factograf
GA

An Mhalaeisia

An Mhalaeisia

Key facts

daonra34,231,700
achar dromchla330,803km²
sampla destát ceannasach, tír
tíran Mhalaeisia
príomhchathairKuala Lumpur
dáta a bunaíodh16 Meán Fómhair 1963
ceannaire an rialtaisAnwar Ibrahim
mór-roinnan Áise
lonnaithe i gcrios amaUTC+08:00
airgeadraringgit na Malaeisia
All data from the card 29
Aintiún
Negaraku
Mana
«Bersekutu Bertambah Mutu» «برسکوتو برتمبه موتو»
Príomhchathair
Kuala Lumpur
Iomlán
34,231,700 (2025)
• Dlús
103.48 hab./km²
Déamainm
Malaeisiach
Teanga oifigiúil
an Mhalaeis
Reiligiún
Ioslam
Achar dromchla
330,803 km²
Suite i nó in aice le limistéar uisce
Strait of Malacca (en) , Straits of Johor (en) , Muir na Síne Theas, Bá Bhrúiné, Muir Sulu agus Muir na Ceilibéise
Pointe is airde
Mount Kinabalu (en) (4,096 m)
Pointe is ísle
an tAigéan Indiach (0 m)
Ar theorainn le
an Téalainn Singeapór an Indinéis Brúiné na hOileáin Fhilipíneacha
Leanann sé/sí
Cónaidhm Malaya, North Borneo (en) agus Crown Colony of Sarawak (en)
Cruthú
16 Meán Fómhair 1963
Córas rialtais
monarcacht bhunreachtúil, monarcacht fheidearálach, monarcacht thoghaí, monarcacht pharlaiminteach agus stát cónaidhme
Comhlacht feidhmiúcháin
Comh-Aireacht na Malaeisia
Comhlacht reachtach
Parlaimint na Malaeisia
• Yang di-Pertuan Agong (en)
Syed Putra of Perlis (en) (1963–1965)
• Príomh-Aire na Malaeisia
Anwar Ibrahim (2022–)
Údarás breithiúnach is airde
Cúirt Chónaidhme na Malaeisia
OTI ainmniúil
372,981,073,018 $ (2021)
Airgeadra
ringgit na Malaeisia
Lonnaithe i gcrios ama
UTC+08:00 Asia/Kuala_Lumpur
Fearann Idirlín barrleibhéil
.my
Glaochód
+60
Uimhir theileafóin éigeandála
999
Cód tíre
MY
Suíomh gréasáin
malaysia.travel…

Tír in oirdheisceart na hÁise í an Mhalaeisia. Tá teorainneacha aici leis An Téalainn, Singeapór, Brúiné agus An Indinéis. Is í an Mhalaeis (Bahasa Melayu nó بهاس ملاي) an teanga náisiúnta. Is é Kuala Lumpur an phríomhchathair.

Stair

Éigeandáil na Malaeisia

Bhí bunadh na Malaeisia ag cur in aghaidh an choilíneachais Bhriotanaigh ón mbliain 1948 ar aghaidh. Géarchéim eile a bhí ann a fuair Churchill mar oidhreacht ón rialtas a bhí ann roimhe, agus rinne sé mar a rinne sa Chéinia: thairg sé an lámh láidir do na treallchogaithe agus lámh an chara dóibh siúd nach raibh sáite sa chogaíocht. Thug sé a fhaomhadh do thógáil na sráidbhailte daingnithe, fosta. Ba chleas oirbheartaíochta é seo a d'éirigh coitianta i gcogaí coilíneacha nó iarchoilíneacha na nEorpach is na Meiriceánach i ndiaidh a lae féin.

Dream eitneach a bhí ag cur an chogaidh sa Mhalaeisia, agus cuidiú ag teacht ón Aontas Sóivéadach. Mar sin, bhí i bhfad níos mó tacaíochta ar fáil don Bhreatain Mhór anseo ná sa Chéinia nó san Iaráin. Nuair a shroich an cogadh a bhuaicphointe, bhí 35,500 saighdiúir de chuid na Breataine Móire ar garastún sa Mhalaeisia. Agus na reibiliúnaithe ag cailleadh an fhóid, bhí siad ag cailleadh thacaíocht na ndaoine chomh maith.

Siúd is go bhfuarthas an lámh in uachtar ar na treallchogaithe, bhí an chuma ag teacht ar an scéal go soiléir nach raibh sé indéanta a thuilleadh an Mhalaeisia a choinneáil faoi smacht na Breataine Móire. Sa bhliain 1953, leagadh amach treoirlínte an neamhspleáchais do Singeapór agus do na coilíneachtaí eile sa chearn seo den domhan. Bhí an chéad toghchán ann, sa bhliain 1955, cúpla lá sular éirigh Winston Churchill as Príomh-Aireacht an Bhreatain Mhór, agus sa bhliain 1957, i ndiaidh d'Antony Eden teacht i gcomharbas ar Churchill mar Phríomh-Aire, bronnadh an neamhspleáchas ar an Malaeisia.

Is é Mahathir Mohamad an Príomh-Aire reatha.

Foroinneacha

Is cónaidhm de 13 stát agus 3 críoch cónaidhme é Malaeisia.

Is síol é an t-alt seo. Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.
Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh.

Read next

In 278 languages

gaаԥсшәаAcèhадыгабзэAfrikaansAlemannischአማርኛPangcaharagonésÆngliscअंगिकाالعربيةالدارجةمصرىঅসমীয়াasturianuअवधीAymar aruazərbaycancaتۆرکجهбашҡортсаBasa BaliBoarischžemaitėškaBatak TobaBikol CentralBajau Samaбеларуская (тарашкевіца)беларускаяBetawiбългарскиभोजपुरीBislamaBanjarပအိုဝ်ႏဘာႏသာႏbamanankanবাংলাབོད་ཡིགবিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরীbrezhonegbosanskiBatak MandailingBasa Ugiбуряадcatalà閩東語 / Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄нохчийнCebuanoChamoruᏣᎳᎩکوردیcorsuqırımtatarcačeštinakaszëbscziчӑвашлаCymraegdanskdagbanliDeutschZazakidolnoserbskiKadazandusunडोटेलीދިވެހިބަސްཇོང་ཁΕλληνικάEnglishEsperantoespañoleestieuskaraestremeñuفارسیFulfuldesuomivõroNa Vosa VakavitiføroysktfrançaisarpetanNordfriiskFryskGagauz贛語kriyòl gwiyannenGàidhliggalegoگیلکیAvañe'ẽगोंयची कोंकणी / Gõychi KonknniBahasa Hulontalo𐌲𐌿𐍄𐌹𐍃𐌺ગુજરાતીGaelgHausa客家語 / Hak-kâ-ngîHawaiʻiעבריתहिन्दीFiji HindihrvatskihornjoserbsceKreyòl ayisyenmagyarհայերենԱրեւմտահայերէնinterlinguaJaku IbanBahasa IndonesiaInterlingueIgboIñupiatunIlokanoIdoíslenskaitaliano日本語Patoisla .lojban.JawaქართულიQaraqalpaqshaTaqbaylitадыгэбзэKabɩyɛKongoKumoringGĩkũyũқазақшаភាសាខ្មែរಕನ್ನಡYerwa Kanuri한국어къарачай-малкъарکٲشُرkurdîкомиkernowekкыргызчаLatinaLadinoLëtzebuergeschлезгиLingua Franca NovaLimburgsLigureLadinlombardlingálaລາວlietuviųlatviešuMadhurâमगहीमैथिलीBasa BanyumasanмокшеньMalagasyолык марийMāoriMinangkabauмакедонскиമലയാളംмонголꯃꯤꯇꯩ ꯂꯣꯟमराठीBahasa MelayuMaltiMirandésမြန်မာဘာသာمازِرونیPlattdüütschनेपालीनेपाल भाषाLi NihaNederlandsnorsk nynorsknorskNovialDiné bizaadChi-ChewaoccitanlivvinkarjalaOromooଓଡ଼ିଆиронਪੰਜਾਬੀPangasinanKapampanganPapiamentuPicardNaijápolskiPiemontèisپنجابیپښتوportuguêspinayuananRuna Simiရခိုင်românăрусскийрусиньскыйIkinyarwandaसंस्कृतम्саха тылаᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤsardusicilianuScotsسنڌيdavvisámegiellaSängösrpskohrvatski / српскохрватскиတႆးසිංහලSimple EnglishslovenčinaسرائیکیslovenščinaGagana SamoaanarâškielâchiShonaSoomaaligashqipсрпски / srpskiSranantongoSiSwatiSundasvenskaKiswahiliślůnskiSakizayaதமிழ்Tayalತುಳುᥖᥭᥰ ᥖᥬᥲ ᥑᥨᥒᥰతెలుగుtetunтоҷикӣไทยTürkmençeTagalogtolışilea faka-Tongatoki ponaTok PisinTürkçeSeediqXitsongaтатарча / tatarçachiTumbukaTwiудмуртئۇيغۇرچە / Uyghurcheукраїнськаاردوoʻzbekcha / ўзбекчаvènetovepsän kel’Tiếng ViệtWest-VlamsVolapükWinarayWolof吴语მარგალურიייִדישYorùbáVahcuenghZeêuwsⵜⴰⵎⴰⵣⵉⵖⵜ ⵜⴰⵏⴰⵡⴰⵢⵜ文言閩南語 / Bân-lâm-gí粵語中文isiZulu

Text from Wikipedia, CC BY-SA 4.0 · Source article