato Kastha-Mandapa ("kuil ayu to delomo bahasa sansekertta), pagoda tuwawu u pilahati lonto ayu loturuti parenta lonto Olongiya Lakshmi Narasingha Malla to taawunu 1596. kathmandu botiya olo hetanggula lo tawu Kota Ngolihu lo Kuil.
Referensi lonto otolopa u bungaliyo da'a tomimbihu Kathmandu woluwo to tuladu Pastor Jesuit Portugis Joao Cabral yilumawodu to Lembah Kathmandu to taawunu 1628, wawu tilolimoliyo lo'u mopiyohu lo Olongiya to sa'ati boyito, mungkin Olongiya Lakshminarasimha Malla lonto Kathmandu to delomo nona'o lomongoliyo lonto Tibet ode India. Pastor Cabral lolapuru bahwa timongoliyo maa ledungga ode "Cadmendu", ibu kota kerajaan Nepal.
Geografi
Kathmandu dudutuliyo imbihu otolopa lo deheto Lembah kathmandu, to tilayo lo Dutula Bagmati wawu tanggaliyo 50,7 km² (19,6 mil persegi). Langgatiyo monto tudulo deheto 1.400 meteri. Kota botiya titihede wolo munisipalitas uweewo.
Wilayah lo kathmandu biluta'o lo dutula lowali walu lo tayadu. Dutula damango to lembah botiya, Bagmati wawu dutula keke'u uweewo odelo Bishnumati, Dhobi Khola, Manohara Khola, Hanumante Khola, wawu Tukucha Khola. Hu'idu asali lo dutula botiya langgatiyo 1.5000-3.000 lo meteri monto tudu lo deheto, wawu woluwo dalalo monto Kathmandu ode lembah boyito.
Iklim
To walungiyo botiya tabel data iklim lo Kota kathmandu taawunu 1981 sambe 2010.
| Data iklim Kathmandu (1981–2010) | |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Bulan | Jan | Feb | Mar | Apr | Mei | Jun | Jul | Agt | Sep | Okt | Nov | Des | Tahun |
| Rekor tertinggi °C (°F) | 24.4 (75.9) |
28.3 (82.9) |
33.3 (91.9) |
35.0 (95) |
36.1 (97) |
37.2 (99) |
32.8 (91) |
33.3 (91.9) |
33.3 (91.9) |
33.3 (91.9) |
29.4 (84.9) |
28.3 (82.9) |
37.2 (99) |
| Rata-rata tertinggi °C (°F) | 19.1 (66.4) |
21.4 (70.5) |
25.3 (77.5) |
28.2 (82.8) |
28.7 (83.7) |
29.1 (84.4) |
28.4 (83.1) |
28.7 (83.7) |
28.1 (82.6) |
26.8 (80.2) |
23.6 (74.5) |
20.2 (68.4) |
25.6 (78.1) |
| Rata-rata harian °C (°F) | 10.8 (51.4) |
13.0 (55.4) |
16.7 (62.1) |
19.9 (67.8) |
22.2 (72) |
24.1 (75.4) |
24.3 (75.7) |
24.3 (75.7) |
23.3 (73.9) |
20.1 (68.2) |
15.7 (60.3) |
12.0 (53.6) |
18.87 (65.96) |
| Rata-rata terendah °C (°F) | 2.4 (36.3) |
4.5 (40.1) |
8.2 (46.8) |
11.7 (53.1) |
15.7 (60.3) |
19.1 (66.4) |
20.2 (68.4) |
20.0 (68) |
18.5 (65.3) |
13.4 (56.1) |
7.8 (46) |
3.7 (38.7) |
12.1 (53.8) |
| Rekor terendah °C (°F) | −9.2 (15.4) |
−1.1 (30) |
1.7 (35.1) |
4.4 (39.9) |
9.4 (48.9) |
13.9 (57) |
16.1 (61) |
16.1 (61) |
13.3 (55.9) |
5.6 (42.1) |
0.6 (33.1) |
−1.7 (28.9) |
−9.2 (15.4) |
| Presipitasi mm (inci) | 14.4 (0.567) |
18.7 (0.736) |
34.2 (1.346) |
61.0 (2.402) |
123.6 (4.866) |
236.3 (9.303) |
363.4 (14.307) |
330.8 (13.024) |
199.8 (7.866) |
51.2 (2.016) |
8.3 (0.327) |
13.2 (0.52) |
1.454,9 (57,28) |
| Rata-rata hari hujan atau bersalju | 2 | 3 | 4 | 6 | 12 | 17 | 23 | 22 | 15 | 4 | 1 | 1 | 110 |
| % kelembapan | 79 | 71 | 61 | 53 | 57 | 73 | 81 | 83 | 82 | 79 | 85 | 80 | 74 |
| Rata-rata sinar matahari bulanan | 223 | 254 | 260 | 231 | 229 | 186 | 136 | 159 | 132 | 252 | 244 | 250 | 2.556 |
| Sumber #1: Departmen Hidrologi dan Meteorologi, Organisasi Meteorologi Dunia (jumlah hari hujan) | |||||||||||||
| Sumber #2: Danish Meteorological Institute (kelembapan relatif dan penyinaran matahari), Sistema de Clasificación Bioclimática Mundial (ekstrem) | |||||||||||||
