Takai nyɛla Dagbaŋ kali wahi ni zaɣi yini. Takai nyɛla dabba mini paɣaba waa ka bɛ too wari li kuyiya, kpariyali puuni, paɣikpuɣibo, Amilya yiya ni din pahi pahi.Takai waa nyela wa shali din toi wari Ameriya yiya ni, Takai waa warimi ni zosimli ni dang ni bipula bin ni toi wa li dagbogn puli. Takai waa daa toi zooya ka did ngla nanim zaadili, Takai waa toi zooya ka warili damba Saha, napulo yi yoli di nam
Di taarihi
Takai nyɛla di pilgi Dagbaŋ 18th centuries Naa Aburu ni daa diri yani. O daa mali shili n chɛŋ baasari ni ɔ ti tʋh'fa o niriba ni maani ka o daa boli yani namo naa ni ŋbɛ bankanli n-bolli nachɛmba ka bɛ chɛŋ ti tɔɣʋ naɣ'biɛɣʋ tɔbʋla. Bassari naso ŋun daa boli o maŋ naɣ'biɛɣʋla.di. yuni naso ŋʋn daa diri bimbilla nam daa nyɛla n-yab naa nagtom kpema. O daa chɛ ka o tobʋ tohira daa chɛŋ ti sɔŋ n-yab naa aburu. Tɔb' tohira maa yuli n boodi n-yab bakpab' naa iddi issah. Naa aburu daa ʒirila o ti zonima kamaa Kori naa mahami, Sabal naa iddi issah, tolin naa doozʋ Andani Bavumlani nindoo. Bavumlani nindoo daa chɛnimi ka ʒiri o zuu, zuu nyɛli, ni o pakpɛŋ.ŋʋni n-daa yɛli maa vaa daŋ tooni ka ʒɛsuma koŋ dooʒɛɛ.Nanimpam daa chɛŋ tobʋmaa.
Naa Andani daa nyɛla savuligu naa laa saha. O gba daa ʒɛri o tobʋ tohira ka maa zoosali adu, achiri damba, ni savuligu yimahi naa nahi. Naa abu daa lan ʒɛrila baba zimliim ni oti sʋŋ tobumaa.
Tobʋmaa daa miya ti yahi n-yeb bakpab' naa iddi issah n daa labi kuli n-daa ti mali shɛli n lab na pohi kabi daa naa di nasara tobʋ maa ni.
Ni ka naa aburu daa yɛli, punpuŋʋ ti pa ŋmaa naɣ'biɛɣu zuɣʋ ŋɔ i ye kuli yiŋa I yan warila naɣ'biɛɣʋ n-teri tobʋ maa.
Ka naa andani gba daa tɛi tobʋ shɛli o daa tʋhi sati, salo daa ku pɛimi gulo o ti yɛn banla niriba maa zaa nyela o dimba. Ko daa bohira ye ka dimli maa yina. Ka be daa yelo dimli maa yɛnala o bɛini. Naa aburu daa yɛlo nanigooi n di yɛn kuhu maa.ni maa ni ka naa andani daa yɛli ni o yɛ kuna yɛŋɔ o yɛn warila naningooi. N-yeb bakpab' naa iddi issah gba daa yɛliya ni o yi kuna yiŋa o yɛn warila nimbieɣi buɣ'li suhiri manda ku yɛ polo.
Ben daa dɛri dari kunna bi daa mali bi tobu nimma daa tori taba nimaani ka takai daa pilgi dabgan.
.
