factograf
FUR

Ipocrat

Ipocrat

Ipocrat (par grec antîc Ἱπποκράτης, Hippokrátēs; Côs, 460 p.C. cirche – Larissa, 370 p.C. cirche) al è stât un miedi e filosof grêc antîc, considerât in dut il mont come «il pari de medisine». Al è stât il prim a stacâ la medisine de religjon e de magjie, trasformant la midisine in une dissipline sientifiche basade su la oservazion e su la resòn.

Biografie

Il Sntuari dal Diu Asclepio a Côs
Il Sntuari dal Diu Asclepio a Côs

Ipocrat al è nassût in te isule di Côs (in te Grecie), fi di Heraclides (un miedi de cjaste dai Ascliepiadis) e di Praxitela. Il so prim insegnant di medisine al fo propît so pari, insiemit cun altris mestris de scuele di Côs.

I viaçs e il mêt di insegnament

Dapôs de muart dai sôs genitôrs, Ipocrat al à scomençât a viaçâ par scasit dute la Grecie, cjapant notîs su lis condizions dai malâts e studiant il mût che i fâts climatics e gjeografics a influençin la salût umane. Al è stât te Tessalie, int e Tracie e te isule di Taso. Al à fondât une scuele di medisine famose a Côs, dulà che al à insegnât la profession dai miedîs cul obietîf di preparâ figuris professionalis etichis e competentis.

La muart

Ipocrat al è muart a Larissa (in te Tessalie) atôr dal 370 p.C., a une etât une vore avanzade par chel periodi (pôs dai 90 agns).

Pensîr e oparis

Ritràt di Ipocrat, tal studi di Fidrî di Montefeltro (Galerie Nazionâl des Marcjis).
Ritràt di Ipocrat, tal studi di Fidrî di Montefeltro (Galerie Nazionâl des Marcjis).

Lis oparis atribuidis a Ipocrat e ai sôs dissipuli a son recueltis in tal Corpus Hippocraticum, une colezion di cirche 60 tecsts scrits par grec ionic.

La teorie dai cuatri umôrs

La concezion mediche di Ipocrat e si base su la teorie dai cuatri umôrs dilunc la cjar:

  • Sanc (prodòt dal cûr)
  • Fleme (prodòt dal cjâf/cerviel)
  • Bile gjale (prodote dal fìât)
  • Bile nere (prodote de milze)

Daûr Ipocrat, la salût dipent dal ecuilibri perfet di ducj i cuatri umôrs. Se il sisteme al pièrt l'ecuilibri par vie di un ecès o une cjarenzie di un umôr, al nâs la malatie

Il Gjurament di Ipocrat

Ipocrat al è famôs ancje par jessi l'autôr dal celebri Gjurament di Ipocrat, un tecst etîc fondamentâl che i miedis a recitin ancjmo’ vuê prin di scomençâ la profession. Intal gjurament e ven stilade la promesse di tutelâ la vite, respetâ il segrêt profesionâl e fâ simpri il ben dal malât cence discriminazions.

Bibliografie

  • Hippocrates, Volum I–VIII, a cure di W. H. S. Jones e E. T. Withington, Harvard University Press, Cambridge, 1923–1995.
  • Jacques Jouanna, Hippocrate, Fayard, Paris, 1992.
  • Vincenzo Di Benedetto, Il medico e il filosofo. Saggio su Ippocrate, Einaudi, Torino, 1986.

Leams esternis

  • https://www.perseus.tufts.edu/hopper/collection?collection=Perseus:collection:Greco-Roman Colezion des oparis di Ipocrat in grec e inglês sul sît Perseus Digital Library$$
  • https://www.treccani.it/enciclopedia/ippocrate/ Voç di Ippocrate inte Enciclopedia Treccani$$
  • https://archive.org/details/works-of-hippocrates Traduzions des oparis di Ipocrat sul sît Internet Archive$$

Read next

In 125 languages

furAfrikaansAlemannischአማርኛaragonésअंगिकाالعربيةالدارجةمصرىঅসমীয়াasturianuअवधीazərbaycancaбашҡортсаžemaitėškaBikol Centralбеларуская (тарашкевіца)беларускаябългарскиবাংলাবিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরীbrezhonegbosanskicatalàнохчийнکوردیčeštinaчӑвашлаCymraegdanskDeutschZazakiΕλληνικάEnglishEsperantoespañoleestieuskaraفارسیsuomivõrofrançaisFryskGaeilgegalegoGaelgעבריתहिन्दीhrvatskimagyarհայերենԱրեւմտահայերէնinterlinguaBahasa IndonesiaIdoíslenskaitaliano日本語Jawaქართულიқазақшаಕನ್ನಡ한국어kurdîkernowekкыргызчаLatinaLadinoLingua Franca NovaLigurelietuviųlatviešuमैथिलीMalagasyмакедонскиമലയാളംмонголमराठीBahasa Melayuэрзяньनेपाल भाषाNederlandsnorsk nynorsknorskoccitanଓଡ଼ିଆਪੰਜਾਬੀpolskiپنجابیپښتوportuguêsRuna Simiromânăрусскийрусиньскыйसंस्कृतम्sicilianuScotssrpskohrvatski / српскохрватскиSimple Englishslovenčinaسرائیکیslovenščinashqipсрпски / srpskisvenskaKiswahiliதமிழ்తెలుగుтоҷикӣไทยTagalogTürkçeтатарча / tatarçaукраїнськаاردوoʻzbekcha / ўзбекчаTiếng ViệtWinaray吴语მარგალური文言閩南語 / Bân-lâm-gí粵語中文

Text from Wikipedia, CC BY-SA 4.0 · Source article