Valderrey Leongo Herriko udalerri bat da, Leongo probintzian kokatuta. Estorgako eskualdea eskualdean dago, itsas mailatik 841 m metrora, eta 60.23 km²-ko azalera hartzen du.
Azken erroldaren arabera 424 biztanle zituen.
Geografia
Udalerri mugakideak
Honako udalerri hauek ditu mugakide: San Justo de la Vega, Villareyu d'Órbigu, San Cristóbal de la Polantera, Riego de la Vega, Villamontán de la Valduerna, Destriana eta Santiago Millas.
Demografia
Jatorria
Jaiolekuari dagokionez, 2025. urtean biztanleen % 49,4 udalerri berean jaioak ziren, probintziako batez bestekoaren (% 42,7) gainetik. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak % 14,7 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak % 5,7 —probintzian % 10,1—.
Biztanleria atzerritarra
Espainiar estatutik kanpo jaiotako 24 biztanleren artean, gehienak Europan jaioak dira (% 62,5). Jaiotza herrialde nagusiak Ukraina, Brasil, Belgika dira.
Etxebizitza
INEren 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 519 etxebizitza zeuden: 209 (% 40,3) nagusiak eta 310 (% 59,7) ez-nagusiak.<ref name="INE-59525">{{erreferentzia|izenburua=Etxebizitzak udalerrika eta motaren arabera|lana=2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua|argitaletxea=Espainiako Estatistika Institutua|url=https://www.ine.es/jaxi/Tabla.htm?tpx=59525%7Chizkuntza=es%7Curtea=2021}}</ref> INEren estatistika esperimentalaren arabera, 2026ko maiatzean 1 etxebizitza turistiko zeuden udalerrian, guztira 4 plazarekin (4 plaza etxebizitzako).<ref name="INE-39363">{{erreferentzia|izenburua=Etxebizitza turistikoak, plazak eta plazak etxebizitza turistiko bakoitzeko. Udalerriak|lana=Etxebizitza turistikoen kopuruaren neurketa (estatistika esperimentala)|argitaletxea=Espainiako Estatistika Institutua|url=https://www.ine.es/jaxiT3/Tabla.htm?t=39363%7Chizkuntza=es%7Curtea=2026}}</ref>
Etxebizitza multzoa Leóngo mapa
Guztira 209 etxegune zeuden, eta horietatik 83 (% 39,7) pertsona bakarrekoak ziren.<ref name="INE-59543">{{erreferentzia|izenburua=Etxeguneak udalerrika eta tamainaren arabera|lana=2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua|argitaletxea=Espainiako Estatistika Institutua|url=https://www.ine.es/jaxi/Tabla.htm?tpx=59543%7Chizkuntza=es%7Curtea=2021}}</ref>
Etxeguneak tamainaren arabera
Hezkuntza-maila
INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 15 urte edo gehiagoko 394 biztanle zeuden. Lortutako ikasketa-mailarik altuenari dagokionez, goi-mailako ikasketak zituztenak % 23,4 ziren; bigarren hezkuntzako bigarren etapa (batxilergoa edo erdi-mailako lanbide-heziketa) zutenak % 23,6; bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH edo antzekoa) zutenak % 30,5; eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 22,6.<ref name="ine-ikasketa-maila">{{erreferentzia|argitaletxea=INE|izenburua=Población de 15 y más años por sexo y nivel de estudios (agregado) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)|lana=Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua|url=https://www.ine.es/jaxiT3/Tabla.htm?t=66623%7Chizkuntza=es}}</ref> Goi-mailako ikasketak zituztenen proportzioa % 19,7 zen 2021ean eta % 23,4 2024an; beraz, 3,7 puntu igo zen 3 urtean. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenena, berriz, % 29,1 izatetik % 22,6 izatera pasatu zen. Sexuaren arabera, goi-mailako ikasketak zituztenak emakumeen artean % 25,8 ziren, eta gizonen artean % 21,0; 4,8 puntuko aldea, emakumeen alde. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak, berriz, emakumeen % 28,9 eta gizonen % 16,5 ziren. Azken alde hori, neurri handi batean, adin-egituraren isla izan ohi da: adineko biztanleen artean emakumeak gehiago dira, eta belaunaldi horietan ohikoagoa zen ikasketak goiz uztea.
| Ikasketa-maila | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Goi-mailako ikasketak | 92 | % 23,4 | 42 | % 21,0 | 50 | % 25,8 |
| Bigarren hezkuntzako bigarren etapa | 93 | % 23,6 | 56 | % 28,0 | 37 | % 19,1 |
| Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH) | 120 | % 30,5 | 69 | % 34,5 | 51 | % 26,3 |
| Lehen hezkuntza edo gutxiago | 89 | % 22,6 | 33 | % 16,5 | 56 | % 28,9 |
| Guztira | 394 | % 100,0 | 200 | % 100,0 | 194 | % 100,0 |
| Urtea | Goi-mailakoak | Batx. / erdi LH | DBH | Lehen H. edo gutx. | 15 urte edo + |
|---|---|---|---|---|---|
| 2021 | % 19,7 | % 21,8 | % 29,4 | % 29,1 | 412 |
| 2022 | % 21,2 | % 21,7 | % 30,3 | % 26,8 | 406 |
| 2023 | % 22,8 | % 23,0 | % 30,1 | % 24,0 | 408 |
| 2024 | % 23,4 | % 23,6 | % 30,5 | % 22,6 | 394 |
Ekonomia
Diru-sarrerak
2024. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 15.115 euro-koa zen, eta etxegune bakoitzeko 29.461 euro-koa. Balio hori probintziako batez bestekoaren (16.041 euro) azpitik dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.948 euro) azpitik. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) 19.250 euro zen. Errenta gordina 17.235 euro-koa izan zen pertsonako.
Diru-sarreren iturri nagusia soldata da, guztizkoaren % 39,4. Gainerako iturriak: pentsioak (% 39,8), beste diru-sarrerak (% 11,5), langabezia-prestazioak (% 1,9), beste prestazioak (% 7,4).
Desberdintasuna
Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen da. Udalerrian indizea 22,9 da, probintziakoaren (28,5; Leóngo mapa) azpitik eta Espainiakoaren (31,9) azpitik. P80/P20 zatidurak, hau da errenta-banaketaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura, 1,9 da, probintziakoaren (2,4; Leóngo mapa) azpitik eta Espainiakoaren (2,6) azpitik.
Jarduera ekonomikoa
INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, Valderrey udalerrian biztanleria aktiboa (okupatuak eta langabeak) 165 pertsona ziren, hau da, 16 urte edo gehiagoko biztanleriaren % 41,9; gainerako % 58,1 inaktibo zeuden.<ref name="ine-harremana">{{erreferentzia|argitaletxea=INE|izenburua=Población de 16 y más años por sexo y relación con la actividad (agrupado) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)|lana=Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua|url=https://www.ine.es/jaxiT3/Tabla.htm?t=67080%7Chizkuntza=es}}</ref> Aktiboen artean, langabezia-tasa % 13,3 zen. Sexuaren arabera, gizonezkoen jarduera-tasa % 46,5 zen eta emakumezkoena % 37,1; langabezia-tasa, aldiz, % 14,0 eta % 12,5 zen, hurrenez hurren.<ref name="ine-harremana" />
Okupatuen kopurua 152 zen 2023ean, 2021eko 140etik gora.<ref name="ine-jarduera">{{erreferentzia|argitaletxea=INE|izenburua=Ocupados de 16 y más años por sexo y rama de actividad (Municipios entre 50 y 500 habitantes)|lana=Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua|url=https://www.ine.es/jaxiT3/Tabla.htm?t=70002%7Chizkuntza=es}}</ref> Emakumeek okupatuen % 41,4 osatzen dute, eta gizonek % 58,6.
| Egoera | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Okupatuak | 143 | % 36,3 | 80 | % 40,0 | 63 | % 32,5 |
| Langabeak | 22 | % 5,6 | 13 | % 6,5 | 9 | % 4,6 |
| Inaktiboak | 229 | % 58,1 | 107 | % 53,5 | 122 | % 62,9 |
| Guztira | 394 | % 100,0 | 200 | % 100,0 | 194 | % 100,0 |
Jarduera-sektoreak
Jarduera-sektoreei dagokienez, okupatuak honela banatzen dira: zerbitzuak (% 64,5), industria (% 15,8), nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 11,8) eta eraikuntza (% 7,9).<ref name="ine-jarduera" />
Okupazioa eta lan-egoera
Okupazio-mailari dagokionez, langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak dira talderik ugariena, okupatuen % 57,9; ondoren, zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak daude (% 20,4), eta oinarrizko okupazioak % 16,4.<ref name="ine-okupazioa">{{erreferentzia|argitaletxea=INE|izenburua=Ocupados de 16 y más años por sexo y ocupación (agregada) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)|lana=Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua|url=https://www.ine.es/jaxiT3/Tabla.htm?t=70001%7Chizkuntza=es}}</ref> Bi sexuetan langile kualifikatuak dira nagusi (gizonen % 55,1 eta emakumeen % 61,9).
| Okupazioa | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak | 31 | % 20,4 | 18 | % 20,2 | 13 | % 20,6 |
| Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak | 88 | % 57,9 | 49 | % 55,1 | 39 | % 61,9 |
| Oinarrizko okupazioak | 25 | % 16,4 | 18 | % 20,2 | 7 | % 11,1 |
| Ez dago jasota | 8 | % 5,3 | 4 | % 4,5 | 4 | % 6,3 |
| Guztira | 152 | % 100,0 | 89 | % 100,0 | 63 | % 100,0 |
Okupatuen % 78,3 besteren konturako langileak dira, eta % 21,7 norberaren konturakoak.<ref name="ine-egoera">{{erreferentzia|argitaletxea=INE|izenburua=Ocupados de 16 y más años por sexo y situación profesional (agregada) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)|lana=Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua|url=https://www.ine.es/jaxiT3/Tabla.htm?t=70003%7Chizkuntza=es}}</ref>
| Lan-egoera | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Norberaren kontura | 33 | % 21,7 | 17 | % 19,1 | 16 | % 25,4 |
| Besteren kontura | 119 | % 78,3 | 72 | % 80,9 | 47 | % 74,6 |
| Guztira | 152 | % 100,0 | 89 | % 100,0 | 63 | % 100,0 |
Lehen sektorea
Nekazaritza
2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerrian 69 nekazaritza-ustiategi zeuden, eta guztira 2.533 hektarea nekazaritzako azalera erabilgarri (NAE) lantzen zuten. Udalerriaren azalera 60,2 km² denez, NAE lurraldearen % 42,1 da. Lur-erabileraren arabera, NAEren % 52,7 larre iraunkorrak (1.336 ha, 7 ustiategitan), % 46,8 lur goldagarria (1.186 ha, 47 ustiategitan), % 0,4 arbolak (11,2 ha, 32 ustiategitan), norberaren kontsumorako baratzeak (0,39 ha, 14 ustiategitan) eta berotegiak edo babes garai irisgarriak (0,02 ha, ustiategi batean).
Abeltzaintza
2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerriko abeltzaintza-ustiategietan 2.104 txerri zeuden.
Ibilgailu-parkea
Trafikoko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) 2025eko datuen arabera, udalerrian 260 gidari zeuden erroldatuta: 162 gizon (% 62,3) eta 98 emakume (% 37,7). Biztanleen % 61,5 gidatzeko gai zen.
Ibilgailu-parkea 441 ibilgailuk osatzen zuten: 290 turismo, 42 motozikleta, 37 kamioi, 30 ziklomotor eta 29 furgoneta. Motorizazio-tasa 1.000 biztanleko 686 turismokoa zen, probintziako (606) eta Espainiako (525) batez bestekoen gainetik.
Turismoen batez besteko adina 16,3 urtekoa zen; turismoen % 5,2k 4 urte baino gutxiago zituen, eta % 25,2k 25 urte baino gehiago. Erregaiari dagokionez, ibilgailuen % 56,6 diesel zen eta % 43,2 gasolinazko. Ingurumen-bereizgarriari dagokionez, ibilgailuen % 3,7k zuen 0 edo ECO etiketa, eta % 46,1k ez zuen etiketarik.
Kanpo estekak
- (Gaztelaniaz) Udalaren webgunea.
Artikulu hau Gaztela eta Leongo geografiari buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz.