Ford Mustang

Η ονομασία Mustang προήλθε από το North American P-51 Mustang, γνωστό αμερικανικό μονοθέσιο μαχητικό και μαχητικό βομβαρδιστικό αεροσκάφος μεγάλης εμβέλειας που χρησιμοποιήθηκε κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου και του Πολέμου της Κορέας, μεταξύ άλλων. Το αεροσκάφος Mustang σχεδιάστηκε τον Απρίλιο του 1940 από μια ομάδα με επικεφαλής τον Τζέιμς Κίντερλμπεργκερ της North American Aviation (NAA). Η ιδέα να πάρει το μοντέλο αυτοκινήτου αυτό το όνομα, προτάθηκε από τον επικεφαλής σχεδιαστή αυτοκινήτων John Najjar, ο οποίος ήταν φανατικός οπαδός του συγκεκριμένου αεροσκάφους, και έγινε τότε δεκτή από τη Ford. Ωστόσο, η ονομασία Mustang συμπίπτει και με το ομώνυμο είδος του άγριου αλόγου που ζει στη Βόρεια Αμερική, εξ ου και το σήμα του μοντέλου, με το άλογο που καλπάζει. Επειδή μάλιστα το σήμα αυτό εξ αρχής υιοθετήθηκε επίσημα ως το λογότυπο της Mustang, αντί για το μπλε οβάλ της Ford, δημιούργησε έτσι μια διαχρονική εντύπωση στο ευρύ κοινό ότι πήρε το όνομά της από το ομώνυμο άλογο.

Το όνομα, ωστόσο, δεν μπορούσε να χρησιμοποιηθεί στην τότε Δυτική Γερμανία, επειδή ανήκε στην Krupp, η οποία είχε κατασκευάσει φορτηγά μεταξύ του 1951 και του 1964 με το όνομα «Mustang». Η Ford αρνήθηκε να αγοράσει το όνομα για 10.000 δολάρια ΗΠΑ (που ισοδυναμούν με 103.809 δολάρια με την ισοτιμία του 2025) από την Krupp εκείνη την εποχή. Η Kreidler, κατασκευαστής μοτοποδηλάτων, χρησιμοποίησε επίσης το όνομα σε ένα προηγούμενο χρονικό διάστημα. Ως αποτέλεσμα, επειδή το όνομα «Mustang» προστατευόταν από το νόμο περί εμπορικών σημάτων για τις εταιρείες Krupp και Kreidler, οι Mustang πωλούνταν στη Δυτική Γερμανία ως Ford T-5 από το 1964 έως τον Δεκέμβριο του 1978. Από το 1979 καθιερώθηκε η ονομασία Mustang κανονικά.

Από το 1964 έως το 2004, η Mustang μοιραζόταν κοινά στοιχεία πλαισίου με άλλες σειρές μοντέλων της Ford. Από το 1964 έως το 1973, η Mustang πρώτης γενιάς προήλθε από το συμπαγές Ford Falcon του 1960. Από το 1974 έως το 1978, η Mustang δεύτερης γενιάς (που συμβολίζεται με την ονομασία Mustang II) ήταν μια έκδοση με μεγαλύτερο μεταξόνιο του Ford Pinto. Από το 1979 έως το 2004, η Mustang τρίτης και τέταρτης γενιάς μοιραζόταν το σασί της πλατφόρμας Fox με άλλα 14 οχήματα της Ford και, τελικώς, έφτασε να γίνει το τελευταίο μοντέλο που χρησιμοποίησε την πλατφόρμα Fox. Από την εισαγωγή της πέμπτης γενιάς τη σεζόν του 2005, η Mustang χρησιμοποιεί την πλατφόρμα D2C, που είναι μοναδική για τη Mustang. Σε όλες τις γενιές της, παραμένει σταθερά πισωκίνητη, καθ' όλη τη διάρκεια της παραγωγής της.

Λόγω της διαχρονικής της επιτυχίας, η Mustang έχει εξελιχθεί σε ένα από τα πλέον μυθικά αυτοκίνητα της παγκόσμιας αυτοκίνησης, με εξαιρετικά υψηλό ίματζ στις περισσότερες χώρες, και μάλιστα παρά το γεγονός ότι οι 5 πρώτες γενιές συνήθως δεν εξάγονταν εκτός Βόρειας Αμερικής μαζικά στην Ευρώπη και στις άλλες ηπείρους, παρά μόνο μεμονωμένα, κατόπιν ειδικής παραγγελίας ή από ανεξάρτητους εισαγωγείς. Ειδικότερα η πέμπτη γενιά της κυκλοφόρησε σε μεγάλες ποσότητες και στα κράτη της Μέσης Ανατολής, όπως και οι μετέπειτα γενιές της στη συνέχεια, ενώ στην Ευρώπη εισήχθη σε κάποιες χώρες (μεταξύ αυτών και στην Ελλάδα) από αρκετές αντιπροσωπείες, αλλά μεμονωμένα, αντί για μαζικά.

Αντιθέτως, η έκτη γενιά της Mustang διατέθηκε και στην Ευρώπη επίσημα και μαζικά, όπως επί του παρόντος και η έβδομη, ενώ η 6η γενιά ήταν και η πρώτη που κατασκευάστηκε και σε απευθείας δεξιοτίμονη έκδοση.

Στις Ηνωμένες Πολιτείες και σε πολλά ακόμα κράτη διεθνώς, μεταξύ των οποίων και στην Ελλάδα, θεωρείται από την κοινή γνώμη ως το «νούμερο 2» πιο αναγνωρίσιμο και σε πρεστίζ και ίματζ αμερικανικό αυτοκίνητο, πίσω μόνο από την Chevrolet Corvette, η οποία όμως, διαχρονικά, είναι πολύ ακριβότερη και ανήκει σε εντελώς διαφορετική κατηγορία, αυτή των 2-θέσιων σπορ αυτοκινήτων υψηλών επιδόσεων. Αντιθέτως όλες οι Mustang έχουν παραχθεί και κυκλοφορήσει με σαλόνι διάταξης 2+2 θέσεων (δηλαδή με μικρό χώρο για τους πίσω επιβάτες), με εξαίρεση ελάχιστα αντίτυπα που έχουν κατά καιρούς μετατραπεί για αγωνιστική χρήση, καθώς σε κάποια από τα αγωνιστικά έγινε εκ των υστέρων αφαίρεση των 2 πίσω θέσεων, με σκοπό την μείωση του βάρους για συνεπακόλουθη αύξηση των επιδόσεων του αυτοκινήτου.

Επιπλέον, η Mustang είναι και ένα από τα μακροβιότερα ονόματα της παγκόσμιας αυτοκινητοβιομηχανίας και ειδικότερα στην κατηγορία των muscle cars το μακροβιότερο και, επίσης, το μοναδικό με συνεχή παραγωγή από το πρώτο αντίτυπο έως σήμερα. Σημειωτέον ότι η παραγωγή της πρώτης γενιάς της ξεκίνησε στις 9 Μαρτίου 1964, και κυκλοφόρησε στην αμερικανική αγορά στις 17 Απριλίου 1964, ως μοντέλο 1964½ (αν και ο επίσημος κωδικός VIN / Vehicle Identification Number της Ford ανέφερε 1965 εξ αρχής), με αρχική τιμή απόκτησης 2.368 δολάρια με την τότε ισοτιμία. Μάλιστα κυκλοφόρησε στην αγορά μόλις 16 ημέρες μετά το αντίπαλο Plymouth Barracuda.

Η τεράστια επιτυχία της Ford Mustang ώθησε σύντομα και τις άλλες Αμερικανικές αυτοκινητοβιομηχανίες να εξελίξουν και να εισάγουν μοντέλα αντίστοιχης φιλοσοφίας, όπως τις Chevrolet Camaro και Pontiac Firebird (αρχικά παρήχθησαν από το 1967 έως το 2002 σε 4 διαδοχικές γενιές, ενώ η Camaro μετά αναβίωσε από το 2009 για 2 ακόμα γενιές, αλλά τελικώς η παραγωγή της διακόπηκε εκ νέου στις 14 Δεκεμβρίου 2023), το AMC Javelin (από το 1967 έως το 1974 σε 2 γενιές) και το Dodge Challenger (από το 1969 έως το 1974 και από το 2008 έως το 2023). Ανταγωνιστής της Mustang ήταν, επίσης, και το Plymouth Barracuda, που μάλιστα εισήχθη 16 ημέρες νωρίτερα, όπως προαναφέρθηκε, αλλά δεν πλησίασε καν την εμπορική επιτυχία και την ιστορική αίγλη της Mustang. Επίσης και η ίδια η αμερικανική Ford εισήγαγε το συγγενικό με την Mustang μοντέλο Mercury Cougar, που κυκλοφόρησε το 1967 ως μια εναλλακτική πολυτελέστερη λύση και με διαφορετική αισθητική σε σχέση με τη Mustang. Ιδίως κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1970, το Cougar περιλάμβανε περισσότερα χαρακτηριστικά εξοπλισμού και κυκλοφόρησε στην αγορά ως προσωπικό πολυτελές αυτοκίνητο (personal luxury car).

Αν και η κατηγορία των muscle cars θεωρείται, διαχρονικά, ως αποκλειστικά αμερικανική, ωστόσο η Mustang άσκησε κάποια επίδραση και στη σχεδιαστική φιλοσοφία και αρκετών σπορ κουπέ από άλλες χώρες, οδηγώντας στη δημιουργία μοντέλων όπως το Toyota Celica, το Opel GT πρώτης γενιάς και το Ford Capri της Ford Ευρώπης, που μάλιστα διατέθηκαν και στις Ηνωμένες Πολιτείες. Για την ιστορία, το Opel GT διατέθηκε επίσημα με το σήμα της Opel, αλλά από τις αντιπροσωπείες της Buick και όχι από την ίδια την Opel, ενώ το Ford Capri διατέθηκε επίσημα από τις αντιπροσωπείες του δικτύου Lincoln - Mercury.

Ωστόσο, η Mustang είναι το μοναδικό muscle car με αδιάκοπη παραγωγή και μάλιστα για πάνω από 60 χρόνια. Ιστορική ημερομηνία ορόσημο ήταν όταν συμπλήρωσε μισό αιώνα ζωής στις 17 Απριλίου 2014, κατά την εισαγωγή της έκτης γενιάς της, ενώ το 2024 συμπλήρωσε 60 χρόνια ζωής.

Όλες οι γενιές της Mustang, έχουν εμφανιστεί σε πολλές ταινίες του αμερικανικού κινηματογράφου, αλλά και σε ταινίες άλλων χωρών, καθώς και σε πολλά βιντεοκλίπ τραγουδιών, τόσο εγχώρια, όσο και σε αρκετές χώρες διεθνώς, μεταξύ των οποίων και στην Ελλάδα. Η διασημότερή της εμφάνιση έγινε στην ταινία Μπούλιτ (Bullitt) του 1968, στην οποία ο Στηβ ΜακΚουήν, στον ρόλο του υπαστυνόμου Φρανκ Μπούλιτ, οδήγησε ένα πράσινο fastback του 1968 στο Σαν Φρανσίσκο (καταδιώκοντας ένα Dodge Charger του 1968) σε μια από τις μεγαλύτερες και πιο θεαματικές καταδιώξεις αυτοκινήτων στην ιστορία του κινηματογράφου. Η διαχρονική απήχηση αυτής της σκηνής οδήγησε στη δημιουργία της έκδοσης Mustang Bullitt, που είναι μια ειδική έκδοση της Mustang GT με το ίδιο πράσινο εξωτερικό χρώμα και το ίδιο μαύρο δερμάτινο σαλόνι. Η πρώτη σχετική έκδοση κυκλοφόρησε το φθινόπωρο του 2001 και έκτοτε έχουν κυκλοφορήσει και άλλες εκδόσεις Bullitt στις νεότερες γενιές της Mustang.

Οι χρονολογίες παραγωγής δίνονται σε σεζόν (model years, έτη μοντέλου), εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά:

• Πρώτη γενιά: 1964½ - 1973, με πολλές διαδοχικές ανανεώσεις και αυξήσεις των εξωτερικών του διαστάσεων.
• Δεύτερη γενιά: 1974 - 1978, η οποία επανήλθε στις αρχικές διαστάσεις της πρώτης Mustang του 1964.
• Τρίτη γενιά: 1979 - 1993, για πρώτη φορά με αεροδυναμική αισθητική, με δύο μικρές αισθητικές ανανεώσεις στο μπροστινό και στο πίσω μέρος τις σεζόν του 1983 και του 1985, και μια έντονη ανανέωση τη σεζόν του 1987 (από τον Αύγουστο του 1986), όταν οι δίδυμοι τετράγωνοι μπροστινοί προβολείς αντικαταστάθηκαν από ενιαία αεροδυναμικά φώτα και τοποθετήθηκε νέα γρίλια.
• Τέταρτη γενιά: 1994 - 2004, που εισήχθη τον Νοέμβριο του 1993 και κυκλοφόρησε για πρώτη φορά στις Ηνωμένες Πολιτείες στις 9 Δεκεμβρίου 1993. Τον Δεκέμβριο του 1998, για τη σεζόν του 1999, υπέστη ένα λίφτινγκ της εξωτερικής εμφάνισης, που του προσέδωσε μια πιο γωνιώδη και επιθετική αισθητική, σε αντίθεση με την προηγούμενη καμπυλωτή αισθητική, που είχε πυροδοτήσει κάποια αρνητικά σχόλια.
• Πέμπτη γενιά: 2005 - 2014, με βάση μια εντελώς νέα πλατφόρμα, αλλά επανέφερε την ρετρό αισθητική και βασίστηκε σχεδιαστικά στην εκδοχή του 1967. Κυκλοφόρησε στην αμερικανική αγορά στα τέλη Οκτωβρίου του 2004, ενώ λίγα χρόνια μετά υπέστη και μια σημαντική αισθητική και μηχανική ανανέωση που κυκλοφόρησε τον Μάρτιο του 2009, για τη σεζόν του 2010. Στη συνέχεια υπέστη μια ακόμα αισθητική ανανέωση το δεύτερο τρίμηνο του 2012, για τη σεζόν του 2013.
• Έκτη γενιά: 2015 - 2023 (παραγωγή: Ιούλιος 2014 - Απρίλιος 2023), για πρώτη φορά με ανεξάρτητη ανάρτηση και στους πίσω τροχούς (προηγουμένως είχε πίσω άκαμπτο άξονα), φώτα ημέρας (daylights) με LED και αρκετά ακόμα νέα στοιχεία εξοπλισμού, ενώ για πρώτη φορά παρήχθη και σε απευθείας δεξιοτίμονη έκδοση. Επίσης, υπέστη μια ελαφρά ανανέωση στις αρχές του 2017, για τη σεζόν του 2018.
• Έβδομη γενιά: 2024 - σήμερα (έναρξη παραγωγής: 1 Μαΐου 2023 - σήμερα).

Η έβδομη και σημερινή γενιά της Mustang, με κωδική ονομασία S650, αποκαλύφθηκε για πρώτη φορά επίσημα στις 15 Σεπτεμβρίου 2022 και μπήκε στη μαζική παραγωγή στις 1 Μαΐου 2023. Κυκλοφόρησε για πρώτη φορά στις ΗΠΑ το καλοκαίρι του 2023, για τη σεζόν (model year, έτος μοντέλου) του 2024.

Η Ford Mustang Mach-E είναι ένα 5-πορτο ηλεκτροκίνητο μεσαίο crossover SUV, που εισήχθη στις 17 Νοεμβρίου 2019 και οι πωλήσεις του ξεκίνησαν τον Δεκέμβριο του 2020, ως μοντέλο της σεζόν του 2021. Το μοντέλο κέρδισε το βραβείο North American SUV of the Year Award για το 2021. Αν και μοιράζεται το όνομα και το σήμα της Mustang, αυτό το όχημα δεν συγκαταλέγεται στις επτά γενιές της Mustang, καθώς είναι ένα ξεχωριστό μοντέλο που παράγεται παράλληλα με την υπάρχουσα δίπορτη Mustang αντί να είναι χρονολογικός διάδοχός της και έχει σχεδιαστεί γύρω από μια ξεχωριστή πλατφόρμα οχήματος.

Η αρχική Mustang του 1964 κέρδισε το χρυσό μετάλλιο Tiffany Gold Medal του αμερικανικού οίκου Tiffany & Co. (Θεοφανία και Σία, από το Tiffany & Company) για τη σεζόν του 1965, ως το άριστο πρότυπο αμερικανικού ντιζάιν. Έγινε έτσι το πρώτο στην ιστορία αυτοκίνητο που κατάφερε κάτι τέτοιο.

Κατά την μακροχρόνια σταδιοδρομία της, η Ford Mustang ήταν μέσα στην 10άδα του Ten Best list του αμερικανικού περιοδικού Car and Driver τα έτη 1983, 1987, 1988, 2005, 2006, 2011, 2016, 2017 (οι εκδόσεις Shelby GT350/GT350R), 2019 (οι εκδόσεις GT και Bullitt) και στη λίστα Greatest Of All Time (G.O.A.T.) list το 2020 (Shelby GT350/GT350R). Επίσης, κέρδισε το βραβείο του Αυτοκινήτου της Χρονιάς (Car of the Year) του αμερικανικού περιοδικού Motor Trend τα έτη 1974 και 1994, δηλαδή τις εναρκτήριες σεζόν της δεύτερης γενιάς και τέταρτης γενιάς αντίστοιχα. Παρομοίως, η Ford Mustang της σεζόν του 2005, δηλαδή της πρώτης σεζόν της πέμπτης γενιάς, αναδείχθηκε το Αυτοκίνητο της Χρονιάς στον Καναδά (η επίσημη επιβράβευση φαίνεται στη διπλανή φωτογραφία), ενώ έχασε οριακά την πρωτιά για το Αυτοκίνητο της Χρονιάς στη Βόρεια Αμερική από το Chrysler 300.

Οι χρονολογίες δίνονται σε σεζόν (model years, έτη μοντέλου) ή ενίοτε σε ημερολογιακά έτη, αναλόγως με το τι αναφέρεται.

Τον Μάιο του 2016, ανακοινώθηκε το Μουσείο Ιδιοκτήτη Mustang, με επίσημα εγκαίνια στο Κόνκορντ της Βόρειας Καρολίνας στις 17 Απριλίου 2019, την ημερομηνία της 55ης επετείου της Mustang. Η απόφαση να εγκατασταθεί κάπου μέσα στην πόλη Κόνκορντ ήταν αποτέλεσμα της επιτυχίας του εορτασμού της 50ής επετείου της Mustang το 2014 στην πίστα Charlotte Motor Speedway στο Concord, με πάνω από 4.000 Mustang εγγεγραμμένες και εκτιμώμενο οικονομικό αντίκτυπο 8.300.000 δολαρίων ΗΠΑ.

• Brad Bowling: Mustang Field Guide. KP books, ISBN 0-89689-145-3.
• James M. Flammang, Ron Kowalke: Standard Catalog of American Cars 1976–1999. Krause Publications, Iola 1999, ISBN 0-87341-755-0.
• John Gunnell: Standard Catalog of American Cars 1946–1975. Krause Publications, Iola 2002, ISBN 0-87349-461-X.
• Road & Track, November 1983, p. 50–55 (Test Ford Mustang SVO).
• Chilton Automotive Books (August 1, 1997). Ford Mustang/Mercury Cougar, 1964–73 Repair Manual (1st ed.). Thomson Delmar Learning. p. 450. ISBN 0-8019-9060-2.
• Leffingwell, Randy (2003). Mustang Forty Years. Osceola: MBI Publishing. ISBN 978-0-7603-1597-2.
• Randy Leffingwell: Mustang – Vierzig Jahre. HEEL Verlag, Königswinter 2004, ISBN 3-89880-266-3.
• Mike Müller: Ford Mustang – Alle Modelle ab 1964. HEEL Verlag, Königswinter 2010, ISBN 978-3-86852-272-3.
• Thibaut Amant, Le guide de la Ford Mustang: Historique - Évolution - Identification - Conduite - Utilisation - Entretien, éditions E-T-A-I, 2005. ISBN 978-2-7268-9450-7.
• Jean-Louis Bellat, Mustang, une américaine en France, éditions E-T-A-I, 2006. ISBN 978-2-7268-9466-8.
• Patrick Affouard, Mustang, le temps des copains, éditions E-T-A-I, 2012. ISBN 978-2-7268-9597-9.
• Brad Bowling, Ford Mustang, traduit par Serge Cordey, éditions E-T-A-I, 2013. ISBN 978-2-7268-9732-4.