Meluhha izenaz ezagutzen da Antzinako Mesopotamiarekiko merkataritza-truke eremu nagusietako bat Brontze Aro Ertainean, baina haren kokapena oraindik ez dago argi. Hala ere, azkenaldian gero eta onartuagoa da izen hori Indus haraneko zibilizazioaren izen zaharra zela, kuneiformean idatzia.
Hitza testu sumeriar eta akadtar askotan agertzen da. Sumeriarrek beren jatorrizko lurratzat zuten Mesopotamian finkatu aurretik.
Meluhha, Dilmun eta Magan
Testu sumeriarrek hiru merkataritza-zentro garrantzitsuren berri ematen dute behin eta berriro: Magan, Dilmun eta Meluhha. Magan Omanekin identifikatu ohi da, eta Dilmun gaur egungo Bahrain inguruan kokatzen da. Meluhharen kokapena, ordea, eztabaidagai izaten jarraitzen du.
Ikertzaile gehienek diote Meluhha sumerierazko hitza dela Indus haraneko kulturari erreferentzia egiteko. Asko Parpola finlandiar indologoa Meluhha hitza eratorri du lehen dokumentu sumeriar batzuetatik, non me-lah-ha agertzen baita, eta hori drabidikozko met akam (herrialde garaia) hitzekin identifikatzen du. Parpolak ere "Meluhha" sanskritozko mlecha (“barbaro, atzerritar”) hitzaren jatorria bezala iradokitzen du.
Indus haraneko hipotesia
Mesopotamia eta Indus haranaren arteko merkataritzaren froga ugari daude. Horren lekuko dira Harappa hirian aurkitutako buztinezko zigilu inprimatuak, merkantzia-sakuak ixteko erabiltzen zirenak (buztinean sokaren edo zakuen markak geratzen ziren atzealdean). Indus ibarretik datozen zigilu horietako zenbait Ur hirian eta Mesopotamiako beste leku batzuetan aurkitu dira. Golkoko eremuan ohikoagoak ziren beste zigilu mota batzuk ere aurkitu dira Gujaraten (Indian) eta Mesopotamian, eta horrek distantzia luzeko merkataritza egon zela erakusten du.
Merkataritzako dokumentuek, salgai-zerrendek eta Meluhha aipatzen duten inskripzio ofizialek osatzen dituzte aurkikuntza arkeologikoak. Meluhharen inguruko aipamen literarioak Akadtar Inperioaren, Urko hirugarren dinastiaren eta Isin eta Larsa garaikoak dira (K.a. 2350-1800).
Afrikako hipotesia
K.a. 1. milurteko testu batek Meluhha eta Magan Egiptotik hurbil zeuden lurraldeak zirela zehazten du. Asurbanipalek, Egiptoren aurkako bere lehen kanpaina aipatzen duenean, Meluhha eta Magan menperatutako herrialdeen artean sartzen ditu. Bernard Sergent-ek proposatzen du Indiako hegoaldeko drabidikoak Saheletik etorritako arraza melano-afrikarra zirela, eta jatorriz Meluhha hitza Etiopia izendatzeko erabiltzen zela. Hala ere, gogoratu behar da K.a. 3. milurtekoaz geroztik Etiopia izendatzeko erabilitako hitza Kux izan zela, eta Asurbanipalek egindako aipamena salbu, K.a. 1700az geroztik ez dagoela Meluhharen inguruko beste aipamenik testu mesopotamiarretan, Indus haraneko zibilizazioaren gainbeherarekin bat etorriz.
