Ανώτατος Ηγέτης του Ιράν (περσικά: |رهبر معظم ایران| rahbar-e mo'azzam-e irān), ή Ανώτατος Θρησκευτικός Ηγέτης του Ιράν, σύμφωνα με το ιρανικό σύνταγμα, είναι ο αρχηγός κράτους του Ιράν. Ονομάζεται επίσης Ανώτατος Αρχηγός της Ισλαμικής Επανάστασης και Ανωτάτη Ηγετική Αρχή. Αποτελεί την ανώτατη διοικητική και θρησκευτική αρχή του Ιράν. Υπό τον έλεγχό του βρίσκονται ανάμεσα στα άλλα οι Ένοπλες Δυνάμεις, το Δικαστικό Σύστημα και η Κρατική Τηλεόραση. Είναι ανώτερος από τον Πρόεδρο του Ιράν.
Μερικά καθήκοντα και εξουσίες σύμφωνα με το Σύνταγμα
Ο ανώτατος ηγέτης σκιαγραφεί και επιβλέπει την εφαρμογή των «γενικών πολιτικών κατευθύνσεων της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν». Αναπληρώνεται από το Συμβούλιο των Κηδεμόνων, μία επιτροπή σημαινόντων ιερωμένων. Ο Ανώτατος Ηγέτης είναι και αρχιστράτηγος του στρατού όπως και αρχηγός των υπηρεσιών ασφαλείας και των μυστικών υπηρεσιών και είναι ο μόνος που δικαιούται να κηρύξει πόλεμο. Ηγείται προσωπικά του αυτόνομου στρατού των Φρουρών της ισλαμικής επανάστασης. Επίσης διορίζει και απομακρύνει τους επικεφαλής της δικαιοσύνης και των κρατικών ΜΜΕ. Τέλος, διορίζει επίσης έξι από τα δώδεκα μέλη του Συμβουλίου των Κηδεμόνων.
Εκλογή
Θεωρητικά, ο Ανώτατος Ηγέτης του Ιράν και τα μέλη του Συμβουλίου των Κηδεμόνων διορίζονται από μία Συνέλευση Εμπειρογνωμόνων, με βάση τα προσόντα και τη δημοτικότητα. Ωστόσο, όλοι οι υποψήφιοι για τη συνέλευση των εμπειρογνωμόνων, ο πρόεδρος και το κοινοβούλιο (Majlis), επιλέγονται από το Συμβούλιο των Φρουρών, του οποίου τα μέλη επιλέγονται από τον Ανώτατο Ηγέτη. Η συνέλευση ποτέ δεν έχει αμφισβητήσει τον Ανώτατο Ηγέτη.
Κύρος
Οποιαδήποτε προσβολή ή κριτική σε βάρος του Ανωτάτου Ηγέτη επισείει ποινή. Σε ορισμένες περιπτώσεις μέλη της συνέλευσης που άσκησαν κριτική στον Ανώτατο Ηγέτη έχασαν το αξίωμά τους και συνελήφθησαν.
Κατάλογος Ανώτατων Ηγετών
| Αρ. | Πορτρέτο | Όνομα (Γέννηση–Θάνατος) |
Θητεία | Εκλογή | Πρόεδρος/οι | Πολιτικό κόμμα | Σημειώσεις | ||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Ανάληψη καθηκόντων | Τέλος θητείας | Διάρκεια θητείας | |||||||
| 1 | Σάγιντ Ρουχολάχ Χομεϊνί
سیدروحالله خمینی |
3 Δεκεμβρίου 1979 | 3 Ιουνίου 1989 (Πέθανε εν ενεργεία) |
9 έτη, 6 μήνες | N/A | Λίστα:
|
N/A | Ηγέτης της Ιρανικής Επανάστασης του 1979 και ιδρυτής της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν. | |
| 2 | Σάγιντ Αλί Χαμενεΐ سیدعلی خامنهای (1939–2026) |
4 Ιουνίου 1989 | 28 Φεβρουαρίου 2026 (Δολοφονήθηκε εν ενεργεία) | 36 χρόνια, 8 μήνες και 24 ημέρες | 1989 | Λίστα:
Ο ίδιος
Ακμπάρ Χασεμί Ραφσαντζανί Μοχαμάντ Χαταμί Μαχμούντ Αχμαντινετζάντ Χασάν Ρουχανί Εμπραχίμ Ραϊσί Μοχαμάντ Μοχμπέρ (υπηρεσιακός) Μασούντ Πεζεσκιάν |
Υπηρέτησε προηγουμένως ως Πρόεδρος του Ιράν από το 1981 έως το θάνατο του Χομεϊνί. | ||
| 3 | Σάγιντ Μοτζταμπά Χαμενεΐ سید مجتبی حسینی خامنهای (1969–) |
8 Μαρτίου 2026 | Σήμερα | 6 μήνες και 27 ημέρες | 2026 | Λίστα:
|
|||
Προσωρινό Ηγετικό Συμβούλιο
Μετά την δολοφονία του Χαμενεΐ, σύμφωνα με το Άρθρο 111 του συντάγματος της Ισλαμικής Δημοκρατίας, ένα Προσωρινό Ηγετικό Συμβούλιο ανέλαβε τον ρόλο του Χαμενεΐ, εν αναμονή της εκλογής νέου Ανώτατου Ηγέτη. Το Προσωρινό Ηγετικό Συμβούλιο, όπως συγκροτήθηκε την 1η Μαρτίου 2026, αποτελούνταν από τον πρόεδρο Μασούντ Πεζεσκιάν, τον επικεφαλής της δικαιοσύνης Γκολάμ-Χοσεΐν Μοχσενί-Ετζέι και τον Αλιρεζά Αραφί του Συμβουλίου των Φρουρών. Όπως ανέφερε ο εκπρόσωπος του συμβουλίου σκοπιμότητας, Μοχσέν Ντεχναβί, σε ανάρτησή του στο X, το Συμβούλιο Διακρίσεως της Σκοπιμότητας εξέλεξε τον Αγιατολάχ, Αλιρεζά Αραφί ως προσωρινό αντικαταστάτη του Χαμενεΐ.
