Chantilly Frantziako udalerria da, Oise departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. Azken erroldaren arabera 10.591 biztanle zituen 16,2 km²-ko azaleran.
Geografia
Udalerri mugakideak
Honako udalerri hauek ditu mugakide: Saint-Maximin, Avilly-Saint-Léonard, Coye-la-Forêt, Gouvieux, Lamorlaye, Orry-la-Ville, Pontarmé eta Vineuil-Saint-Firmin.
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Klima
CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak Erdialdeko eta Iparraldeko lautaden klima ozeaniko degradatua du<ref name="Joly">{{erreferentzia | izena1 = Daniel | abizena1 = Joly | izena2 = Thierry | abizena2 = Brossard | izena3 = Hervé | abizena3 = Cardot | izena4 = Jean | abizena4 = Cavailhes | izena5 = Mohamed | abizena5 = Hilal | izena6 = Pierre | abizena6 = Wavresky | izenburua = Les types de climats en France, une construction spatiale | aldizkaria = Cybergéo: revue européenne de géographie | zenbakia = 501 | data = 2010-06-18 | doi = 10.4000/cybergeo.23155 | hizkuntza = fr }}</ref>. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfb motakoa da: klima epela, uda freskoa, sasoi lehorrik gabe<ref name="Dubreuil2022">{{erreferentzia | izena1 = Vincent | abizena1 = Dubreuil | izenburua = Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen | aldizkaria = La Météorologie | zenbakia = 116 | data = 2022-02 | doi = 10.37053/lameteorologie-2022-0012 | hizkuntza = fr }}</ref>. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria klima ozeanikoaren eta klima ozeaniko aldatuaren arteko trantsizio-eremuan dago, eta Parisko arroaren hego-mendebaldeako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: prezipitazio urriak, batez ere udaberrian (120-150 mm); negu hotza (3,5 °C))<ref name="MFTipologia">{{erreferentzia | izenburua = Le climat en France hexagonale et Corse | url = https://meteofrance.com/comprendre-climat/france/le-climat-en-france-metropolitaine | webgunea = meteofrance.com | hizkuntza = fr }}</ref>. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H1a zonan dago<ref name="RE2020">{{erreferentzia | izenburua = Réglementation environnementale RE2020 | url = https://www.ecologie.gouv.fr/politiques-publiques/reglementation-environnementale-re2020 | webgunea = ecologie.gouv.fr | data = 2020-11-18 | hizkuntza = fr }}</ref>.
1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 11,1 °C-koa da, 14,8 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 664 mm-koa da, urtarrilean 10,3 euri-egun eta uztailean 0,8 egun izanik<ref name="Joly" />. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Creil udalerrian dago, 8,5 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 11,2 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 662,2 mm-koa delarik<ref name="FICHECLIM60175001">{{erreferentzia | izenburua = Station Météo-France « Creil », fiche climatologique | url = https://object.files.data.gouv.fr/meteofrance/data/synchro_ftp/REF_STATION/FICHECLIM_60175001.pdf | webgunea = data.gouv.fr | hizkuntza = fr }}</ref>. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 41,6 °C-koa da, 2019ko uztailaren 25an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -21,6 °C-koa da, 1985ko urtarrilaren 17an lortua<ref group="oh">Estazioko erregistroak 1954ko abuztuaren 1an eta 2021ko uztailaren 31an artekoak dira.</ref><ref name="FICHECLIM60175001" />.
Météo-Franceren SIM analisiaren arabera, udalerriari dagokion sare-puntuan 1991–2020 aldiko urteko batez besteko tenperatura 11,3 °C-koa da.<ref group="oh" name="MF-SIM-sareta">Météo-Franceren SIM (Safran-Isba) analisiak Frantzia metropolitarra 8 km-ko sareta batean hartzen du. Hemengo balioak udalerriaren erditik 1,1 km-ra dagoen sare-puntukoak dira, ez estazio jakin batekoak. Serie hauek ez daude homogeneizatuta: estazio-sarearen aldaketek joera luzeetan eragina izan dezakete.</ref> Hilabeterik beroena uztaila da (19,4 °C) eta hotzena urtarrila (4,3 °C). Urteko prezipitazioa 705 mm-koa da; hilabeterik euritsuena abendua da (77 mm) eta lehorrena apirila (47 mm).<ref name="MF-SIM">{{erreferentzia | izenburua = Données changement climatique - SIM quotidienne | url = https://www.data.gouv.fr/datasets/donnees-changement-climatique-sim-quotidienne | argitaletxea = Météo-France | webgunea = data.gouv.fr | hizkuntza = fr }}</ref>
1959–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak hamarkadako 0,32 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) 1961–1990 aldiko batez bestekoa (10,3 °C) baino 1,7 °C beroagoak izan dira. Seriako bost urte beroenak 2000tik aurrerakoak dira: 2020, 2022, 2023, 2024 eta 2025. Urterik beroena 2020 izan zen (12,7 °C) eta hotzena 1963 (8,9 °C).<ref name="MF-SIM" />
 Datu klimatikoak (Chantilly) 
| |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Batez besteko tenperatura (ºC) | 4.3 | 4.7 | 7.5 | 10.4 | 14.1 | 17.3 | 19.4 | 19.1 | 15.3 | 11.6 | 7.5 | 4.8 | 11.3 |
| Pilatutako prezipitazioa (mm) | 62 | 51 | 51 | 47 | 65 | 59 | 61 | 59 | 50 | 63 | 62 | 77 | 705 |
| Iturria: Météo-France, SIM: 1991–2020 normalak, udalerriari dagokion sare-puntua | |||||||||||||
Demografia
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
BiztanleriaUrtea0200040006000800010.00012.0001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.
| Urtea | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 | 2013 | 2014 | 2015 | 2016 | 2017 | 2018 | 2019 | 2020 | 2021 | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Hazkunde begetatiboa | −53 | 24 | 2 | 59 | 18 | 11 | 37 | 3 | −6 | −10 | −18 | 9 | −42 | 9 | −30 | −44 | −2 | −31 |
| Jaiotzak | 129 | 140 | 135 | 180 | 152 | 160 | 153 | 142 | 141 | 143 | 127 | 133 | 114 | 121 | 107 | 94 | 127 | 96 |
| Heriotzak | 182 | 116 | 133 | 121 | 134 | 149 | 116 | 139 | 147 | 153 | 145 | 124 | 156 | 112 | 137 | 138 | 129 | 127 |
Familiak eta etxeguneak
2023 erroldaren arabera, Chantilly udalerrian 10.247 biztanle zeuden eta 5.781 elkarbizitza unitate<ref group="oh">INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.</ref>, hau da, 1,77 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena kide bakarreko elkarbizitza-unitateak ziren (% 52,6), Metropolitar Frantziako batez bestekoaren gainetik (% 39,2).<ref name="menages">{{erreferentzia|url=https://www.insee.fr/fr/statistiques/9006073?sommaire=9006187%7Cizenburua=Couples-Familles-Ménages en 2023|lana=Recensement de la population|argitaletxea=INSEE|hizkuntza=fr|urtea=2023}}</ref>
Udalerrian 2.689 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (1.274). Guraso bakarreko 543 familietatik 429etan ama zen guraso bakarra. 1.444 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 681k seme-alaba bakarra zuten etxean, 427k bi, eta 138k hiru edo gehiago. Seme-alabadun 872 bikoteetatik 60tan (% 6,9) seme-alabaren bat bikotekide baten aurreko harreman batekoa zen.<ref name="menages" />
15 urte edo gehiago zituzten 9.159 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 22,4 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 40,8. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 25-39 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 61,2). 80 urte edo gehiagoko 912 biztanleetatik 661 baino ez ziren elkarbizitza-unitateetan bizi; gainerako 251 kolektibitateren batean.<ref name="menages" />
15 urte edo gehiagoko biztanleen % 34,4 ezkonduta zegoen, eta beste % 18,3 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 12,3 izatezko bikotean eta % 6,0 PACS bidez lotuta). % 28,9 ezkongabeak ziren, % 9,4 alargunak eta % 9,0 dibortziatuak.<ref name="menages" />
Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 28,0), goi-mailako langileak (% 25,8), erdi-mailako lanbideak (% 19,5), enplegatuak (% 14,9). Talde nagusia (erretiratuak, % 28,0) Oise departamenduko batez bestekoaren (% 28,3) azpitik dago. 14 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 0,2).<ref name="menages" />
| Kopurua | % | |
|---|---|---|
| Elkarbizitza-unitateak | ||
| Seme-alabekin bizi ziren bikoteak | 872 | % 15,1 |
| Etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak | 1.274 | % 22,0 |
| Guraso bakarrekoak | 532 | % 9,2 |
| Kide bakarrekoak | 3.042 | % 52,6 |
| Bestelakoak | 60 | % 1,0 |
| Familiak | ||
| Seme-alabarik gabeko bikoteak | 1.274 | % 47,4 |
| Seme-alabadun bikoteak | 872 | % 32,4 |
| Guraso bakarrekoak | 543 | % 20,2 |
| 25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean | 1.444 | % 53,7 |
| Seme-alaba bat | 681 | % 25,3 |
| Bi seme-alaba | 427 | % 15,9 |
| Hiru seme-alaba | 91 | % 3,4 |
| Lau seme-alaba edo gehiago | 47 | % 1,7 |
| Egoera zibila (15 urte edo gehiago) | ||
| Ezkonduta | 3.155 | % 34,4 |
| Izatezko bikotean | 1.126 | % 12,3 |
| PACS bidez lotuta | 546 | % 6,0 |
| Ezkongabea | 2.647 | % 28,9 |
| Alarguna | 862 | % 9,4 |
| Dibortziatuta | 822 | % 9,0 |
| Erreferentziazko pertsonaren lanbidea | ||
| Nekazariak | 14 | % 0,2 |
| Artisau, merkatari eta enpresa-buruak | 173 | % 3,0 |
| Goi-mailako langileak | 1.494 | % 25,8 |
| Erdi-mailako lanbideak | 1.126 | % 19,5 |
| Enplegatuak | 864 | % 14,9 |
| Eskulangileak | 292 | % 5,1 |
| Erretiratuak | 1.617 | % 28,0 |
| Bestelakoak | 200 | % 3,5 |
| Iturria: INSEE, RP2023. | ||
Etxebizitza
2023 erroldaren arabera, udalerrian 6.423 etxebizitza zeuden. Horietatik 5.749 egoitza nagusi ziren, 252 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 421 hutsik zeuden. Apartamentuak ziren nagusi (5.508), etxeak baino gehiago (881). Egoitza nagusietatik 2.319 beren jabearen bizilekuak ziren, 3.262 alokairuan zeuden, 1.312 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 168 doan lagata.<ref name="etxebizitzak">{{erreferentzia|url=https://www.insee.fr/fr/statistiques/8997194%7Cizenburua=Logement en 2023|lana=Recensement de la population|argitaletxea=INSEE|hizkuntza=fr|urtea=2023}}</ref>
Etxebizitza multzoa
Etxe mota
Jabetza egoera
Eraikuntza garaiari dagokionez, 1971-1990 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (2.026).<ref name="etxebizitzak" />
Eraikuntza garaia
Egoitza nagusien artean gehienek 3 gela zituzten (2.179). Gas sarea zen berogailu mota nagusia (3.420 etxebizitzatan). 3.508 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 3.430 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 1.214tan bi edo gehiago.<ref name="etxebizitzak" />
Gela kopurua
Berogailu mota
Aparkalekua eta ibilgailuak
| Kopurua | % | |
|---|---|---|
| Etxebizitza multzoa | ||
| Egoitza nagusia | 5.749 | % 89,5 |
| Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa | 252 | % 3,9 |
| Hutsik | 421 | % 6,6 |
| Etxe mota | ||
| Etxeak | 881 | % 13,7 |
| Apartamentuak | 5.508 | % 85,8 |
| Gela kopurua (egoitza nagusiak) | ||
| 1 gela | 448 | % 7,8 |
| 2 gela | 1.249 | % 21,7 |
| 3 gela | 2.179 | % 37,9 |
| 4 gela | 938 | % 16,3 |
| 5 gela edo gehiago | 935 | % 16,3 |
| Eraikuntza garaia (egoitza nagusiak) | ||
| 1919 aurretik | 614 | % 10,7 |
| 1919-1945 | 579 | % 10,1 |
| 1946-1970 | 1.669 | % 29,0 |
| 1971-1990 | 2.026 | % 35,2 |
| 1991-2005 | 366 | % 6,4 |
| 2006-2020 | 449 | % 7,8 |
| Jabetza egoera (egoitza nagusiak) | ||
| Jabeak | 2.319 | % 40,3 |
| Alokairuan | 3.262 | % 56,7 |
| HLM | 1.312 | % 22,8 |
| Doan lagata | 168 | % 2,9 |
| Berogailu mota (egoitza nagusiak) | ||
| Gas sarea | 3.420 | % 59,5 |
| Fuel-olioa | 131 | % 2,3 |
| Elektrizitatea | 2.143 | % 37,3 |
| Gas botila | 13 | % 0,2 |
| Bestelakoak | 42 | % 0,7 |
| Aparkalekua eta ibilgailuak (egoitza nagusiak) | ||
| Aparkalekua | 3.508 | % 61,0 |
| Ibilgailu bat | 3.430 | % 59,7 |
| Bi ibilgailu edo gehiago | 1.214 | % 21,1 |
| Iturria: INSEE, RP2023. | ||
Ekonomia
Enplegua
2023 urtean 15-64 urteko 6.673 biztanleetatik 5.502 aktibo ziren (% 82,5), horietako 5.049 lanean (% 75,7) eta 453 langabezian (aktiboen % 8,2).
Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).
Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera
Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 8,2). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.
1.171 ez-aktibotik 433 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 37,0), 336 erretiraturik zeuden (% 28,7) eta 402 bestelako ez-aktibo ziren (% 34,3).
Ez-aktiboak
Lanbide-kategoria<ref group="oh">Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.</ref>
Udalerrian 5.620 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 5.049 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.<ref group="oh">Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.</ref>
Diru sarrerak
2023 urtean, diru-sarreren mediana 31.380 eurokoa zen, eta biztanleen % 11 pobrezian bizi zen (bizimoduaren medianaren % 60tik behera).
Departamenduarekiko konparaketa xehea
|
|---|
|
Pobrezia-tasa adinaren arabera (departamendua) 18 urtez azpiko% 21,7 18-29 urte% 16,3 30-39 urte% 14,1 40-49 urte% 14,0 50-64 urte% 11,2 65-74 urte% 8,9 75 urte eta gehiago% 8,2 Pobrezia-tasa etxebizitza-erregimenaren arabera (departamendua) Jabeak% 5,9 Errentariak% 30,2 Eskuragarri dagoen errentaren osaera (departamendua) INSEEk «eskuragarri dagoen errenta» horrela eraikitzen du: jarduera-errenta + pentsioak + ondarea + gizarte-prestazioak (batuz % 100 baino gehiago ematen dute) ken zuzeneko zergak (batez ere errentaren gaineko zerga). Jarduera-errenta% 75,4 Pentsio/erretiroak% 26,1 Ondarea, bestelakoak% 9,0 Gizarte-prestazioak% 5,3 Zuzeneko zergak−% 15,7 Jarduera-errenta zatitzen bada: soldatak % 69,0, ez-soldatapekoen errenta % 4,1, langabezia-sariak % 2,3. |
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 830 komertzioetatik, 7 erauzte enpresak ziren, 11 janari enpresak ziren, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 18 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 24 eraikuntza enpresak ziren, 184 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 15 garraio enpresak ziren, 55 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 38 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 50 finantziazio enpresak ziren, 49 higiezinen enpresak ziren, 137 zerbitzu enpresak ziren, 158 administrazio publikoko enpresak ziren eta 83 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 146 zerbitzu publikoetatik, 1 poliziaren kaserna zen, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 10 banku bulegoak, 2 funerariak, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 1 ibilgailuen alokairu bulegoa, 3 autoeskolak, 2 igeltseroak, 7 margolariak, 4 zurginak, 3 iturginak, 3 argiketariak, 1 eraikuntza enpresa, 22 ile apaindegiak, 6 albaitariak, 1 aldi baterako lan enpresa, 38 jatetxeak, 22 higiezinen agentziak, 2 tintoreriak eta 12 apaindegiak.
2009an zeuden 100 establezimendu komertzialetatik, 3 supermerkatuak, 2 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 10 okindegiak, 7 harategiak, 1 arraindegi zen, 4 liburu dendak, 39 arropa dendak, 8 etxerako tresna dendak, 5 zapata-dendak, 1 elektrotresna denda zen, 2 altzari dendak, 2 kirol-dendak, 1 lur eta paretak apaintzeko denda zen, 3 drogeria, 3 lurrin-dendak, 3 bitxi-dendak eta 6 lore-dendak ziren.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an tratamendu laburretarako ospitale 1, 5 iraupen erdiko (jarraipen eta errehabilitazio) tratamenduetarako ospitale, tratamendu luzeetarako ospitale 1 bat, 2 psikiatriko, 5 botika eta anbulantzia 1 bat zegoen.
2009an 5 haur-eskola eta 4 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Chantilly udalerrian1 Bigarren Hezkuntzako ikastetxea, 1hezkuntza orokorreko lizeoa eta 2 lizeo teknologiko.Bigarren Hezkuntzako ikastetxeetan 587 ikasle zeuden, Hezkuntza orokorreko lizeoetan ez zegoen 1.069 eta lizeo teknologikoetan 725.