Mississippi (ingelesez ahoskatua; ojibwerazko misi-ziibi, "ibai handi" hitzetik ekarria) Ameriketako Estatu Batuetako hego-ekialdeko eta Hegoalde Sakoneko eskualdeetan dagoen estatu bat da. Iparraldean Tennesseerekin egiten du muga; ekialdean, Alabamarekin; hegoaldean Mexikoko golkoa du; hego-mendebaldean, Louisiana; eta ipar-mendebaldean, Arkansas. Mendebaldeko muga, neurri handi batean, Mississippi ibaiak edo haren ibilgu historikoak zehazten du. Estatu Batuetako 50 estatuen artean, Mississippi azaleraz 32.a eta biztanle kopuruz 35.a da, eta per capita diru-sarrerarik txikiena du. Jackson da estatuko hiriburua eta hiririk handiena. Jackson Handia da estatuko metropoli-eremurik populatuena, 2020an 619.968 biztanlerekin. Beste hiri garrantzitsu batzuk Gulfport, Southaven, Hattiesburg, Biloxi, Olive Branch, Tupelo, Meridian eta Greenville dira. Izena Mississippi ibaitik hartzen du, mendebaldeko muga osatzen baitu.
1817ko abenduaren 10ean, Mississippi Batasunean onartutako 20. estatua izan zen. 1860rako, Mississippi herrialdeko kotoi-ekoizle nagusia zen, eta esklaboak estatuko biztanleriaren % 55 ziren. 1861eko urtarrilaren 9an, Mississippik Batasunetik banantzea aldarrikatu zuen, eta jatorrizko zazpi Estatu Konfederatuetako bat izan zen; herrialdeko estatu esklabista handienak ziren. Sezesio Gerraren ondoren, 1870eko otsailaren 23an itzuli zen Batasunera.
Mississippi erlijiozkotasunik handiena duten Estatu Batuetako estatuen artean dago, eta osasun, hezkuntza, garapen eta diru-sarreren neurrietan txarrenen artean. Mississippiko industria nagusien artean daude nekazaritza eta basogintza. Herrialdeko haztegietako katuarrainen erdia baino gehiago ekoizten du, eta batata, kotoi eta paper-egurraren ekoizle nagusietako bat da. Beste sektore batzuk manufaktura aurreratua, zerbitzu publikoak, garraioa eta osasun-zerbitzuak dira. Mississippi ia osorik Golkoko kostaldeko lautadaren ekialdean dago, eta, oro har, behe-lurretako lautadak eta muino baxuak ditu. Estatuaren ipar-mendebaldea Mississippiko Deltak osatzen du. Gunerik garaiena Woodall mendia da, itsas mailatik 246 metrora, Cumberland goi-ordokiaren ondoan; baxuena, berriz, Mexikoko golkoa. Mississippiko klima subtropikal hezea da.
Geografia
Klima
NOAAren datuen arabera, 1991–2020 aldian, estatuko urteko batez besteko tenperatura 17,9 °C-koa izan zen. Hilabeterik beroena uztaila da (27,3 °C; eguneko gehienekoen batez bestekoa, 32,9 °C) eta hotzena urtarrila (7,6 °C; eguneko gutxienekoen batez bestekoa, 1,8 °C). Urteko prezipitazioa 1486 mm-koa da; hilabeterik euritsuena apirila da (144 mm) eta lehorrena iraila (97 mm).
1895–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak mendeko 0,2 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) XX. mendeko batez bestekoa (17,6 °C) baino 1,1 °C beroagoak izan dira. Erregistroko bost urte beroenetatik hiru 2000tik aurrerakoak dira (2016, 2023 eta 2024). Urterik beroena 2023 izan zen (19,3 °C) eta hotzena 1976 (16,3 °C).
Etxeak berotzeko eta hozteko behar den energia neurtzeko, NOAAk gradu-egunak kalkulatzen ditu: egun bakoitzean batez besteko tenperatura 18,3 °C-tik zenbat gradu behera dagoen (berokuntza-gradu-egunak) edo gora dagoen (hozte-gradu-egunak), urte osoan batuta. 1991–2020 aldian, urtean batez beste 1327 berokuntza-gradu-egun eta 1212 hozte-gradu-egun izan ziren.
 Datu klimatikoak (Mississippi) 
| |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | 13.3 | 15.9 | 20.2 | 24.4 | 28.4 | 31.7 | 32.9 | 32.9 | 30.5 | 25.2 | 19.0 | 14.6 | 24.1 |
| Batez besteko tenperatura (ºC) | 7.6 | 9.8 | 13.7 | 17.7 | 22.1 | 25.9 | 27.3 | 26.9 | 24.2 | 18.3 | 12.4 | 8.8 | 17.9 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | 1.8 | 3.7 | 7.2 | 11.0 | 15.9 | 20.0 | 21.6 | 21.0 | 17.9 | 11.4 | 5.8 | 3.0 | 11.7 |
| Pilatutako prezipitazioa (mm) | 139 | 136 | 140 | 144 | 119 | 120 | 127 | 113 | 97 | 99 | 111 | 142 | 1486 |
| Iturria: NOAA NCEI, nClimDiv: 1991–2020 normalak (2026-10-06ko bertsioa) | |||||||||||||
Hiri nagusiak
Hona hemen estatuko hiri nagusiak 2010eko erroldaren arabera:
- Jackson (173,514)
- Gulfport (67,793)
- Hattiesburg (51,993)
- Southaven (48,982)
- Biloxi (44,054)
- Meridian (41,198)
- Tupelo (34,546)
- Greenville (34,400)
- Olive Branch (33,484)
- Horn Lake (26,066)
- Clinton (25,216)
- Pearl (25,092)
- Madison (24,149)
- Ridgeland (24,047)
- Starkville (23,888)
- Vicksburg (23,856)
- Columbus (23,604)
- Pascagoula (22,392)
- Brandon (21,705)
- Oxford (18,916)
- Gautier (18,572)
- Laurel (18,540)
- Clarksdale (17,962)
- Ocean Springs (17,442)
- Natchez (15,792)
- Greenwood (15,205)
- Long Beach (14,792)
- Corinth (14,573)
- Hernando (14,090)
- Moss Point (13,704)
- Canton (13,189)
- Grenada (13,092)
- McComb (12,790)
- Brookhaven (12,513)
- Cleveland (12,334)
- Byram (11,489)
- Yazoo City (11,403)
- West Point (11,307)
- Picayune (10,878)
- Indianola (10,683)
- Petal (10,454)
Historia
- 1886ko martxoaren 17an arraza beltzeko 20 pertsona erail zituzten Carrolltonen.
Demografia
2020ko Ameriketako Estatu Batuetako erroldaren arabera 2.961.279 biztanle zeuden. Batez besteko adina 39,0 urtekoa zen ( Mississippiko mapa), 37,7 urtekoa gizonezkoen artean eta 40,2 urtekoa emakumezkoen artean. Biztanleen % 23,1 18 urtetik beherakoak ziren eta % 17,2 65 urtetik gorakoak. 100 emakumeko, 93,4 gizon zeuden, eta 18 urtetik gorako 100 emakumeko, 90,5 gizon zeuden adin-talde horretan.<ref name="AEB-DHC-P12">{{Erreferentzia|izenburua=2020 Census Demographic and Housing Characteristics File (DHC): Table P12, Sex by Age|hizkuntza=en|url=https://www.census.gov/programs-surveys/decennial-census/decade/2020/planning-management/release/2020-dhc.html%7Caldizkaria=U.S. Census Bureau|sartze-data=2026-09-02}}</ref><ref name="AEB-DP1-adina">{{Erreferentzia|izenburua=2020 Census Demographic Profile: Table DP1, Median Age and Housing Tenure|hizkuntza=en|url=https://www.census.gov/programs-surveys/decennial-census/decade/2020/planning-management/release/2020-dhc.html%7Caldizkaria=U.S. Census Bureau|sartze-data=2026-09-02}}</ref>
- 1.263 – 8.048(9)
- 8.058 – 10.877(8)
- 10.941 – 13.928(8)
- 13.991 – 17.898(8)
- 18.238 – 21.389(8)
- 21.662 – 26.331(9)
- 27.497 – 32.096(8)
- 32.691 – 41.759(8)
- 46.873 – 70.317(8)
- 79.034 – 217.136(8)
- 0,9 bizt./km² – 5,6 bizt./km²(9)
- 6,2 bizt./km² – 7,4 bizt./km²(8)
- 7,4 bizt./km² – 9,0 bizt./km²(8)
- 9,3 bizt./km² – 12,0 bizt./km²(8)
- 12,5 bizt./km² – 16,2 bizt./km²(8)
- 16,4 bizt./km² – 17,8 bizt./km²(9)
- 17,9 bizt./km² – 23,0 bizt./km²(8)
- 23,3 bizt./km² – 32,8 bizt./km²(8)
- 33,3 bizt./km² – 52,0 bizt./km²(8)
- 54,7 bizt./km² – 153,8 bizt./km²(8)
BiztanleriaUrtea0500.0001.000.0001.500.0002.000.0002.500.0003.000.000180018501900195020002050Biztanleria Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira, AEBko Errolda Bulegotik (U.S. Census Bureau). Grafikoa hemen alda daiteke. Azken 5 urteak (2021-2025) estimazioak dira; gainerakoak errolda historikoetatik datoz, hamarkada bakoitzean egiten direnak.
Arraza eta etnizitatea
2020ko Ameriketako Estatu Batuetako erroldaren arabera, estatuan 2.961.279 biztanle zeuden. Herritarren % 3,6 hispano edo latinoa zen, edozein arrazakoak<ref group="oh">Hispano edo latinoak edozein arrazatakoak izan daitezke.</ref>. Ez-hispanoen artean % 57,4 zuria zen, lekuko biztanleria osoaren % 55,4<ref group="oh">Bigarren ehunekoa lekuko biztanleria osoaren gainean kalkulatuta dago, ez soilik hispano ez direnen taldearen gainean. Hispanoak edozein arrazatakoak izan daitezke.</ref>; % 37,8 beltza edo afroamerikarra zen, lekuko biztanleria osoaren % 36,4; % 1,1 asiarra zen, lekuko biztanleria osoaren % 1,1; % 2,9 bi arraza edo gehiago zen, lekuko biztanleria osoaren % 2,8; % 0,5 amerindiarra edo Alaskako natiboa zen, lekuko biztanleria osoaren % 0,5; eta % 0,3 bestelako arraza bat zen, lekuko biztanleria osoaren % 0,2.<ref group="oh">Arraza-kategoria hauek Ameriketako Estatu Batuetako Zentsu Bulegoak eta Kudeaketa eta Aurrekontu Bulegoak (OMB) ezarritako sailkapen administratiboak dira, ez sailkapen zientifikoak.</ref><ref name="AEB-DHCA-2020">{{Erreferentzia|izenburua=2020 Census Detailed Demographic and Housing Characteristics File A (Detailed DHC-A)|hizkuntza=en|url=https://www.census.gov/programs-surveys/decennial-census/decade/2020/planning-management/release/2020-dhc.html%7Caldizkaria=U.S. Census Bureau|sartze-data=2026-08-31}}</ref>
Jatorria
Jaioterriari dagokionez, biztanleen % 70,8 estatu berean jaiotakoak, % 26,1 beste estatu amerikar batean jaiotakoak eta % 2,4 atzerrian jaiotakoak (atzerritarrak) ziren.<ref group="oh">Puerto Ricon jaiotakoak eta atzerrian edo AEBko uharte-eremuetan guraso estatubatuarren seme-alaba gisa jaiotakoak jatorriz estatubatuartzat hartzen dira, eta ez dira atzerrian jaiotakotzat zenbatzen.</ref> Atzerritarren artean, % 40,7 AEBko herritar naturalizatuak ziren eta % 59,3 ez ziren herritarrak. Jatorriari erreparatuta, atzerritarren gehiengoa Latinoamerikan jaiotakoa zen (% 50,5, biztanleria osoaren % 1,2); ondoren Asian (% 31,2, % 0,8), Europan (% 9,2, % 0,2), Afrikan (% 6,1, % 0,1) eta Ipar Amerikan (% 2,1, % 0,1).<ref group="oh">Lehen ehunekoa atzerrian jaiotako biztanleriaren gainean kalkulatuta dago; bigarrena, parentesi artean, estatuko biztanleria osoaren gainean.</ref><ref name="AEB-ACS-B05002">{{Erreferentzia|izenburua=American Community Survey 5-Year Estimates: Place of Birth by Nativity and Citizenship Status (Table B05002)|hizkuntza=en|url=https://data.census.gov/table/ACSDT5Y2024.B05002%7Caldizkaria=U.S. Census Bureau|sartze-data=2026-09-02}}</ref>
Etxebizitza eta etxeguneak
Estatuan 1.319.945 etxebizitza zeuden, horietatik % 87,7 okupatuta eta % 12,3 hutsik.<ref name="AEB-PL94171">{{Erreferentzia|izenburua=2020 Decennial Census Redistricting Data (Public Law 94-171)|hizkuntza=en|url=https://www.census.gov/programs-surveys/decennial-census/about/rdo/summary-files.html%7Caldizkaria=U.S. Census Bureau|sartze-data=2026-09-02}}</ref> Okupatutako etxebizitzen artean, % 68,2 jabeek okupatutakoak ziren eta % 31,8 errentan hartutakoak.<ref name="AEB-DP1-adina">{{Erreferentzia|izenburua=2020 Census Demographic Profile: Table DP1, Median Age and Housing Tenure|hizkuntza=en|url=https://www.census.gov/programs-surveys/decennial-census/decade/2020/planning-management/release/2020-dhc.html%7Caldizkaria=U.S. Census Bureau|sartze-data=2026-09-02}}</ref> Estatuan 1.158.193 etxegune zeuden guztira, horietatik % 65,7 familia-etxeguneak ziren eta % 34,3 familiarik gabekoak. Familia-etxeguneen artean, % 63,5 ezkondutako bikoteek osatzen zituzten eta % 36,5 bestelako familia motek. Familiarik gabeko etxeguneen artean, % 86,7 pertsona bakarrik bizi ziren eta % 13,3 beste norbaitekin, ahaiderik gabe.<ref name="AEB-DHC-P16">{{Erreferentzia|izenburua=2020 Census Demographic and Housing Characteristics File (DHC): Table P16, Households by Type|hizkuntza=en|url=https://www.census.gov/programs-surveys/decennial-census/decade/2020/planning-management/release/2020-dhc.html%7Caldizkaria=U.S. Census Bureau|sartze-data=2026-09-02}}</ref> Talde-bizilekuetan bizi ziren 93.671 pertsona (biztanleria osoaren % 3,2); horietatik 31.503 zuzentze- eta gazte-egoitzetan, 32.502 unibertsitateko ikasleen egoitzetan eta 2.762 egoitza militarretan bizi ziren.<ref name="AEB-PL94171"/>
Etxebizitzak Mississippiko mapa
Etxegune motak
Talde-bizilekuetako biztanleria
Hezkuntza-maila
25 urtetik gorako biztanleen artean, % 87,1k batxilergo-titulua edo goragokoa zuten, % 25,1k unibertsitate-gradua edo goragokoa zuten eta % 9,9k graduondoko titulua (masterra, titulu profesionala edo doktoretza) zuten.<ref name="AEB-ACS-B15003">{{Erreferentzia|izenburua=American Community Survey 5-Year Estimates: Table B15003, Educational Attainment for the Population 25 Years and Over|hizkuntza=en|url=https://data.census.gov/table/ACSDT5Y2024.B15003%7Caldizkaria=U.S. Census Bureau|sartze-data=2026-09-03}}</ref>
Ekonomia
Mississippi estatuaren ekonomiaren alor garrantzizkoena nekazaritzak (kotoia, arroza, laboreak, ortuariak) eta abeltzaintzak (abelgorriak) osatzen dute. Industriak ez du munta handirik.
Errenta
Etxeguneen errenta mediana 56.447 $ zen ( Mississippiko mapa), eta familiena, 73.163 $. Per capita errenta 31.549 $ zen. Biztanleriaren % 18,9 pobrezia-atalasetik behera zegoen.<ref name="AEB-ACS-errenta">{{Erreferentzia|izenburua=American Community Survey 5-Year Estimates: Tables B19013 (Median Household Income), B19113 (Median Family Income), B19301 (Per Capita Income), and B17001 (Poverty Status in the Past 12 Months)|hizkuntza=en|url=https://data.census.gov/table/ACSDT5Y2024.B19013%7Caldizkaria=U.S. Census Bureau|sartze-data=2026-09-03}}</ref> Etxeguneen artean, % 7,1k 10.000 $ baino gutxiagoko errenta zuten, eta % 5,8k 200.000 $ edo gehiagoko errenta zuten.<ref name="AEB-ACS-B19001">{{Erreferentzia|izenburua=American Community Survey 5-Year Estimates: Table B19001, Household Income in the Past 12 Months|hizkuntza=en|url=https://data.census.gov/table/ACSDT5Y2024.B19001%7Caldizkaria=U.S. Census Bureau|sartze-data=2026-09-03}}</ref>
Etxeguneen errenta banaketa
Mississippitar ospetsuak
- William Faulkner (1897-1962), idazlea.
- Tennessee Williams (1911-1983), antzerkigilea.
- Muddy Waters (1913-1983), musikaria.
- B. B. King (1925-2015), musikaria.
- Bo Diddley (1928-2008), musikaria.
- Elvis Presley (1935-1977), abeslaria.
- Morgan Freeman (1937-), aktorea.
- Oprah Winfrey (1954-), telebista aurkezlea.
- John Grisham (1955-), idazlea.
- Britney Spears (1981-), abeslaria.
Kanpo estekak
- (Ingelesez) Mississippiko estatuaren webgune ofiziala
