Timbuktu

Saharako basamortuan dago, Niger ibaitik 15 kilometro iparraldera.

Klima

Timbuktuk basamortuko klima beroa du (BWh) Köppen klima sailkapenaren arabera.

Datu klimatikoak (Timbuktu, 1950–2000, muturrekoak 1897–gaur egun)
Hila	Urt	Ots	Mar	Api	Mai	Eka	Uzt	Abu	Ira	Urr	Aza	Abe	Urtekoa
Erregistraturiko tenperatura maximoa (°C)	41.6	43.5	46.1	48.9	49.0	49.0	46.0	46.5	45.0	48.0	42.5	40.0	49
Batez besteko tenperatura maximoa (°C)	30.0	33.2	36.6	40.0	42.2	41.6	38.5	36.5	38.3	39.1	35.2	30.4	36.8
Batez besteko tenperatura minimoa (°C)	13.0	15.2	18.5	22.5	26.0	27.3	25.8	24.8	24.8	22.7	17.7	13.5	21.0
Erregistraturiko tenperatura minimoa (°C)	1.7	7.5	7.0	8.0	18.5	17.4	18.0	20.0	18.9	13.0	11.0	3.5	1.7
Euria (mm)	0.6	0.1	0.1	1.0	4.0	16.4	53.5	73.6	29.4	3.8	0.1	0.2	182.8
Euri egunak (≥ 0.1 mm)	0.1	0.1	0.1	0.6	0.9	3.2	6.6	8.1	4.7	0.8	0.0	0.1	25.3
Eguzki orduak	263.9	249.6	269.9	254.6	275.3	234.7	248.6	255.3	248.9	273.0	274.0	258.7	3106.5
Iturria (1): World Meteorological Organization, NOAA (sun 1961–1990)
Iturria (2): Meteo Climat (record highs and lows)

Timbuktu1 UNESCOren gizateriaren ondarea
Djingareiber meskita
Mota	Kulturala
Irizpideak	ii, iv, v
Erreferentzia	119
Kokalekua	Mali
Eskualdea2	Afrika
Koordenatuak	16°46′33″N 03°00′34″W / 16.77583°N 3.00944°W
Izen ematea	1988 (XII. bilkura)
Arriskuan	1990-2005
1 UNESCOk jarritako izen ofiziala (euskaratua) 2 UNESCOren sailkapena

K. a. 1100. urtean sortu zuten hiria; tuareg nomaden geralekua zen. XIII. mendean Maliko Inperioaren barnean zegoen eta hango sultanak Djingareyber Mezkita Handia eta Madugu errege jauregia eraiki zituen. XIV. mendean, Mansa Musa Maliko Inperioko hamargarren mansaren garaian, aberastu zen; garai hartan urrea eta esklaboak salerosten ziren hirian. 1591. urtean Marokok inbaditu zuen eta gainbehera etorri zen hiriaren oparotasuna. XVI. eta XVII. mendeetan hiriburu kultural eta espirituala izan zen eta Islamaren hedapen-gunea. 1855ean, Alemaniako Heinrich Barth esploratzailea hiriraino iritsi zen Tripolitik hasita. 1893. urtean frantsesek hartu zuten eta 1960. urtean Maliko Errepublikako hiri bihurtu zen.

2012ko tuareg matxinadaren ondoren, MNLAk Azawaden independentzia adierazi zuen, Timbuktu barne. Luze gabe, ordea, Ansar Dine, Islamiar Magrebeko Al Kaida (AQMI)) eta Mendebaldeko Afrikan Batasun eta Jihadaren aldeko Mugimendua (MOJWA) talde islamista erradikalen esku gelditu zen hiriaren agintea, eta xaria ezarri zuten. 2013ko urtarrilaren 28an, Maliko gobernuaren armadak berreskuratu zuen hiria, frantziar tropen laguntzaz.

Songhai, tuareg, fula eta mande dira etnia nagusiak.

Sankoreko Unibertsitate ospetsuaren eta beste madrasa batzuen egoitza da. Djingareyber, Sankore eta Sidi Yahya meskita handiak Timbuktuko urrezko garaiaren lekuko dira. Monumentu hauek etengabe zaharberritzen badira ere, desertizazioa dela eta arriskuan daude. Izan ere, hiriko eraikin gehienak bezala, buztinez eginik daude. 2012an, Ansar Dineko kideek santu musulmanen hamasei mausoleoetatik zazpi suntsitu eta Sidi Yahya meskitako atea hautsi zuten, islamaren aurkakoak zirelakoan (haram).

Timbuktuk honako hiri senidetu hauek ditu:

•  Chemnitz (Alemania)
•  Hay-on-Wye (Gales)
•  Kairuan (Tunisia)
•  Marrakex (Maroko)
•  Saintes (Frantzia)
•  Tempe (Arizona) (Ameriketako Estatu Batuak)
•  Tifariti (Mendebaldeko Sahara)

• Nora ARBELBIDE: Niger ibaia sehaskatzat Berria.info