Ibahernando (extremadureraz Ibarnando) Cáceresko probintziako udalerria da. Cácerestik 63 kilometrora dago. Azken erroldaren arabera 538 biztanle zituen 77 km²-ko azaleran.
Geografia
Udalerri mugakideak
Honako udalerri hauek ditu mugakide: Robledillo de Trujillo, Santa Ana, Trujillo, Santa Cruz de la Sierra, Puerto de Santa Cruz eta Villamesías.
Demografia
Jatorria
Jaiolekuari dagokionez, 2025. urtean biztanleen % 48,9 udalerri berean jaioak ziren, probintziako batez bestekoaren (% 52,1) azpitik. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak % 15,7 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak % 3,7 —probintzian % 6,9—.
Biztanleria atzerritarra
Espainiar estatutik kanpo jaiotako 20 biztanleren artean, gehienak Amerikan jaioak dira (% 70). Jaiotza herrialde nagusiak Kolonbia, Erresuma Batua, Nikaragua dira.
Etxebizitza
INEren 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 796 etxebizitza zeuden: 258 (% 32,4) nagusiak eta 538 (% 67,6) ez-nagusiak.<ref name="INE-59525">{{erreferentzia|izenburua=Etxebizitzak udalerrika eta motaren arabera|lana=2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua|argitaletxea=Espainiako Estatistika Institutua|url=https://www.ine.es/jaxi/Tabla.htm?tpx=59525%7Chizkuntza=es%7Curtea=2021}}</ref>
Etxebizitza multzoa Cáceresko mapa
Guztira 258 etxegune zeuden, eta horietatik 99 (% 38,4) pertsona bakarrekoak ziren.<ref name="INE-59543">{{erreferentzia|izenburua=Etxeguneak udalerrika eta tamainaren arabera|lana=2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua|argitaletxea=Espainiako Estatistika Institutua|url=https://www.ine.es/jaxi/Tabla.htm?tpx=59543%7Chizkuntza=es%7Curtea=2021}}</ref>
Etxeguneak tamainaren arabera
Hezkuntza-maila
INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 15 urte edo gehiagoko 509 biztanle zeuden. Lortutako ikasketa-mailarik altuenari dagokionez, goi-mailako ikasketak zituztenak % 20,4 ziren; bigarren hezkuntzako bigarren etapa (batxilergoa edo erdi-mailako lanbide-heziketa) zutenak % 19,4; bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH edo antzekoa) zutenak % 36,1; eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 24,0.<ref name="ine-ikasketa-maila">{{erreferentzia|argitaletxea=INE|izenburua=Población de 15 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y nivel de estudios (Municipios de 500 habitantes o más)|lana=Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua|url=https://www.ine.es/jaxiT3/Tabla.htm?t=66621%7Chizkuntza=es}}</ref> Goi-mailako ikasketak zituztenen proportzioa % 14,7 zen 2021ean eta % 20,4 2024an; beraz, 5,8 puntu igo zen 3 urtean. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenena, berriz, % 31,5 izatetik % 24,0 izatera pasatu zen. Sexuaren arabera, goi-mailako ikasketak zituztenak emakumeen artean % 23,2 ziren, eta gizonen artean % 17,6; 5,6 puntuko aldea, emakumeen alde. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak, berriz, emakumeen % 27,4 eta gizonen % 20,4 ziren. Azken alde hori, neurri handi batean, adin-egituraren isla izan ohi da: adineko biztanleen artean emakumeak gehiago dira, eta belaunaldi horietan ohikoagoa zen ikasketak goiz uztea.
Xeheago, goi-mailako ikasketak zituztenen % 69,2 unibertsitate-tituludunak ziren (gradua, diplomatura, lizentziatura, masterra edo doktoretza), eta % 30,8 goi-mailako lanbide-heziketakoak. Pertsona batek zuen doktore-titulua. Bigarren etapakoen artean, batxilergoa zutenak % 45,5 ziren, eta erdi-mailako lanbide-heziketa zutenak % 54,5. Ikasketarik gabekoak, azkenik, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 10,0 ziren.<ref name="ine-ikasketa-maila" />
| Ikasketa-maila | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Goi-mailako ikasketak | 104 | % 20,4 | 44 | % 17,6 | 60 | % 23,2 |
| Bigarren hezkuntzako bigarren etapa | 99 | % 19,4 | 45 | % 18,0 | 54 | % 20,8 |
| Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH) | 184 | % 36,1 | 110 | % 44,0 | 74 | % 28,6 |
| Lehen hezkuntza edo gutxiago | 122 | % 24,0 | 51 | % 20,4 | 71 | % 27,4 |
| Guztira | 509 | % 100,0 | 250 | % 100,0 | 259 | % 100,0 |
| Urtea | Goi-mailakoak | Batx. / erdi LH | DBH | Lehen H. edo gutx. | 15 urte edo + |
|---|---|---|---|---|---|
| 2021 | % 14,7 | % 17,0 | % 36,8 | % 31,5 | 511 |
| 2022 | % 15,7 | % 18,9 | % 37,2 | % 28,1 | 508 |
| 2023 | % 17,8 | % 19,0 | % 37,1 | % 26,1 | 499 |
| 2024 | % 20,4 | % 19,4 | % 36,1 | % 24,0 | 509 |
Ikasten ari direnak
2024an, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 5,3 ikasten ari zen (27 pertsona).<ref name="ine-ikasten">{{erreferentzia|argitaletxea=INE|izenburua=Población de 15 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y nivel de estudios en curso (Municipios de 500 habitantes o más)|lana=Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua|url=https://www.ine.es/jaxiT3/Tabla.htm?t=66627%7Chizkuntza=es}}</ref> Ikasten ari zirenetatik, % 66,7 goi-mailako ikasketetan zebilen, % 22,2 erdi-mailako lanbide-heziketan, % 7,4 batxilergoan eta % 3,7 DBHn edo antzekoetan. Sexuaren arabera, ikasten ari ziren emakumeen % 66,7 goi-mailako ikasketetan zebilen, eta gizonen % 66,7; erdi-mailako lanbide-heziketan, aldiz, gizonen % 20,0 eta emakumeen % 25,0. Adinaren arabera, 15–19 urtekoen % 66,7 ikasten ari zen, 20–24 urtekoen % 29,6 eta 25–29 urtekoen % 16,2; 30 urtetik gorakoen artean, berriz, % 1,2 baino ez.<ref name="ine-ikasten-adina">{{erreferentzia|argitaletxea=INE|izenburua=Población de 15 y más años por sexo, edad (grupos quinquenales) y nivel de estudios en curso (Municipios de 500 habitantes o más)|lana=Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua|url=https://www.ine.es/jaxiT3/Tabla.htm?t=66629%7Chizkuntza=es}}</ref> 20–24 urtekoen artean, emakumeen % 33,3 ari zen goi-mailako ikasketak egiten, eta gizonen % 27,8.
Jaiolekuaren arabera
2024an, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 96,1 estatuan jaio zen, eta % 3,9 atzerrian.<ref name="ine-ikasketa-maila" /> Ikasketa-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, goi-mailako ikasketak zituztenak % 17,6 ziren eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 20,1; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 16,7 eta % 33,3, hurrenez hurren. Estatuan jaiotako emakumeen artean, goi-mailako ikasketak zituztenak % 22,4 ziren eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 27,8; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 35,7 eta % 21,4, hurrenez hurren.
Ikasten ari zirenei dagokienez, 2024an estatuan jaiotako 15 urte edo gehiagokoen % 5,3 ari zen ikasten, eta atzerrian jaiotakoen % 5,0.<ref name="ine-ikasten" /> Ikasten ari zirenen artean, goi-mailako ikasketetan zebiltzanak % 65,4 ziren estatuan jaiotakoetan eta % 100,0 atzerrian jaiotakoetan. Konparazio hauek ez daude adinaren arabera doituta: talde bakoitzaren adin-egiturak (gazteen proportzioak, batez ere) eragin handia du emaitzan.
Ekonomia
Diru-sarrerak
2024. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 13.560 euro-koa zen, eta etxegune bakoitzeko 27.119 euro-koa. Balio hori probintziako batez bestekoaren (13.614 euro) parean dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.948 euro) azpitik. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) 16.450 euro zen. Errenta gordina 15.222 euro-koa izan zen pertsonako.
Diru-sarreren iturri nagusia soldata da, guztizkoaren % 43,9. Gainerako iturriak: pentsioak (% 35,6), beste diru-sarrerak (% 9,7), langabezia-prestazioak (% 3), beste prestazioak (% 7,7).
Desberdintasuna
Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen da. Udalerrian indizea 24,8 da, probintziakoaren (29; Cáceresko mapa) azpitik eta Espainiakoaren (31,9) azpitik. P80/P20 zatidurak, hau da errenta-banaketaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura, 2 da, probintziakoaren (2,4; Cáceresko mapa) azpitik eta Espainiakoaren (2,6) azpitik.
Jarduera ekonomikoa
INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, Ibahernando udalerrian biztanleria aktiboa (okupatuak eta langabeak) 240 pertsona ziren, hau da, 16 urte edo gehiagoko biztanleriaren % 47,2; gainerako % 52,8 inaktibo zeuden (erretiratuak % 54,6, beste inaktiboak % 40,1 eta ikasleak % 5,2).<ref name="ine-harremana">{{erreferentzia|argitaletxea=INE|izenburua=Población de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y relación con la actividad (agrupado) (Municipios de 500 habitantes o más)|lana=Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua|url=https://www.ine.es/jaxiT3/Tabla.htm?t=66846%7Chizkuntza=es}}</ref> Aktiboen artean, langabezia-tasa % 17,5 zen. Sexuaren arabera, gizonezkoen jarduera-tasa % 50,8 zen eta emakumezkoena % 43,6; langabezia-tasa, aldiz, % 15,7 eta % 19,5 zen, hurrenez hurren.<ref name="ine-harremana" />
Okupatuen kopurua 189 zen 2023ean, 2021eko 180etik gora.<ref name="ine-jarduera">{{erreferentzia|argitaletxea=INE|izenburua=Ocupados de 16 y más años por sexo y actividad económica (1 letra) (Municipios de 500 habitantes o más)|lana=Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua|url=https://www.ine.es/jaxiT3/Tabla.htm?t=69992%7Chizkuntza=es}}</ref> Emakumeek okupatuen % 42,3 osatzen dute, eta gizonek % 57,7.
| Egoera | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Okupatuak | 198 | % 38,9 | 107 | % 42,8 | 91 | % 35,1 |
| Langabeak | 42 | % 8,3 | 20 | % 8,0 | 22 | % 8,5 |
| Inaktiboak | 269 | % 52,8 | 123 | % 49,2 | 146 | % 56,4 |
| Guztira | 509 | % 100,0 | 250 | % 100,0 | 259 | % 100,0 |
Jarduera-sektoreak
Jarduera-sektoreei dagokienez, okupatuak honela banatzen dira: zerbitzuak (% 64,0), eraikuntza (% 18,5), nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 10,6) eta industria (% 6,9).<ref name="ine-jarduera" /> Xeheago, jarduera-adarrik handiena eraikuntza da (% 18,5), ondoren administrazio publikoa (% 15,9) eta osasuna eta gizarte-zerbitzuak (% 13,8) datoz.
Okupazioa eta lan-egoera
Okupazio-mailari dagokionez, langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak dira talderik ugariena, okupatuen % 65,6; ondoren, zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak daude (% 18,0), eta oinarrizko okupazioak % 13,8.<ref name="ine-okupazioa">{{erreferentzia|argitaletxea=INE|izenburua=Ocupados de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y ocupación (agregada) (Municipios de 500 habitantes o más)|lana=Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua|url=https://www.ine.es/jaxiT3/Tabla.htm?t=69998%7Chizkuntza=es}}</ref> Bi sexuetan langile kualifikatuak dira nagusi (gizonen % 66,1 eta emakumeen % 65,0).
| Okupazioa | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak | 34 | % 18,0 | 18 | % 16,5 | 16 | % 20,0 |
| Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak | 124 | % 65,6 | 72 | % 66,1 | 52 | % 65,0 |
| Oinarrizko okupazioak | 26 | % 13,8 | 17 | % 15,6 | 9 | % 11,3 |
| Ez dago jasota | 5 | % 2,6 | 2 | % 1,8 | 3 | % 3,8 |
| Guztira | 189 | % 100,0 | 109 | % 100,0 | 80 | % 100,0 |
Okupatuen % 77,2 besteren konturako langileak dira, eta % 22,8 norberaren konturakoak.<ref name="ine-egoera">{{erreferentzia|argitaletxea=INE|izenburua=Ocupados de 16 y más años por sexo y situación profesional (Municipios de 500 habitantes o más)|lana=Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua|url=https://www.ine.es/jaxiT3/Tabla.htm?t=69993%7Chizkuntza=es}}</ref>
| Lan-egoera | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Norberaren kontura | 43 | % 22,8 | 26 | % 23,9 | 17 | % 21,3 |
| Besteren kontura | 146 | % 77,2 | 83 | % 76,1 | 63 | % 78,8 |
| Guztira | 189 | % 100,0 | 109 | % 100,0 | 80 | % 100,0 |
Jaiolekuaren arabera
Jarduera
16 urte edo gehiagokoen % 98,0 estatuan jaio zen, eta % 2,0 atzerrian.<ref name="ine-harremana" /> Jarduera-egoerak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 43,9 okupatuak dira, % 38,6 erretiratuak, % 8,1 langabeak, % 5,3 bestelako inaktiboak eta % 4,1 ikasleak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 50,0 bestelako inaktiboak dira, % 25,0 erretiratuak eta % 25,0 okupatuak. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 32,5 bestelako inaktiboak dira, % 32,1 okupatuak, % 19,8 erretiratuak, % 11,5 langabeak eta % 4,1 ikasleak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 33,3 okupatuak dira, % 33,3 bestelako inaktiboak, % 16,7 erretiratuak eta % 16,7 langabeak.
Okupazioa
Okupatuen % 98,4 estatuan jaio zen, eta % 1,6 atzerrian.<ref name="ine-okupazioa" /> Okupazio-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 65,7 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 16,7 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta % 15,7 oinarrizko okupazioetakoak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, guztiak langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 65,4 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 20,5 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta % 10,3 oinarrizko okupazioetakoak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 50,0 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 50,0 oinarrizko okupazioetakoak.
Jarduera-sektoreak
Jarduera-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera.<ref name="ine-jarduera-jaiolekua">{{erreferentzia|argitaletxea=INE|izenburua=Ocupados de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y rama de actividad (Municipios de 500 habitantes o más)|lana=Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua|url=https://www.ine.es/jaxiT3/Tabla.htm?t=70000%7Chizkuntza=es}}</ref> Estatuan jaiotako gizonen artean, % 49,1 zerbitzuetan ari dira, % 28,7 eraikuntzan, % 11,1 industrian eta % 11,1 nekazaritzan; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, guztiak nekazaritzan ari dira. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 84,6 zerbitzuetan ari dira, % 9,0 nekazaritzan eta % 5,1 eraikuntzan; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, guztiak zerbitzuetan ari dira.
Lehen sektorea
Nekazaritza
2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerrian 83 nekazaritza-ustiategi zeuden, eta guztira 5.569 hektarea nekazaritzako azalera erabilgarri (NAE) lantzen zuten. Udalerriaren azalera 77 km² denez, NAE lurraldearen % 72,3 da. Lur-erabileraren arabera, NAEren % 80,6 larre iraunkorrak (4.488 ha, 66 ustiategitan), % 18,5 lur goldagarria (1.029 ha, 39 ustiategitan), % 0,9 arbolak (52,3 ha, 40 ustiategitan) eta norberaren kontsumorako baratzeak (0,07 ha, 4 ustiategitan).
Abeltzaintza
2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerriko abeltzaintza-ustiategietan 2.012 behi, 12.083 ardi eta ahuntz eta 1.003 txerri zeuden.
Ibilgailu-parkea
Trafikoko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) 2025eko datuen arabera, udalerrian 335 gidari zeuden erroldatuta: 201 gizon (% 60) eta 134 emakume (% 40). Biztanleen % 62 gidatzeko gai zen.
Ibilgailu-parkea 598 ibilgailuk osatzen zuten: 394 turismo, 61 furgoneta, 46 kamioi, 30 ziklomotor eta 28 motozikleta. Motorizazio-tasa 1.000 biztanleko 730 turismokoa zen, probintziako (602) eta Espainiako (525) batez bestekoen gainetik.
Turismoen batez besteko adina 14,9 urtekoa zen; turismoen % 5,1k 4 urte baino gutxiago zituen, eta % 20,1k 25 urte baino gehiago. Erregaiari dagokionez, ibilgailuen % 64,1 diesel zen eta % 35,4 gasolinazko; 1 ibilgailu elektrifikatu zeuden (% 0,2; probintzian % 0,3). Ingurumen-bereizgarriari dagokionez, ibilgailuen % 2,5k zuen 0 edo ECO etiketa, eta % 45,5k ez zuen etiketarik.
Kanpo estekak
Artikulu hau Extremadurako geografiari buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz.
