Monteux (frantsesez eta ofizialki: Monteux) Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Vaucluse departamenduan dago, Proventza-Alpeak-Kosta Urdina eskualdean. Azken erroldaren arabera 13.301 biztanle zituen 39 km²-ko azaleran.
Geografia
Udalerri mugakideak
Honako udalerri hauek ditu mugakide: Bédarrides, Sarrians, Loriol-du-Comtat, Carpentràs, Pernes-les-Fontaines eta Althen-des-Paluds.
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Klima
CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak klima mediterraneo garbia du<ref name="Joly">{{erreferentzia | izena1 = Daniel | abizena1 = Joly | izena2 = Thierry | abizena2 = Brossard | izena3 = Hervé | abizena3 = Cardot | izena4 = Jean | abizena4 = Cavailhes | izena5 = Mohamed | abizena5 = Hilal | izena6 = Pierre | abizena6 = Wavresky | izenburua = Les types de climats en France, une construction spatiale | aldizkaria = Cybergéo: revue européenne de géographie | zenbakia = 501 | data = 2010-06-18 | doi = 10.4000/cybergeo.23155 | hizkuntza = fr }}</ref>. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria klima mediterraneo du, eta Proventza eta Lengadoka-Roselloneko klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: prezipitazio urriak udan; eguzkialdi oso ona (2600 ordu/urte); uda beroa (21,5 °C); haize gogorrak; laino gutxi)<ref name="MFTipologia">{{erreferentzia | izenburua = Le climat en France hexagonale et Corse | url = https://meteofrance.com/comprendre-climat/france/le-climat-en-france-metropolitaine | webgunea = meteofrance.com | hizkuntza = fr }}</ref>.
1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 14 °C-koa da, 18 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 675 mm-koa da, urtarrilean 5,9 euri-egun eta uztailean 2,7 egun izanik<ref name="Joly" />. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Carpentras udalerrian dago, 7,2 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 14,7 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 665,5 mm-koa delarik<ref name="FICHECLIM84031001">{{erreferentzia | izenburua = Station Météo-France « Carpentras », fiche climatologique | url = https://object.files.data.gouv.fr/meteofrance/data/synchro_ftp/REF_STATION/FICHECLIM_84031001.pdf | webgunea = data.gouv.fr | hizkuntza = fr }}</ref>. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 44,3 °C-koa da, 2019ko ekainaren 28an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -15,4 °C-koa da, 1985ko urtarrilaren 7an lortua<ref group="oh">Estazioko erregistroak 1963ko irailaren 1an eta 2026ko irailaren 20an artekoak dira.</ref><ref name="FICHECLIM84031001" />.
Météo-Franceren SIM analisiaren arabera, udalerriari dagokion sare-puntuan 1991–2020 aldiko urteko batez besteko tenperatura 14,5 °C-koa da.<ref group="oh" name="MF-SIM-sareta">Météo-Franceren SIM (Safran-Isba) analisiak Frantzia metropolitarra 8 km-ko sareta batean hartzen du. Hemengo balioak udalerriaren erditik 1,2 km-ra dagoen sare-puntukoak dira, ez estazio jakin batekoak. Serie hauek ez daude homogeneizatuta: estazio-sarearen aldaketek joera luzeetan eragina izan dezakete.</ref> Hilabeterik beroena uztaila da (24,6 °C) eta hotzena urtarrila (5,7 °C). Urteko prezipitazioa 698 mm-koa da; hilabeterik euritsuena azaroa da (96 mm) eta lehorrena uztaila (29 mm).<ref name="MF-SIM">{{erreferentzia | izenburua = Données changement climatique - SIM quotidienne | url = https://www.data.gouv.fr/datasets/donnees-changement-climatique-sim-quotidienne | argitaletxea = Météo-France | webgunea = data.gouv.fr | hizkuntza = fr }}</ref>
1959–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak hamarkadako 0,31 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) 1961–1990 aldiko batez bestekoa (13,6 °C) baino 1,6 °C beroagoak izan dira. Seriako bost urte beroenak 2000tik aurrerakoak dira: 2014, 2022, 2023, 2024 eta 2025. Urterik beroena 2022 izan zen (16,1 °C) eta hotzena 1963 (12,7 °C).<ref name="MF-SIM" />
 Datu klimatikoak (Monteux) 
| |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Batez besteko tenperatura (ºC) | 5.7 | 6.5 | 10.2 | 13.5 | 17.9 | 22.1 | 24.6 | 23.8 | 19.0 | 14.7 | 9.6 | 6.3 | 14.5 |
| Pilatutako prezipitazioa (mm) | 52 | 37 | 45 | 65 | 59 | 42 | 29 | 43 | 94 | 90 | 96 | 47 | 698 |
| Iturria: Météo-France, SIM: 1991–2020 normalak, udalerriari dagokion sare-puntua | |||||||||||||
Demografia
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
BiztanleriaUrtea200040006000800010.00012.00014.0001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.
| Urtea | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 | 2013 | 2014 | 2015 | 2016 | 2017 | 2018 | 2019 | 2020 | 2021 | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Hazkunde begetatiboa | 80 | 69 | 83 | 94 | 82 | 78 | 70 | 40 | 69 | 63 | 50 | 66 | 39 | 19 | 29 | 28 | 28 | 37 |
| Jaiotzak | 160 | 151 | 152 | 168 | 148 | 155 | 144 | 141 | 149 | 149 | 136 | 139 | 151 | 118 | 154 | 133 | 122 | 144 |
| Heriotzak | 80 | 82 | 69 | 74 | 66 | 77 | 74 | 101 | 80 | 86 | 86 | 73 | 112 | 99 | 125 | 105 | 94 | 107 |
Familiak eta etxeguneak
2023 erroldaren arabera, Monteux udalerrian 13.218 biztanle zeuden eta 5.907 elkarbizitza unitate<ref group="oh">INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.</ref>, hau da, 2,24 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena kide bakarreko elkarbizitza-unitateak ziren (% 34,8), Metropolitar Frantziako batez bestekoaren azpitik (% 39,2).<ref name="menages">{{erreferentzia|url=https://www.insee.fr/fr/statistiques/9006073?sommaire=9006187%7Cizenburua=Couples-Familles-Ménages en 2023|lana=Recensement de la population|argitaletxea=INSEE|hizkuntza=fr|urtea=2023}}</ref>
Udalerrian 3.832 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (1.527). Guraso bakarreko 798 familietatik 617etan ama zen guraso bakarra. 1.840 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 873k seme-alaba bakarra zuten etxean, 723k bi, eta 395k hiru edo gehiago. Seme-alabadun 1.507 bikoteetatik 251tan (% 16,7) seme-alabaren bat bikotekide baten aurreko harreman batekoa zen.<ref name="menages" />
15 urte edo gehiago zituzten 10.693 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 7,0 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 41,3. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 40-54 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 68,4).<ref name="menages" />
15 urte edo gehiagoko biztanleen % 42,2 ezkonduta zegoen, eta beste % 17,1 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 11,7 izatezko bikotean eta % 5,3 PACS bidez lotuta). % 26,5 ezkongabeak ziren, % 5,6 alargunak eta % 8,6 dibortziatuak.<ref name="menages" />
Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 29,5), enplegatuak (% 17,2), eskulangileak (% 17,2), erdi-mailako lanbideak (% 16,8). Talde nagusia (erretiratuak, % 29,5) Vaucluse departamenduko batez bestekoaren (% 33,5) azpitik dago. 36 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 0,6).<ref name="menages" />
| Kopurua | % | |
|---|---|---|
| Elkarbizitza-unitateak | ||
| Seme-alabekin bizi ziren bikoteak | 1.507 | % 25,5 |
| Etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak | 1.503 | % 25,4 |
| Guraso bakarrekoak | 779 | % 13,2 |
| Kide bakarrekoak | 2.054 | % 34,8 |
| Bestelakoak | 65 | % 1,1 |
| Familiak | ||
| Seme-alabarik gabeko bikoteak | 1.527 | % 39,8 |
| Seme-alabadun bikoteak | 1.507 | % 39,3 |
| Guraso bakarrekoak | 798 | % 20,8 |
| 25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean | 1.840 | % 48,0 |
| Seme-alaba bat | 873 | % 22,8 |
| Bi seme-alaba | 723 | % 18,9 |
| Hiru seme-alaba | 268 | % 7,0 |
| Lau seme-alaba edo gehiago | 127 | % 3,3 |
| Egoera zibila (15 urte edo gehiago) | ||
| Ezkonduta | 4.511 | % 42,2 |
| Izatezko bikotean | 1.256 | % 11,7 |
| PACS bidez lotuta | 570 | % 5,3 |
| Ezkongabea | 2.837 | % 26,5 |
| Alarguna | 595 | % 5,6 |
| Dibortziatuta | 923 | % 8,6 |
| Erreferentziazko pertsonaren lanbidea | ||
| Nekazariak | 36 | % 0,6 |
| Artisau, merkatari eta enpresa-buruak | 403 | % 6,8 |
| Goi-mailako langileak | 465 | % 7,9 |
| Erdi-mailako lanbideak | 990 | % 16,8 |
| Enplegatuak | 1.017 | % 17,2 |
| Eskulangileak | 1.015 | % 17,2 |
| Erretiratuak | 1.743 | % 29,5 |
| Bestelakoak | 239 | % 4,0 |
| Iturria: INSEE, RP2023. | ||
Etxebizitza
2023 erroldaren arabera, udalerrian 6.406 etxebizitza zeuden. Horietatik 5.891 egoitza nagusi ziren, 148 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 367 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (4.252), eta apartamentuak gutxi ziren (2.095). Egoitza nagusietatik 3.151 beren jabearen bizilekuak ziren, 2.594 alokairuan zeuden, 928 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 146 doan lagata.<ref name="etxebizitzak">{{erreferentzia|url=https://www.insee.fr/fr/statistiques/8997194%7Cizenburua=Logement en 2023|lana=Recensement de la population|argitaletxea=INSEE|hizkuntza=fr|urtea=2023}}</ref>
Etxebizitza multzoa
Etxe mota
Jabetza egoera
Eraikuntza garaiari dagokionez, 2006-2020 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (1.472).<ref name="etxebizitzak" />
Eraikuntza garaia
Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (2.053). Elektrizitatea zen berogailu mota nagusia (2.983 etxebizitzatan). 4.436 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 2.830 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 2.539tan bi edo gehiago.<ref name="etxebizitzak" />
Gela kopurua
Berogailu mota
Aparkalekua eta ibilgailuak
| Kopurua | % | |
|---|---|---|
| Etxebizitza multzoa | ||
| Egoitza nagusia | 5.891 | % 92,0 |
| Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa | 148 | % 2,3 |
| Hutsik | 367 | % 5,7 |
| Etxe mota | ||
| Etxeak | 4.252 | % 66,4 |
| Apartamentuak | 2.095 | % 32,7 |
| Gela kopurua (egoitza nagusiak) | ||
| 1 gela | 108 | % 1,8 |
| 2 gela | 665 | % 11,3 |
| 3 gela | 1.237 | % 21,0 |
| 4 gela | 1.828 | % 31,0 |
| 5 gela edo gehiago | 2.053 | % 34,8 |
| Eraikuntza garaia (egoitza nagusiak) | ||
| 1919 aurretik | 548 | % 9,3 |
| 1919-1945 | 322 | % 5,5 |
| 1946-1970 | 945 | % 16,0 |
| 1971-1990 | 1.391 | % 23,6 |
| 1991-2005 | 1.037 | % 17,6 |
| 2006-2020 | 1.472 | % 25,0 |
| Jabetza egoera (egoitza nagusiak) | ||
| Jabeak | 3.151 | % 53,5 |
| Alokairuan | 2.594 | % 44,0 |
| HLM | 928 | % 15,8 |
| Doan lagata | 146 | % 2,5 |
| Berogailu mota (egoitza nagusiak) | ||
| Gas sarea | 1.688 | % 28,7 |
| Fuel-olioa | 410 | % 7,0 |
| Elektrizitatea | 2.983 | % 50,6 |
| Gas botila | 73 | % 1,2 |
| Bestelakoak | 737 | % 12,5 |
| Aparkalekua eta ibilgailuak (egoitza nagusiak) | ||
| Aparkalekua | 4.436 | % 75,3 |
| Ibilgailu bat | 2.830 | % 48,0 |
| Bi ibilgailu edo gehiago | 2.539 | % 43,1 |
| Iturria: INSEE, RP2023. | ||
Ekonomia
Enplegua
2023 urtean 15-64 urteko 8.132 biztanleetatik 6.267 aktibo ziren (% 77,1), horietako 5.460 lanean (% 67,1) eta 807 langabezian (aktiboen % 12,9).
Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).
Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera
Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 12,9). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.
1.865 ez-aktibotik 682 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 36,6), 404 erretiraturik zeuden (% 21,7) eta 779 bestelako ez-aktibo ziren (% 41,8).
Ez-aktiboak
Lanbide-kategoria<ref group="oh">Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.</ref>
Udalerrian 4.521 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 5.460 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.<ref group="oh">Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.</ref>
Diru sarrerak
2023 urtean, diru-sarreren mediana 23.670 eurokoa zen, eta biztanleen % 19 pobrezian bizi zen (bizimoduaren medianaren % 60tik behera).
Departamenduarekiko konparaketa xehea
|
|---|
|
Pobrezia-tasa adinaren arabera (departamendua) 18 urtez azpiko% 31,0 18-29 urte% 23,7 30-39 urte% 20,5 40-49 urte% 21,7 50-64 urte% 18,1 65-74 urte% 16,3 75 urte eta gehiago% 13,5 Pobrezia-tasa etxebizitza-erregimenaren arabera (departamendua) Jabeak% 9,4 Errentariak% 37,2 Eskuragarri dagoen errentaren osaera (departamendua) INSEEk «eskuragarri dagoen errenta» horrela eraikitzen du: jarduera-errenta + pentsioak + ondarea + gizarte-prestazioak (batuz % 100 baino gehiago ematen dute) ken zuzeneko zergak (batez ere errentaren gaineko zerga). Jarduera-errenta% 66,1 Pentsio/erretiroak% 29,9 Ondarea, bestelakoak% 12,8 Gizarte-prestazioak% 6,2 Zuzeneko zergak−% 15,1 Jarduera-errenta zatitzen bada: soldatak % 57,5, ez-soldatapekoen errenta % 5,6, langabezia-sariak % 3,0. |
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 658 komertzioetatik, 6 erauzte enpresak ziren, 14 janari enpresak ziren, 5 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 2 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresak ziren, 37 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 127 eraikuntza enpresak ziren, 145 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 24 garraio enpresak ziren, 33 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 11 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 26 finantziazio enpresak ziren, 37 higiezinen enpresak ziren, 82 zerbitzu enpresak ziren, 71 administrazio publikoko enpresak ziren eta 38 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 194 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 posta bulegoa, 8 banku bulegoak, 2 funerariak, 19 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 1 ibilgailuen alokairu bulegoa, 3 autoeskolak, 33 igeltseroak, 24 margolariak, 22 zurginak, 12 iturginak, 16 argiketariak, 1 eraikuntza enpresa, 12 ile apaindegiak, 3 albaitariak, 3 aldi baterako lan enpresak, 14 jatetxeak, 11 higiezinen agentziak, 2 tintoreriak eta 5 apaindegiak.
2009an zeuden 34 establezimendu komertzialetatik, 2 supermerkatuak, 1 brikolaje denda handia zen, 2 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 8 okindegiak, 1 harategi zen, 1 arraindegi zen, 3 liburu dendak, 4 arropa dendak, 1 etxerako tresna denda zen, 1 zapata-denda zen, 2 elektrotresna dendak, 1 altzari denda zen, 2 kirol-dendak, 1 drogeria zen eta 4 lore-dendak ziren.
2000. urtean Monteux udalerrian 139 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.498 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an 4 botika eta 2 anbulantzia zegoen.
2009an 2 haur-eskola eta 5 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Monteux udalerrian 2 Bigarren Hezkuntza ikastetxe zeuden 1.168 ikaslekin.
