Οι ορμόνες του φύλου ή φυλετικές ορμόνες (αγγλικά: sex hormones), γνωστές και ως στεροειδή του φύλου (αγγλικά: sex steroids), γοναδοκορτικοειδή (αγγλικά: gonadocorticoids) και γοναδικά στεροειδή (αγγλικά: gonadal steroids), είναι στεροειδείς ορμόνες που αλληλεπιδρούν με υποδοχείς στεροειδών ορμονών σπονδυλωτών. Οι ορμόνες του φύλου περιλαμβάνουν τα ανδρογόνα, τα οιστρογόνα και τα προγεστογόνα. Οι επιδράσεις τους διαμεσολαβούνται από αργούς γονιδιωματικούς μηχανισμούς μέσω πυρηνικών υποδοχέων καθώς και από γρήγορους μη γονιδιωματικούς μηχανισμούς μέσω υποδοχέων που σχετίζονται με τη μεμβράνη και αλληλουχιών σηματοδότησης (signaling cascades).. Οι ορμόνες πολυπεπτιδίων, η ωχρινοτρόπος ορμόνη,η θυλακιοτρόπος ορμόνη και Εκλυτική ορμόνη των γοναδοτροπινών – η καθεμία σχετίζεται με τον άξονα γοναδοτροπίνης –δεν θεωρούνται συνήθως ορμόνες φύλου, αν και παίζουν σημαντικούς ρόλους που σχετίζονται με το φύλο.
Παραγωγή
Οι φυσικές ορμόνες του φύλου παράγονται από τις γονάδες (ωοθήκες ή τους όρχεις), από τα επινεφρίδια, ή με μετατροπή από άλλα στεροειδή του φύλου σε άλλους ιστούς όπως το ήπαρ ή το λίπος.
Τύποι
Σε πολλά πλαίσια, οι δύο κύριες κατηγορίες ορμονών φύλου είναι τα ανδρογόνα και τα οιστρογόνα, από τα οποία τα πιο σημαντικά ανθρώπινα παράγωγα είναι η τεστοστερόνη και η οιστραδιόλη, αντίστοιχα. Άλλα πλαίσια θα περιλαμβάνουν το προγεσταγόνο ως τρίτη κατηγορία στεροειδών φύλου, διαφορετικά από τα ανδρογόνα και τα οιστρογόνα. Η προγεστερόνη είναι το πιο σημαντικό και μοναδικό φυσικώς απαντώμενο ανθρώπινο προγεσταγόνο. Γενικά, τα ανδρογόνα θεωρούνται ανδρικές φυλετικές ορμόνες, αφού έχουν αρρενοποιητικές επιπτώσεις, ενώ τα οιστρογόνα και τα προγεσταγόνα θεωρούνται γυναικείες φυλετικές ορμόνες, αν και όλοι οι τύποι υπάρχουν σε κάθε φύλο σε διαφορετικά επίπεδα. Οι ορμόνες του φύλου περιλαμβάνουν:
- Προγεσταγόνα
- Πρεγνενολόνη → Προγεστερόνη → Αλλοπρεγνανοδιόνη → Αλλοπρεγνανολόνη
- 17α-υδροξυπρεγνενολόνη→ 17α-υδροξυπρογεστερόνη
- Ανδρογόνα
- Δευδροεπιανδροστερόνη → Ανδροστενεδιόνη → Ανδροστανεδιόνη → Ανδροστερόνη
- Ανδροστενεδιόλη → Τεστοστερόνη → Διυδροτεστοστερόνη → Ανδροστανεδιόλη
- Οιστρογόνα
- 2-υδροξυοιστρόνη ←16α υδροξυοιστρόνη
- 2-υδροξυοιστραδιόλη← Οιστραδιόλη → Οιστριόλη → Οιστετρόλη
- 2-Υδροξυοιστρόνη ← Οιστρόνη → 16α-Υδροξυοιστρόνη
- 2-Υδροξυοιστραδιόλη ← Οιστραδιόλη → Οιστριόλη → Οιστετρόλη
Συνθετικά στεροειδή φύλου
Υπάρχουν επίσης πολλά συνθετικά στεροειδή φύλου. Τα συνθετικά ανδρογόνα αναφέρονται συχνά ως αναβολικά στεροειδή. Συνθετικά οιστρογόνα και προγεστίνες χρησιμοποιούνται σε μεθόδους ορμονικής αντισύλληψης (hormonal contraception). Η αιθινυλοιστραδιόλη είναι ένα ημισυνθετικό οιστρογόνο. Συγκεκριμένες ενώσεις που έχουν μερική αγωνιστική δραστικότητα για υποδοχείς στεροειδών, και επομένως δρουν εν μέρει όπως οι φυσικές στεροειδείς ορμόνες, χρησιμοποιούνται σε ιατρικές καταστάσεις που απαιτούν θεραπεία με στεροειδές σε έναν τύπο κυττάρου, αλλά όπου συστηματικές επιδράσεις του συγκεκριμένου στεροειδούς σε ολόκληρους οργανισμούς είναι επιθυμητές μόνο εντός ορισμένων ορίων
