Almato (kazaĥe Алматы, Almaty, rusa formo Алма-Ата Alma-Ata) estas industria urbo, la plej granda en Kazaĥio, eksa ĉefurbo de la respubliko. Ĝi situas en sud-oriento de la lando. Almato estis fondita en 1854 kiel rusa fortikaĵo sur la loko de kazaĥa vilaĝo Almati. Ĝi enhavas proksime 1 420 000 loĝantojn (en 2010).
Ekde 1927 ĝi estis ĉefurbo de Kazaĥio, dekomence de Kazaĥia Soveta Respubliko, poste - de sendependa Kazaĥio, ĝis 1998. La nova ĉefurbo iĝis Astana (eksa Akmolinsk/Celinograd), kaj Almato nun neoficiale estas nomata “la suda ĉefurbo”. Ĝi restas tre grava komerca kaj kultura centro kaj estas konsiderata unu el la plej komfortaj urboj de eks-Sovetunio. Ĝi estas konata ankaŭ ekster Kazaĥio kiel tre verda urbo, kies multaj stratoj aspektas kiel verdaj tuneloj inter la grandaj arboj. El la urbo estas bela panoramo de la montoj, kiuj ĉenas sude de la urbo.
Nomo
Tuj post la fondiĝo la urbo (tiam nur fortikaĵo) estis nomata Vernij (Верный, “Fidela” en la rusa).
La nuna nomo de la urbo — Almati — estas tradicie misinterpretata kiel “Patro de pomoj”, kvankam tio estas nur laŭvorta traduko de la rusa versio de la nomo - Alma-Ata (ata signifas “patro” en la kazaĥa lingvo). Tamen Almaty vere devenas de la vorto alma “pomo”, do la nomo de la urbo havas rilaton al pomoj kaj povas esti tradukata kiel “Pomeca”, “Pomriĉa” aŭ simile.
Transporto
Almato interalie konektiĝas al la eŭropa ŝoseo 40 (
), la plej longan eŭropan ŝoseon, havante 8 000 kilometrojn kaj konektante la urbon interalie al la Manika markolo de la Atlantika oceano en norda Francio.
En Almato estas uzata vasta reto de trolebusaj kaj busaj itineroj. La tramreto en Almato estis oficiale fermita la 31-an de oktobro 2015.
Nuntempe en Almato funkcias unu metrolinio (Linio "A") kun 11 stacioj, kun tuta longo de ĉirkaŭ 13,4 km, kiu kunligas la nordorienton kun la sudokcidento de la urbo (de "Rajimbek batir" ĝis "Baurĵan Momiŝuli"). Plivastigo estas planata, sed ĉiuj nunaj stacioj situas sur la sama linio.
Vidindaĵoj
La banloko Arasan estas la plej granda kaj plej bona kuracloko en Centra Azio. La komplekso okupas tutan areon en la centro de la urbo kaj estas kombinaĵo de rusa kaj turka arkitekturo.
Ĝemelurboj
Almato ĝemeliĝis kun jenaj urboj:
- Telavivo en Israelo
- Tucson (Arizono) en Usono
Konataj urbanoj
- Igor Sisojev (1970-, komputikisto)
- Liza Umarova (1965-, ĉeĉena kantistino)
- Vladimir Ĵirinovskij (n. en juda familio je la nomo V. Eidelstein, 1946-2022, politikisto)
Vidu ankaŭ
Eksteraj ligiloj
- Oficiala retpaĝaro de Almato Arkivigite je 2009-02-06 per la retarkivo Wayback Machine （kazaĥe, angle, ruse）
- Flughaveno de Almato Arkivigite je 2022-03-07 per la retarkivo Wayback Machine (ruse, angle)
- Paĝo de oferto de Almato en 2014 por Arkivigite je 2005-12-11 per la retarkivo Wayback Machine Olimpiaj ludoj
- Gvido de Almato Arkivigite je 2006-01-28 per la retarkivo Wayback Machine (angle)
