Saldes Kataluniako udalerria da, Berguedà eskualdean eta Bartzelonako probintzian kokatua. 2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 348 biztanle zituen. 66,4 km²-ko azalera du.
Geografia
Udalerri mugakideak
Honako udalerri hauek ditu mugakide: Bagà, Gisclareny, Vallcebre, Fígols, Gósol eta Josa i Tuixén.
Demografia
Jatorria
Jaiolekuari dagokionez, 2025. urtean biztanleen % 28,6 udalerri berean jaioak ziren, probintziako batez bestekoaren (% 34) azpitik. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak % 6 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak % 7,6 —probintzian % 25—.
Biztanleria atzerritarra
Espainiar estatutik kanpo jaiotako 23 biztanleren artean, gehienak Amerikan jaioak dira (% 52,2). Jaiotza herrialde nagusiak Kolonbia, Venezuela, Frantzia dira.
Etxebizitza
INEren 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 367 etxebizitza zeuden: 141 (% 38,4) nagusiak eta 226 (% 61,6) ez-nagusiak.<ref name="INE-59525">{{erreferentzia|izenburua=Etxebizitzak udalerrika eta motaren arabera|lana=2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua|argitaletxea=Espainiako Estatistika Institutua|url=https://www.ine.es/jaxi/Tabla.htm?tpx=59525%7Chizkuntza=es%7Curtea=2021}}</ref> INEren estatistika esperimentalaren arabera, 2026ko maiatzean 10 etxebizitza turistiko zeuden udalerrian, guztira 60 plazarekin (6 plaza etxebizitzako).<ref name="INE-39363">{{erreferentzia|izenburua=Etxebizitza turistikoak, plazak eta plazak etxebizitza turistiko bakoitzeko. Udalerriak|lana=Etxebizitza turistikoen kopuruaren neurketa (estatistika esperimentala)|argitaletxea=Espainiako Estatistika Institutua|url=https://www.ine.es/jaxiT3/Tabla.htm?t=39363%7Chizkuntza=es%7Curtea=2026}}</ref>
Etxebizitza multzoa Bartzelonako mapa
Guztira 141 etxegune zeuden, eta horietatik 60 (% 42,6) pertsona bakarrekoak ziren.<ref name="INE-59543">{{erreferentzia|izenburua=Etxeguneak udalerrika eta tamainaren arabera|lana=2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua|argitaletxea=Espainiako Estatistika Institutua|url=https://www.ine.es/jaxi/Tabla.htm?tpx=59543%7Chizkuntza=es%7Curtea=2021}}</ref>
Etxeguneak tamainaren arabera
Hezkuntza-maila
INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 15 urte edo gehiagoko 277 biztanle zeuden. Lortutako ikasketa-mailarik altuenari dagokionez, goi-mailako ikasketak zituztenak % 37,9 ziren; bigarren hezkuntzako bigarren etapa (batxilergoa edo erdi-mailako lanbide-heziketa) zutenak % 27,8; bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH edo antzekoa) zutenak % 24,9; eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 9,4.<ref name="ine-ikasketa-maila">{{erreferentzia|argitaletxea=INE|izenburua=Población de 15 y más años por sexo y nivel de estudios (agregado) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)|lana=Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua|url=https://www.ine.es/jaxiT3/Tabla.htm?t=66623%7Chizkuntza=es}}</ref> Goi-mailako ikasketak zituztenen proportzioa % 33,1 zen 2021ean eta % 37,9 2024an; beraz, 4,8 puntu igo zen 3 urtean. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenena, berriz, % 16,4 izatetik % 9,4 izatera pasatu zen. Sexuaren arabera, goi-mailako ikasketak zituztenak emakumeen artean % 35,0 ziren, eta gizonen artean % 40,1; 5,1 puntuko aldea, gizonen alde. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak, berriz, emakumeen % 8,3 eta gizonen % 10,2 ziren.
| Ikasketa-maila | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Goi-mailako ikasketak | 105 | % 37,9 | 63 | % 40,1 | 42 | % 35,0 |
| Bigarren hezkuntzako bigarren etapa | 77 | % 27,8 | 47 | % 29,9 | 30 | % 25,0 |
| Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH) | 69 | % 24,9 | 31 | % 19,7 | 38 | % 31,7 |
| Lehen hezkuntza edo gutxiago | 26 | % 9,4 | 16 | % 10,2 | 10 | % 8,3 |
| Guztira | 277 | % 100,0 | 157 | % 100,0 | 120 | % 100,0 |
| Urtea | Goi-mailakoak | Batx. / erdi LH | DBH | Lehen H. edo gutx. | 15 urte edo + |
|---|---|---|---|---|---|
| 2021 | % 33,1 | % 24,9 | % 25,7 | % 16,4 | 269 |
| 2022 | % 33,9 | % 26,4 | % 25,7 | % 13,9 | 280 |
| 2023 | % 35,2 | % 27,4 | % 25,6 | % 11,7 | 281 |
| 2024 | % 37,9 | % 27,8 | % 24,9 | % 9,4 | 277 |
Ekonomia
Diru-sarrerak
2023. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 19.319 euro-koa zen, eta etxegune bakoitzeko 40.271 euro-koa. Balio hori probintziako batez bestekoaren (17.062 euro) gainetik dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.036 euro) gainetik. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) 23.450 euro zen. Errenta gordina 25.619 euro-koa izan zen pertsonako.
Diru-sarreren iturri nagusia soldata da, guztizkoaren % 39. Gainerako iturriak: pentsioak (% 29,8), beste diru-sarrerak (% 25,7), langabezia-prestazioak (% 1), beste prestazioak (% 4,5).
Desberdintasuna
Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen da. Udalerrian indizea 30,7 da, probintziakoaren (31,5; Bartzelonako mapa) azpitik eta Espainiakoaren (32,1) azpitik. P80/P20 zatidurak, hau da errenta-banaketaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura, 2,6 da, probintziakoaren (2,6; Bartzelonako mapa) parean eta Espainiakoaren (2,8) azpitik.
Jarduera ekonomikoa
INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, Saldes udalerrian biztanleria aktiboa (okupatuak eta langabeak) 144 pertsona ziren, hau da, 16 urte edo gehiagoko biztanleriaren % 52,2; gainerako % 47,8 inaktibo zeuden.<ref name="ine-harremana">{{erreferentzia|argitaletxea=INE|izenburua=Población de 16 y más años por sexo y relación con la actividad (agrupado) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)|lana=Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua|url=https://www.ine.es/jaxiT3/Tabla.htm?t=67080%7Chizkuntza=es}}</ref> Aktiboen artean, langabezia-tasa % 9,0 zen. Sexuaren arabera, gizonezkoen jarduera-tasa % 52,2 zen eta emakumezkoena % 52,1; langabezia-tasa, aldiz, % 7,3 eta % 11,3 zen, hurrenez hurren.<ref name="ine-harremana" />
Okupatuen kopurua 125 zen 2023ean, 2021eko 114etik gora.<ref name="ine-jarduera">{{erreferentzia|argitaletxea=INE|izenburua=Ocupados de 16 y más años por sexo y rama de actividad (Municipios entre 50 y 500 habitantes)|lana=Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua|url=https://www.ine.es/jaxiT3/Tabla.htm?t=70002%7Chizkuntza=es}}</ref> Emakumeek okupatuen % 39,2 osatzen dute, eta gizonek % 60,8.
| Egoera | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Okupatuak | 131 | % 47,5 | 76 | % 48,4 | 55 | % 46,2 |
| Langabeak | 13 | % 4,7 | 6 | % 3,8 | 7 | % 5,9 |
| Inaktiboak | 132 | % 47,8 | 75 | % 47,8 | 57 | % 47,9 |
| Guztira | 276 | % 100,0 | 157 | % 100,0 | 119 | % 100,0 |
Jarduera-sektoreak
Jarduera-sektoreei dagokienez, okupatuak honela banatzen dira: zerbitzuak (% 72,8), industria (% 14,4), eraikuntza (% 6,4) eta nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 6,4).<ref name="ine-jarduera" />
Okupazioa eta lan-egoera
Okupazio-mailari dagokionez, langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak dira talderik ugariena, okupatuen % 55,2; ondoren, zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak daude (% 33,6), eta oinarrizko okupazioak % 8,8.<ref name="ine-okupazioa">{{erreferentzia|argitaletxea=INE|izenburua=Ocupados de 16 y más años por sexo y ocupación (agregada) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)|lana=Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua|url=https://www.ine.es/jaxiT3/Tabla.htm?t=70001%7Chizkuntza=es}}</ref> Sexuaren arabera, gizonen artean langile kualifikatuak dira nagusi (% 63,2), eta emakumeen artean goi eta erdi maila (% 42,9).
| Okupazioa | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak | 42 | % 33,6 | 21 | % 27,6 | 21 | % 42,9 |
| Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak | 69 | % 55,2 | 48 | % 63,2 | 21 | % 42,9 |
| Oinarrizko okupazioak | 11 | % 8,8 | 5 | % 6,6 | 6 | % 12,2 |
| Ez dago jasota | 3 | % 2,4 | 2 | % 2,6 | 1 | % 2,0 |
| Guztira | 125 | % 100,0 | 76 | % 100,0 | 49 | % 100,0 |
Okupatuen % 62,4 besteren konturako langileak dira, eta % 37,6 norberaren konturakoak.<ref name="ine-egoera">{{erreferentzia|argitaletxea=INE|izenburua=Ocupados de 16 y más años por sexo y situación profesional (agregada) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)|lana=Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua|url=https://www.ine.es/jaxiT3/Tabla.htm?t=70003%7Chizkuntza=es}}</ref>
| Lan-egoera | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Norberaren kontura | 47 | % 37,6 | 29 | % 38,2 | 18 | % 36,7 |
| Besteren kontura | 78 | % 62,4 | 47 | % 61,8 | 31 | % 63,3 |
| Guztira | 125 | % 100,0 | 76 | % 100,0 | 49 | % 100,0 |
Lehen sektorea
Nekazaritza
2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerrian 12 nekazaritza-ustiategi zeuden, eta guztira 920 hektarea nekazaritzako azalera erabilgarri (NAE) lantzen zuten. Udalerriaren azalera 66,4 km² denez, NAE lurraldearen % 13,9 da. Lur-erabileraren arabera, NAEren % 95,5 larre iraunkorrak (879 ha, 12 ustiategitan), % 4,4 lur goldagarria (40,9 ha, 9 ustiategitan), arbolak (0,68 ha, ustiategi batean) eta norberaren kontsumorako baratzeak (0,04 ha, 3 ustiategitan).
Abeltzaintza
2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerriko abeltzaintza-ustiategietan 242 behi eta 528 ardi eta ahuntz zeuden.
Ibilgailu-parkea
Trafikoko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) 2025eko datuen arabera, udalerrian 178 gidari zeuden erroldatuta: 106 gizon (% 59,6) eta 72 emakume (% 40,4). Biztanleen % 59,1 gidatzeko gai zen.
Ibilgailu-parkea 455 ibilgailuk osatzen zuten: 194 turismo, 78 furgoneta, 63 motozikleta, 41 kamioi eta 9 ziklomotor. Motorizazio-tasa 1.000 biztanleko 645 turismokoa zen, probintziako batez bestekoaren (402) gainetik.
Turismoen batez besteko adina 13 urtekoa zen; turismoen % 12,4k 4 urte baino gutxiago zituen, eta % 10,3k 25 urte baino gehiago. Erregaiari dagokionez, ibilgailuen % 53,8 diesel zen eta % 45,2 gasolinazko; 2 ibilgailu elektrifikatu zeuden (% 0,5; probintzian % 1,9). Ingurumen-bereizgarriari dagokionez, ibilgailuen % 5,1k zuen 0 edo ECO etiketa, eta % 37,5k ez zuen etiketarik.
Ikus, gainera
Kanpo estekak
- (Katalanez) Saldesko udalaren webgunea.
Artikulu hau Kataluniako geografiari buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz.
