factograf
EXT

Glúcidu

Glúcidu

Los glúcidus, mal llamaus idratus de carbonu u carboidratus, son un tipu biomoléculas olgánicas. Químicamenti se definin cumu polialcolis con una hunción aldeidu i una hunción cetona i un númiru variabri d'átomus carbonu. Están holmaus pol carbonu (C), idrógenu (H) i ossígenu (O) i, a vezis, nitrógenu (N) açufri (S) i fósforu (P). Estus átomus se juntan pol mé dunus enlacis mu huertis deficis de rompel llamaus enlacis covalentis, i que quandu lo hazin liberan una gran cantiá d'enelgía, la quala es utlizá polos olganismus pa mantenel las sus huncionis vitalis.

Algotras denominacionis

La parabra "glúcidu" provién del griegu glykys, que senifica duci, pol tenel angunus esti sabol. La parabra "carboidratu" o "idratu de carbonu", vien da pol me de que muchus glúcidus (no tós) suelin respondel a la hórmula genérica Cn(H2O)n ("idratu" pol que H2O es la hórmula el áugua), ondi la letrina "n" es un númiru enteru (1, 2, 3...) que repressenta el númiru d'átomus. Esti últimu télminu está en decadéncia nel lenguagi científicu, huendu mayoritáriu el su usiu en tó lo referenti a la nutrición. Tamién se conoci a esti grupu sustáncias comu sacáridus, parabra derivá del griegu σάκχαρον, que senifica açuca.

Crassificación

Hórmula la glucosa.
Hórmula la glucosa.

Los glúcidus se deviin en divelsus tipus: monosacáridus, disacáridus y polisacáridus

Monosacáridus

Son las uniais monoméricas los glúcidus, es izil, las moléculas olgánicas pequeñas que combinás unas con otras holman moléculas olgánicas más grandis. Se crassifican atendiendu a várius critérius, comu el su númiru de carbonus, la quiraliá o que tengan un grupu cetu o aldeidu que, combinaus, dan lugal a destintus tipus monosacáridus. Los monosacáridus más simpris son los consideraus a partil de n=3, i se llaman triosas.

Se deviin en aldosas i en cetosas dependiendu de que tengan un grupu cetona o un grupu aldeidu. Sólu ái una de ca tipu, huendu el Gliceraldeidu la aldotriosa i la Diidroxiacetona la cetotriosa (enque dambus dos s'alcuentran holmandu un enlaci tipu éster con un fosfatu).

Disacáridus

Polisacáridus

Huentis

Notas

Referéncias

Bibliografia

  • Mathews, C.K.; Van Holde, K.E.; Ahern, K.G.: Bioquímica, 3ª edición. Pearson Educación, S.A. Mairil, 2002.

Atijus

  • En Commons ai conteníu multimedia sobre Glúcidu.

Read next

In 140 languages

extAfrikaansAlemannischaragonésالعربيةمصرىঅসমীয়াasturianuazərbaycancaتۆرکجهбашҡортсаBasa BaližemaitėškaBikol Centralбеларуская (тарашкевіца)беларускаябългарскиবাংলাbosanskiбуряадcatalàCebuanoکوردیčeštinaчӑвашлаCymraegdanskDeutschडोटेलीދިވެހިބަސްΕλληνικάEnglishEsperantoespañoleestieuskaraفارسیsuomifrançaisNordfriiskFryskGaeilgeGàidhliggalegoעבריתहिन्दीFiji HindihrvatskiKreyòl ayisyenmagyarհայերենinterlinguaBahasa IndonesiaInterlingueIlokanoIdoíslenskaitaliano日本語JawaქართულიKumoringқазақшаಕನ್ನಡYerwa Kanuri한국어کٲشُرkurdîкыргызчаLatinaLëtzebuergeschlombardລາວlietuviųlatviešuMalagasyмакедонскиമലയാളംмонголBahasa Melayuမြန်မာဘာသာPlattdüütschनेपालीनेपाल भाषाNederlandsnorsk nynorsknorskoccitanOromooଓଡ଼ିଆиронਪੰਜਾਬੀpolskiPiemontèisپنجابیپښتوportuguêsRuna Simiရခိုင်românăрусскийрусиньскыйсаха тылаᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤsicilianuScotsسنڌيsrpskohrvatski / српскохрватскиසිංහලSimple EnglishslovenčinaslovenščinachiShonashqipсрпски / srpskiSundasvenskaKiswahiliதமிழ்తెలుగుтоҷикӣไทยTagalogTürkçeтатарча / tatarçaтыва дылукраїнськаاردوoʻzbekcha / ўзбекчаvènetoTiếng ViệtWinaray吴语მარგალურიייִדישVahcuengh文言閩南語 / Bân-lâm-gí粵語中文

Text from Wikipedia, CC BY-SA 4.0 · Source article