Il Danau' o ancje Danubi (Danubio par talian, Donau par todesc,Dunaj in lenghe slovache, Duna in ongjarês, Дунав( Dunav)in cravuat, serp e bulgar, Dunărea in lenghe rumene, Дунай, Dunaj in lenghe ucraine) al è un flum de Europe centrâl e sudorientâl. Cun une lungjece di 2.850 chilometris, al è il secont flum plui lunc dal continent europei daspò de Volghe e il plui lunc teritori te Union Europeane. Il flum al nâs in Gjermanie, te regjon de Foreste Nere (Schwarzwald), de union dai doi piçui flums Brigach e Breg dongje de citât di Donaueschingen. De Gjermanie, al cor in direzion sud-est traviersant o segnant il cunfin di dîs paîs europeans, prin di butâsi tal Mâr Neri par mieç di un grant delte gjeografic al cunfin jenfri le Romanie e l' Ucraine.
Gjeografie e percòrs


Il cors dal Danau al si divît tradizionalmentri in trê grancj setôrs gjeografichis: il Cjaf Danau (Âlt Danau), il Medi Danau e il Bâs Danau. In tal sô prin trat, il flum al traviarse lis montagnis de Gjermanie e lis planuris de Austrie, passant par citâts storichis come Ulma, Ratisbona, Passau e Viene. Daspò di vê passât le strete di Devín al confin cun le Slovachie, al jentre te planure pannoniche, tocjant Bratislave e zirant a Sud viers le Ongjarie par traviersâ le capitâl Budapest.
Cun la direzion Sud-Est, il Danau al segne il confin jenfri le Ongjarie e le Cravuazie, par daspo' jentrâ te Serbie, dulà che al ricêf un dai siei imissaris plui impportants, le Sava, tal cjaf-lûc Belgrât. Plui a Orient, il flum al segne le strete e spetacolâr gore carstiche des Puartis di Fier (Iron Gates) al confin jenfri Serbie e Romanie, un pont strategjic e idroelectric di grande impuartance par le navigazion e le produzion energjetiche.Tal so ultim percòrs, il Danau al còr par centenars di chilometris segnant le frontiere naturâl jenfri leBulgarie e le Romanie, prin di pleâ a Nord e jentrâ te Moldavie e te Ucraine.
Il Delte dal Danau e le ecologje
Il Delte dal Danau, cjatât par plui dal sô teritori te Romanie e par une piçule part te Ucraine, al è il secont delte plui grant e il plui ben conservât di dute le Europe. Cun une superficie di plui di 4.100 chilometris cuadrats, al è une rêt di cjanâls, palûts, lats e boscs di salicis. Le regjon je une des riservis biologjichis plui impuarantis dal mont, acetant plui di 300 specis di gjalinis aquatichis e oltri 45 specis di pês d'aghe dolçe, includint il famôs Storion.
Par vie de so ecezionâl biodiversitât e de sô impuartance ecologjiche, il Delte dal Danau al è stât declarât Patrimoni de Umanitât de UNESCO tal 1991 e al è protezût come riserve de biosfere. L'ecosisteme dal bacin danubian, però, al è ancje sot pression par vie de poluzion industriâl, dal drenaç agricul e des grandis dighis costruidis tal secul XX.
Storie e impuartance culturâl

Fin dai timps dai antîcs Grecs e Romans, il Danau al è stât une arterie di comunicazion e di cumierç di primâri nivel. In tal Imperi Roman, il flum al costituive il famôs Limes Danubianus, le frontiere fortificade che divideve il mont roman des popolazions gjermanichis e sarmatichis dal Nord. Fuartecis romanis impuartantis come Vindobona (Viene), Singidunum (Belgrât) e Aquincum (Budapest) son nassudis propît sot lis rivis dal flum.
Te Etât di Mieç e te Etât Moderne, il Danau al è stât il teatri di scuintris militârs, in particolâr tal percors de espansion dal Imperi Otoman viers le Europe Centrâl e tes vueris jenfri Otomans e l'Imperi Asburgjic. Il flum al è stât un pont di incrôs di popui, lenghis e culturis diviersis, insipirant oparis artistichis famosis te leterature e te musiche, come il famôs valzer di Johann Strauss "Il Danau blu" (An der schönen blauen Donau).
Cjale ancje
- Delte dal Danau
- Mâr Neri
- Puartis di Fier
- Viene
- Budapest
- Bratislave
- Belgrât
