Geografia
Udalerri mugakideak
Honako udalerri hauek ditu mugakide: Alfarnatejo, Periana, Villanueva del Rosario, Colmenar, Villanueva del Trabuco, Loja eta Zafarraya.
Demografia
Jatorria
Jaiolekuari dagokionez, 2025. urtean biztanleen % 73,5 udalerri berean jaioak ziren, probintziako batez bestekoaren (% 42,1) gainetik. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak % 1,1 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak % 7,3 —probintzian % 24,2—.
Biztanleria atzerritarra
Espainiar estatutik kanpo jaiotako 76 biztanleren artean, gehienak Afrikan jaioak dira (% 57,9). Jaiotza herrialde nagusiak Maroko, Nikaragua, Erresuma Batua dira.
Etxebizitza
INEren 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 846 etxebizitza zeuden: 499 (% 59,0) nagusiak eta 347 (% 41,0) ez-nagusiak.<ref name="INE-59525">{{erreferentzia|izenburua=Etxebizitzak udalerrika eta motaren arabera|lana=2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua|argitaletxea=Espainiako Estatistika Institutua|url=https://www.ine.es/jaxi/Tabla.htm?tpx=59525%7Chizkuntza=es%7Curtea=2021}}</ref> Kontsumo elektrikoaren arabera, 126 (% 14,9) noizbehinkako erabilerakoak ziren eta 289 (% 34,2) hutsik zeuden.<ref name="INE-59531">{{erreferentzia|izenburua=Etxebizitzak erabilera-intentsitatearen arabera (kontsumo elektrikoa)|lana=2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua|argitaletxea=Espainiako Estatistika Institutua|url=https://www.ine.es/jaxi/Tabla.htm?tpx=59531%7Chizkuntza=es%7Curtea=2021}}</ref> INEren estatistika esperimentalaren arabera, 2026ko maiatzean 6 etxebizitza turistiko zeuden udalerrian, guztira 34 plazarekin (5,67 plaza etxebizitzako).<ref name="INE-39363">{{erreferentzia|izenburua=Etxebizitza turistikoak, plazak eta plazak etxebizitza turistiko bakoitzeko. Udalerriak|lana=Etxebizitza turistikoen kopuruaren neurketa (estatistika esperimentala)|argitaletxea=Espainiako Estatistika Institutua|url=https://www.ine.es/jaxiT3/Tabla.htm?t=39363%7Chizkuntza=es%7Curtea=2026}}</ref>
Etxebizitza multzoa Málagako mapa
Erabilera-intentsitatea (kontsumo elektrikoa) Málagako mapa
Guztira 499 etxegune zeuden, eta horietatik 194 (% 38,9) pertsona bakarrekoak ziren.<ref name="INE-59543">{{erreferentzia|izenburua=Etxeguneak udalerrika eta tamainaren arabera|lana=2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua|argitaletxea=Espainiako Estatistika Institutua|url=https://www.ine.es/jaxi/Tabla.htm?tpx=59543%7Chizkuntza=es%7Curtea=2021}}</ref>
Etxeguneak tamainaren arabera
Hezkuntza-maila
INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 15 urte edo gehiagoko 950 biztanle zeuden. Lortutako ikasketa-mailarik altuenari dagokionez, goi-mailako ikasketak zituztenak % 18,3 ziren; bigarren hezkuntzako bigarren etapa (batxilergoa edo erdi-mailako lanbide-heziketa) zutenak % 13,6; bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH edo antzekoa) zutenak % 39,1; eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 29,1.<ref name="ine-ikasketa-maila">{{erreferentzia|argitaletxea=INE|izenburua=Población de 15 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y nivel de estudios (Municipios de 500 habitantes o más)|lana=Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua|url=https://www.ine.es/jaxiT3/Tabla.htm?t=66621%7Chizkuntza=es}}</ref> Goi-mailako ikasketak zituztenen proportzioa % 17,1 zen 2021ean eta % 18,3 2024an; beraz, 1,2 puntu igo zen 3 urtean. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenena, berriz, % 30,5 izatetik % 29,1 izatera pasatu zen. Sexuaren arabera, goi-mailako ikasketak zituztenak emakumeen artean % 19,6 ziren, eta gizonen artean % 17,1; 2,5 puntuko aldea, emakumeen alde. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak, berriz, emakumeen % 33,0 eta gizonen % 25,4 ziren. Azken alde hori, neurri handi batean, adin-egituraren isla izan ohi da: adineko biztanleen artean emakumeak gehiago dira, eta belaunaldi horietan ohikoagoa zen ikasketak goiz uztea.
Xeheago, goi-mailako ikasketak zituztenen % 72,4 unibertsitate-tituludunak ziren (gradua, diplomatura, lizentziatura, masterra edo doktoretza), eta % 27,6 goi-mailako lanbide-heziketakoak. Guztira, 2 pertsonak zuten doktore-titulua. Bigarren etapakoen artean, batxilergoa zutenak % 57,4 ziren, eta erdi-mailako lanbide-heziketa zutenak % 42,6. Ikasketarik gabekoak, azkenik, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 16,1 ziren.<ref name="ine-ikasketa-maila" />
| Ikasketa-maila | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Goi-mailako ikasketak | 174 | % 18,3 | 85 | % 17,1 | 89 | % 19,6 |
| Bigarren hezkuntzako bigarren etapa | 129 | % 13,6 | 75 | % 15,1 | 54 | % 11,9 |
| Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH) | 371 | % 39,1 | 210 | % 42,3 | 161 | % 35,5 |
| Lehen hezkuntza edo gutxiago | 276 | % 29,1 | 126 | % 25,4 | 150 | % 33,0 |
| Guztira | 950 | % 100,0 | 496 | % 100,0 | 454 | % 100,0 |
| Urtea | Goi-mailakoak | Batx. / erdi LH | DBH | Lehen H. edo gutx. | 15 urte edo + |
|---|---|---|---|---|---|
| 2021 | % 17,1 | % 13,2 | % 39,1 | % 30,5 | 953 |
| 2022 | % 17,4 | % 13,2 | % 39,7 | % 29,6 | 941 |
| 2023 | % 16,7 | % 13,7 | % 39,9 | % 29,8 | 951 |
| 2024 | % 18,3 | % 13,6 | % 39,1 | % 29,1 | 950 |
Ikasten ari direnak
2024an, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 6,5 ikasten ari zen (62 pertsona).<ref name="ine-ikasten">{{erreferentzia|argitaletxea=INE|izenburua=Población de 15 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y nivel de estudios en curso (Municipios de 500 habitantes o más)|lana=Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua|url=https://www.ine.es/jaxiT3/Tabla.htm?t=66627%7Chizkuntza=es}}</ref> Ikasten ari zirenetatik, % 56,5 goi-mailako ikasketetan zebilen, % 30,6 batxilergoan, % 9,7 DBHn edo antzekoetan eta % 3,2 erdi-mailako lanbide-heziketan. Sexuaren arabera, ikasten ari ziren emakumeen % 58,6 goi-mailako ikasketetan zebilen, eta gizonen % 54,5; erdi-mailako lanbide-heziketan, aldiz, gizonen % 6,1 eta emakumeen % 0,0. Adinaren arabera, 15–19 urtekoen % 88,6 ikasten ari zen, 20–24 urtekoen % 28,6 eta 25–29 urtekoen % 8,0; 30 urtetik gorakoen artean, berriz, % 0,9 baino ez.<ref name="ine-ikasten-adina">{{erreferentzia|argitaletxea=INE|izenburua=Población de 15 y más años por sexo, edad (grupos quinquenales) y nivel de estudios en curso (Municipios de 500 habitantes o más)|lana=Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua|url=https://www.ine.es/jaxiT3/Tabla.htm?t=66629%7Chizkuntza=es}}</ref> 20–24 urtekoen artean, emakumeen % 38,5 ari zen goi-mailako ikasketak egiten, eta gizonen % 24,1.
Jaiolekuaren arabera
2024an, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 94,2 estatuan jaio zen, eta % 5,8 atzerrian.<ref name="ine-ikasketa-maila" /> Ikasketa-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, goi-mailako ikasketak zituztenak % 17,8 ziren eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 23,4; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 6,7 eta % 56,7, hurrenez hurren. Estatuan jaiotako emakumeen artean, goi-mailako ikasketak zituztenak % 20,0 ziren eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 31,0; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 12,0 eta % 68,0, hurrenez hurren.
Ikasten ari zirenei dagokienez, 2024an estatuan jaiotako 15 urte edo gehiagokoen % 6,6 ari zen ikasten, eta atzerrian jaiotakoen % 5,5.<ref name="ine-ikasten" /> Ikasten ari zirenen artean, goi-mailako ikasketetan zebiltzanak % 59,3 ziren estatuan jaiotakoetan eta % 0,0 atzerrian jaiotakoetan. Konparazio hauek ez daude adinaren arabera doituta: talde bakoitzaren adin-egiturak (gazteen proportzioak, batez ere) eragin handia du emaitzan.
Ekonomia
Diru-sarrerak
2024. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 12.517 euro-koa zen, eta etxegune bakoitzeko 25.329 euro-koa. Balio hori probintziako batez bestekoaren (13.737 euro) azpitik dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.948 euro) azpitik. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) 15.050 euro zen. Errenta gordina 14.360 euro-koa izan zen pertsonako.
Diru-sarreren iturri nagusia soldata da, guztizkoaren % 44,7. Gainerako iturriak: pentsioak (% 36), beste diru-sarrerak (% 9,7), langabezia-prestazioak (% 4,3), beste prestazioak (% 5,3).
Desberdintasuna
Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen da. Udalerrian indizea 31,1 da, probintziakoaren (32,6; Málagako mapa) azpitik eta Espainiakoaren (31,9) azpitik. P80/P20 zatidurak, hau da errenta-banaketaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura, 2,7 da, probintziakoaren (2,7; Málagako mapa) parean eta Espainiakoaren (2,6) gainetik.
Jarduera ekonomikoa
INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, Alfarnate udalerrian biztanleria aktiboa (okupatuak eta langabeak) 426 pertsona ziren, hau da, 16 urte edo gehiagoko biztanleriaren % 45,3; gainerako % 54,7 inaktibo zeuden (erretiratuak % 61,3, beste inaktiboak % 31,1 eta ikasleak % 7,6).<ref name="ine-harremana">{{erreferentzia|argitaletxea=INE|izenburua=Población de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y relación con la actividad (agrupado) (Municipios de 500 habitantes o más)|lana=Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua|url=https://www.ine.es/jaxiT3/Tabla.htm?t=66846%7Chizkuntza=es}}</ref> Aktiboen artean, langabezia-tasa % 10,6 zen. Sexuaren arabera, gizonezkoen jarduera-tasa % 50,8 zen eta emakumezkoena % 39,4; langabezia-tasa, aldiz, % 6,0 eta % 16,9 zen, hurrenez hurren.<ref name="ine-harremana" />
Okupatuen kopurua 376 zen 2023ean, 2021eko 366etik gora.<ref name="ine-jarduera">{{erreferentzia|argitaletxea=INE|izenburua=Ocupados de 16 y más años por sexo y actividad económica (1 letra) (Municipios de 500 habitantes o más)|lana=Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua|url=https://www.ine.es/jaxiT3/Tabla.htm?t=69992%7Chizkuntza=es}}</ref> Emakumeek okupatuen % 39,6 osatzen dute, eta gizonek % 60,4.
| Egoera | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Okupatuak | 381 | % 40,5 | 233 | % 47,7 | 148 | % 32,7 |
| Langabeak | 45 | % 4,8 | 15 | % 3,1 | 30 | % 6,6 |
| Inaktiboak | 514 | % 54,7 | 240 | % 49,2 | 274 | % 60,6 |
| Guztira | 940 | % 100,0 | 488 | % 100,0 | 452 | % 100,0 |
Jarduera-sektoreak
Jarduera-sektoreei dagokienez, okupatuak honela banatzen dira: zerbitzuak (% 63,3), nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 19,1), eraikuntza (% 10,6) eta industria (% 6,1).<ref name="ine-jarduera" /> Xeheago, jarduera-adarrik handiena nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza da (% 19,1), ondoren administrazio publikoa (% 17,0) eta eraikuntza (% 10,6) datoz.
Okupazioa eta lan-egoera
Okupazio-mailari dagokionez, langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak dira talderik ugariena, okupatuen % 53,5; ondoren, zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak daude (% 20,5), eta oinarrizko okupazioak % 19,9.<ref name="ine-okupazioa">{{erreferentzia|argitaletxea=INE|izenburua=Ocupados de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y ocupación (agregada) (Municipios de 500 habitantes o más)|lana=Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua|url=https://www.ine.es/jaxiT3/Tabla.htm?t=69998%7Chizkuntza=es}}</ref> Bi sexuetan langile kualifikatuak dira nagusi (gizonen % 58,1 eta emakumeen % 46,3).
| Okupazioa | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak | 77 | % 20,5 | 30 | % 13,2 | 47 | % 31,5 |
| Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak | 201 | % 53,5 | 132 | % 58,1 | 69 | % 46,3 |
| Oinarrizko okupazioak | 75 | % 19,9 | 50 | % 22,0 | 25 | % 16,8 |
| Ez dago jasota | 23 | % 6,1 | 15 | % 6,6 | 8 | % 5,4 |
| Guztira | 376 | % 100,0 | 227 | % 100,0 | 149 | % 100,0 |
Okupatuen % 73,4 besteren konturako langileak dira, eta % 26,6 norberaren konturakoak.<ref name="ine-egoera">{{erreferentzia|argitaletxea=INE|izenburua=Ocupados de 16 y más años por sexo y situación profesional (Municipios de 500 habitantes o más)|lana=Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua|url=https://www.ine.es/jaxiT3/Tabla.htm?t=69993%7Chizkuntza=es}}</ref>
| Lan-egoera | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Norberaren kontura | 100 | % 26,6 | 67 | % 29,5 | 33 | % 22,1 |
| Besteren kontura | 276 | % 73,4 | 160 | % 70,5 | 116 | % 77,9 |
| Guztira | 376 | % 100,0 | 227 | % 100,0 | 149 | % 100,0 |
Jaiolekuaren arabera
Jarduera
16 urte edo gehiagokoen % 93,6 estatuan jaio zen, eta % 6,4 atzerrian.<ref name="ine-harremana" /> Jarduera-egoerak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 46,7 okupatuak dira, % 35,3 erretiratuak, % 7,2 bestelako inaktiboak, % 5,5 langabeak eta % 5,3 ikasleak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 44,4 bestelako inaktiboak dira, % 38,9 okupatuak, % 13,9 erretiratuak eta % 2,8 langabeak. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 33,8 okupatuak dira, % 31,9 erretiratuak, % 21,8 bestelako inaktiboak, % 7,5 langabeak eta % 4,9 ikasleak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 58,3 bestelako inaktiboak dira, % 20,8 okupatuak, % 12,5 erretiratuak eta % 8,3 langabeak.
Okupazioa
Okupatuen % 94,9 estatuan jaio zen, eta % 5,1 atzerrian.<ref name="ine-okupazioa" /> Okupazio-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 59,2 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 20,2 oinarrizko okupazioetakoak eta % 14,1 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 50,0 oinarrizko okupazioetakoak dira, % 42,9 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 44,4 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 32,6 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta % 17,4 oinarrizko okupazioetakoak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, guztiak langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira.
Jarduera-sektoreak
Jarduera-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera.<ref name="ine-jarduera-jaiolekua">{{erreferentzia|argitaletxea=INE|izenburua=Ocupados de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y rama de actividad (Municipios de 500 habitantes o más)|lana=Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua|url=https://www.ine.es/jaxiT3/Tabla.htm?t=70000%7Chizkuntza=es}}</ref> Estatuan jaiotako gizonen artean, % 50,2 zerbitzuetan ari dira, % 21,6 nekazaritzan, % 18,3 eraikuntzan eta % 9,4 industrian; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 78,6 nekazaritzan ari dira, % 21,4 zerbitzuetan. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 86,8 zerbitzuetan ari dira, % 9,0 nekazaritzan eta % 2,1 industrian; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 60,0 zerbitzuetan ari dira, % 40,0 nekazaritzan.
Lehen sektorea
Nekazaritza
2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerrian 164 nekazaritza-ustiategi zeuden, eta guztira 2.683 hektarea nekazaritzako azalera erabilgarri (NAE) lantzen zuten. Udalerriaren azalera 34 km² denez, NAE lurraldearen % 78,9 da. Lur-erabileraren arabera, NAEren % 60,6 larre iraunkorrak (1.625 ha, 51 ustiategitan), % 20,3 arbolak (546 ha, 124 ustiategitan), % 19 lur goldagarria (509 ha, 92 ustiategitan), % 0,1 berotegiak edo babes garai irisgarriak (4 ha, 2 ustiategitan) eta norberaren kontsumorako baratzeak (0,05 ha, 5 ustiategitan).
Abeltzaintza
2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerriko abeltzaintza-ustiategietan 10.264 ardi eta ahuntz zeuden.
Ibilgailu-parkea
Trafikoko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) 2025eko datuen arabera, udalerrian 560 gidari zeuden erroldatuta: 359 gizon (% 64,1) eta 201 emakume (% 35,9). Biztanleen % 54,1 gidatzeko gai zen.
Ibilgailu-parkea 1.180 ibilgailuk osatzen zuten: 661 turismo, 156 kamioi, 139 furgoneta, 95 ziklomotor eta 76 motozikleta. Motorizazio-tasa 1.000 biztanleko 638 turismokoa zen, probintziako (524) eta Espainiako (525) batez bestekoen gainetik.
Turismoen batez besteko adina 15,3 urtekoa zen; turismoen % 5,7k 4 urte baino gutxiago zituen, eta % 15,9k 25 urte baino gehiago. Erregaiari dagokionez, ibilgailuen % 67 diesel zen eta % 32,8 gasolinazko; 3 ibilgailu elektrifikatu zeuden (% 0,3; probintzian % 1). Ingurumen-bereizgarriari dagokionez, ibilgailuen % 2,2k zuen 0 edo ECO etiketa, eta % 45k ez zuen etiketarik.
Kanpo estekak
- (Gaztelaniaz) Udalaren webgunea.
Artikulu hau Andaluziako geografiari buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz.