Moscó

2 min read
In 280 languages
2 images

Key facts

daonra13,274,285

achar dromchla2,562km²

sampla decathair mhór

tíran Rúis

airde os cionn na farraige156m

bunaitheoir(í)Yuri Dolgorukiy

ceannaire an rialtaisSergey Sobyanin

mór-roinnan Eoraip

lonnaithe sa limistéar riaracháinan Rúis

teanga oifigiúilan Rúisis

All data from the card 25

Aintiún: Moya Moskva (5 Iúil 1995)
Leasainm: Третий Рим, Өченче Рим, Third Rome agus The First Throne
Ainmnithe in ómós: Abhainn Moskva
Príomhchathair de: an Rúis (1918–)Cúige Mhoscó (1929–)Central Federal District (en) (2000–)
Iomlán: 13,274,285 (2025)
• Dlús: 5,181.22 hab./km²
Teanga oifigiúil: an Rúisis
Cuid de: Central Federal District (en)
Achar dromchla: 2,562 km²
Suite i nó in aice le limistéar uisce: Abhainn Moskva, Abhainn Yauza, Vodootvodny Canal (en) , Skhodnya Derivation Canal (en) agus Moscow Canal (en)
Airde: 156 m
Ar theorainn le: Cúige Mhoscó Cúige Kaluga (2012–)
Bunaitheoir(í): Yuri Dolgorukiy
Cruthú: luach anaithnid (<4 Aibreán 1147)
Éarlamh: Naomh Seoirse
Comhlacht feidhmiúcháin: Méara Mhoscó
Comhlacht reachtach: Moscow City Duma (en)
• Ceannaire an rialtais: Sergey Sobyanin (2010–)
Údarás breithiúnach is airde: Constitutional (charter) court of a subject of the Russian Federation (en)
Cód poist: 101001–135999
Glaochód: 495, 499 agus 095
Cód ISO 3166-2: RU-MOW
OKTMO ID (en): 45000000
OKATO ID (en): 45000000000
Suíomh gréasáin: visit-moscow-city.ru

Is é Moscó (Rúisis: Москва́) príomhchathair na Rúise, suite in iarthar na tíre. Bhí daonra thart ar 10 milliún ann sa bhliain 2005. Is lárionad é do chúrsaí polaitiúla, airgeadais, oideachais agus iompair na Rúise.

Tá sé mar áit chónaithe d'uachtarán na Rúise, atá ina chónaí sa Chreimil. Tá clú agus cáil bainte amach ag an Chreimil ós rud é go bhfuil sé suite i gceartlár Mhoscó. Ón Chreimil is féidir an Chearnóg Dhearg (soir), Gairdín Alacsandair (siar) agus Abhainn Moskva (deas) a fheiceáil.

Iompar

Tá ceithre aerfort idirnáisiúnta (Bhnúcobho, Domodedebho, Siúcobhscaí agus Seiriméitiebhó) ag an gcathair. Freastalaíonn naoi stáisiún traenach agus trí chalafort abhann an chathair. Ó 1935 oibríonn an meitreo.

Suíomh

Tá Moscó suite i lár an chuid Eorpach den Rúis, idir na habhainn Oca agus Bholga. Is é 1081 km² achar na cathrach (2006). Tá an chuid is mó (877 km²) suite taobh istigh den chuar-mhótarbhealach MKAD, agus an 204 km² eile – taobh amuigh de. Is é 156m an airde mheánach os cionn leibhéal na mara. Tá an pointe is airde – 225m – suite ar an Ard Theóiplaí Stan. Tá an abhann Moscó 38km ar fhad taobh istigh den MKAD.

Crios ama

Tá Moscó suite sa chrios ama Moscó (UTC+3).

Fásra

Tá 34,300 ha (nó an tríú cuid na cathrach go léir) faoi ghlas.

I Moscó tá páirceanna agus coillte móra ann mar Ismaidhlobhscí, Timíriasebhscí, Filiobhscí, Liúblinscí, Bútobhscí, Bitsebhscí, Kusmínscí, Kúscobjo, an Gáirdín na Lus, Gáirdín Niescútsní, Bitsebhscí, na séadchomhartha Tsaritsinó agus Kolomenskoe.

Tá cuid den Pháirc Náisiúnta Losíní Ostrobh (Inis na Mús) suite laistigh den chathair.

Daoine cáiliúla

Alexei Alexeyevich Abrikosov — fisiceoir Rúiseach
Áine na Rúise — Banimpire na Rúise (1693–1740)
Alexander Alekhine — imreoir fichille Rúiseach-Francach
Yuri Andropov — Ard-Rúnaí Pháirtí Cumannach an Aontais Shóivéadaigh (1914-1984)
Fyodor Dostoyevsky — úrscéalaí Rúiseach (1821–1881)
Margarita Gasparyan — imreoir leadóige Rúiseach
Daria Gavrilova — imreoir leadóige Rúiseach
Vitaly L. Ginzburg — fisiceoir Rúiseach
Sofia Kenin — imreoir leadóige Meiriceánach
Karen Khachanov — imreoir leadóige Rúiseach
Semyon Kozhin — ealaíontóir Rúiseach
Aleksandra Krunić — imreoir leadóige Seirbiach
Yury Luzhkov — polaiteoir Rúiseach (1936-2019)
Ekaterina Makarova — imreoir leadóige Rúiseach
Nikita Mazepin — tiománaí carr rásaíochta Rúiseach
Daniil Medvedev — imreoir leadóige Rúiseach
Konon Molody — oifigeach faisnéise Sóivéadach
Natalia Naryshkina — banimpire Rúiseach (1651-1694)
Boris Pasternak — scríbhneoir Rúiseach (1890-1960)
Alexander Pushkin — file Rúiseach (1799-1837)
Evgeniya Rodina — imreoir leadóige Rúiseach
Andrey Rublev — imreoir leadóige Rúiseach
Olesya Rulin — ban-aisteoir Rúiseach
Andrey Sakharov — fisiceoir núicléach Sóivéadach agus gníomhaí ar son cearta daonna
Svetlana Savitskaya — spásaire Sóivéadach
Olga Scheps — pianódóir Gearmánach-Rúiseach
Yaroslava Shvedova — imreoir leadóige Casacach
Vladimir Solovyov — iriseoir Rúiseach
Vladimir Vysotsky — amhránaí, file, agus aisteoir Sóivéadach (1938–1980)
Lev Yashin — imreoir sacair Sóivéadach (1929–1990)
Mischa Zverev — imreoir leadóige Gearmánach

Tagairtí

Is síol faoi thíreolaíocht na Rúise é an t-alt seo. Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.
Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh.