Ticino

1 min read
In 97 languages
On the map

Key facts

biztanleria358.903

azalera2.812km²

honako hau daSuitzako kantonamendua

estatu burujabeSuitza

hiriburuaBellinzona

sorrera data1803

itsas mailaren gainetiko altuera238m

honako erakunde administratiboan dagoSuitza

ordu-eremuaUTC+01:00

hizkuntza ofizialaitaliera

All data from the card 13

Izen ofiziala: Ticino
ISO 3166-2: CH-TI
Hiriburua: Bellinzona
Zatiketa: ikusi Bellinzona barrutia, Blenio barrutia, Leventina barrutia, Locarno barrutia, Lugano barrutia, Mendrisio District (en) , Riviera District (en) eta Vallemaggia barrutia
Koordenatuak: 46°19′N 8°49′E / 46.32°N 8.82°E
Azalera: 2.812,15 km²
Mugakideak: Grisonia, Uri kantonamendua, Valais kantonamendua, Piemonte, Lombardia, Comoko probintzia, Vareseko probintzia eta Verbano-Cusio-Ossolako probintzia
Punturik altuena: Rheinwaldhorn
Biztanleria: 358.903 (2024ko abenduaren 31)1.183 (2024)
Dentsitatea: 127,63 bizt/km²
Hizkuntza ofiziala: italiera
Ordu eremua: UTC+01:00 eta UTC+02:00
Matrikula: TI

Ticino (alemanez Tessin) Suitzako hegoaldean dagoen kantonamendua da, italierazko hiztunak nagusi dituena. Hiriburua Bellinzona da.

Alpe mendiek hartzen dute kantonamendua eta, San Gotardoko tunelari esker (28 km), Italiaren eta Suitzaren arteko komunikabide garrantzitsuenetako bat da. Iparraldea oso menditsua da eta hegoaldean, zelaiagoa eta epelagoa baita, bizi dira ia biztanle gehienak. Ticino ibaia igarotzen da handik, eta hego eta hego-mendebaldeko eskualdeetan Luganoko eta Maggiore aintzirak daude. Laborantza (garia, garagarra, patatak, fruitu arbolak, tabakoa, mahatsa), abere hazkuntza (behi azienda) eta turismoa dira ekonomia jarduera nagusiak.

Geografia

Mugakideak

Iparraldean Uri eta Grisonia kantonamenduak, hegoaldean Lonbardia (Italia), ekialdean Grisonia eta Lonbardia berriro eta mendebaldean Piemonte (Italia) eta Valais kantonamendua mugakide ditu.

Barrutiak

Ticino kantonamendua ondorengo barrutiek osatzen dute:

Bellinzona barrutia
Blenio barrutia
Leventina barrutia
Locarno barrutia
Lugano barrutia
Mendrisio District ^(en)
Riviera District ^(en)
Vallemaggia barrutia

Hiri nagusiak

Ascona
Chiasso
Bellinzona (kantonamenduren hiriburua)
Locarno
Lugano (hiri handiena)

Historia

Milango dukearen mende zegoen XIII. mendean baina suitzarrek konkistatu zuten 1403-1516 urteetan. 1803. urtean bihurtu zen kantonamendu.

Erreferentziak

Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.