Un pianista ou unha pianista é unha persoa que toca o piano profesionalmente ou como afección. A maioría dos xéneros da música occidental empregan o piano. En consecuencia, os pianistas poden escoller entre un amplo repertorio e estilos, incluíndo música clásica, jazz, blues e música rock. Ata certo punto, a maioría tamén pode tocar outros instrumentos de teclado, como o sintetizador, o clavicémbalo, a celesta e o órgano, entre outros.
O termo pianista solista adoita empregarse cando a persoa toca o instrumento soa ou acompañada por unha orquestra ou outros tipos de grupos instrumentais.
Existe outro tipo de pianista, a miúdo chamado pianista de repertorio ou acompañante. Adoitan chamarse así porque acompañan a cantantes ou instrumentistas en duetos ou emparellamentos musicais. Estes pianistas adoitan interpretar reducións orquestrais, é dicir, partituras escritas orixinalmente para orquestra que foron arranxadas para ser tocadas nun só piano. Estes pianistas tamén colaboran con frecuencia en ensaios para producións de ópera, zarzuelas ou audicións.
Historia
Orixes (século XVIII): os primeiros pianistas
Nas súas primeiras décadas, o piano non era un medio independente para a expresión artística. Os músicos, principalmente os clavicémbalistas ou compositores, usábano principalmente para acompañar música de cámara ou para interpretar obras doutros compositores.
Entre os intérpretes máis famosos estaban Johann Sebastian Bach, que compuxo varias obras para clavicémbalo, que tamén se podían interpretar no clavicordio, e Domenico Scarlatti, que interpretou as súas composicións tanto no clavicémbalo como no fortepiano.
O verdadeiro punto de inflexión chegou con Wolfgang Amadeus Mozart, que escribiu numerosos concertos para piano, consolidando a posición do piano como instrumento solista. Despois de viaxar a Mannheim en 1777, atopou un novo tipo de piano, obra de Johann Andreas Stein, un instrumento tecnicamente avanzado para a súa época que influiría nas súas composicións e interpretacións. Mozart foi un dos primeiros en explotar plenamente o potencial do piano, combinándoo coa súa técnica compositiva. Nas súas composicións, o piano era tanto un medio para explorar a melodía como un recurso para crear efectos dinámicos e harmónicos. A finais do século XVIII, Viena convertérase no centro da fabricación de pianos. O pianista Johann Nepomuk Hummel tocaba os pianos de cola vieneses con gran axilidade e acadaba numerosos matices tonais. A potencia de Ludwig van Beethoven requiría instrumentos máis estruturados, como o Broadwood, que era o seu favorito.
O nacemento do pianismo moderno (século XX)
Moitos compositores escribiron varias obras para piano e tamén foron grandes pianistas. Claude Debussy compuxo moitas obras que romperon coa tradición tonal e influíron profundamente no pianismo moderno.
Sergei Prokofiev creou partituras innovadoras e revolucionarias para a época, que interpretou persoalmente en concertos e que se converteron en pedras angulares do novo pianismo do século XX. Varios pianistas clásicos, como Sergei Rakhmáminov, Arthur Rubinstein e Vladimir Horowitz, continuaron defendendo a tradición romántica, pero tamén comezaron a incorporar innovacións do século XX.
No que respecta ao jazz, o pianista adquiriu un papel aínda máis innovador. Algúns, como Art Tatum, Bill Evans e Thelonious Monk, introduciron a improvisación como elemento central da súa música. Estes pianistas non só interpretaron composicións, senón que tamén as transformaron rapidamente con novas harmonías, ritmos e melodías, creando así un diálogo constante entre a estrutura e a liberdade creativa.
Tamén adoptaron o uso da tecnoloxía. Coa chegada dos pianos electrónicos e os sintetizadores, comezaron a explorarse novos sons. Pianistas como Glenn Gold tamén levaron o piano a un nivel máis intelectual, empregando unha visión moi analítica da música. Moitos grandes pianistas procuraron perfeccionar as súas interpretacións especializándose en composicións específicas, como Arthur Rubinstein con Chopin e Wilhelm Backhaus con Beethoven; outros, como Arturo Benedetti Michelangeli e Maurizio Pollini, seleccionaron coidadosamente gravacións na procura de interpretacións perfectas.
O pianista contemporáneo (século XXI)
Hoxe en día, un pianista pode ser un concertista, un improvisador, un profesor ou mesmo un artista que integra o piano coa tecnoloxía moderna. Algúns, como Lang Lang, Yuja Wang e Daniil Trifonov, exemplifican a nova xeración que prioriza a interpretación pianística por riba de todo, centrándose no espectáculo e na visibilidade nos medios. Non obstante, os pianistas contemporáneos non se limitan á música clásica; moitos exploran o jazz, a música electrónica e a música pop.
Ademais, co acceso a recursos como vídeos e gravacións, os pianistas agora poden compartir o seu repertorio cun público global, transcendendo as barreiras xeográficas. Do mesmo xeito, algúns, como Ludovico Einaudi, levaron a música para piano a un público máis amplo e diverso, fusionando estilos clásico, minimalista e contemporáneo.
