factograf
DAG
Sign in

Pregnancy

Pregnancy
All data from the card 11
Di yuli yaha
Gestation
Ashibti yaɣili
Obstetrics, midwifery
Nahingbana
Missed periods, tender breasts, nausea and vomiting, hunger, frequent urination
Dini diri Saha shɛli
~40 weeks from the last menstrual period
Din taɣiri ŋa na
Sexual intercourse, assisted reproductive technology
Vihibu sɔya
Pregnancy test
Tahibu sɔya
Birth control (including emergency contraception)
Tibibu
Prenatal care, abortion
Tima
Folic acid, iron supplements
Di yɔlibu biɛhigu ni
213 million (2012)
Di Kum
230,600 (2016)

Paɣapuli, nyɛla shɛba gba ni lahi booni shɛli puli, di nyɛla saha shɛli bia bee bihi ni piligiri nambu paɣa ni. Saha shɛŋa paɣaba nyɛla ban kpuɣiri puli ka di nyɛ bia bɔbugu kamani bihi ayi. Pɔi ka paɣa kpuɣi puli di tooi zooya ka di nyɛla o mini doo yɛn laɣim amaa ka nyɛ din gba ni tooi niŋ ni silimiinsi tabibi. Puli nyɛla di ni tooi naai ni dɔɣim ka bia maa mali alaafee, zaŋbahi, bikpaɣibu bee puli yihibu, bee bia kpiŋ dɔɣibu. Pɔi ka paɣa dɔɣi di nyɛla din tooi niŋdi bakoyi pihinahi bin din gbaai o sorilim bahigu saha (LMP). Din bɔŋɔ nyɛla din gari chira awɔi – (puli dabisa) di ni ka goli kom tooi nyɛ biɛɣ'pihita ni yini. Saha shɛŋa di nyɛla din tooi niŋdi bakoyi pihinahi ayi ka. Paɣapuli nyɛla din piligiri nira ni ʒikpoli pɔi ka di naayi lɛbigi bia hali ni o dɔɣim saha. Alaama shɛŋa din tooi beni puli piligu nyɛ sorilim naɣibu, biha baligibu, tiɛri kpuɣibu, tiɛri tibu, naŋgbantɔɣu n ti pahi dɔlim dɔlindi taligu. Paɣapuli ni tooi niŋ dihitabili ni paɣapuli zahindigu.

Puli nyɛla din pirigi ʒibuta zuɣu ka di zaɣ'yini kam nyɛ din naara ni chira ata. Tuuli chira ata maa shɛli nyɛ puli kpuɣibu, saha shɛli doo maa mania ni laɣim ni paɣa maa gali. Di yi niŋ ka di laɣim taba naai di nyɛla din yɛn chaŋ n ti dɔni paɣa bidɔɣiri sɔrigu ni, ni ka di yɛn leei ʒikpoli pɔi ka naayi leei bilɛɣu. Di tuuli chira ata ŋɔ ni, di tooi zooi pam ka pam ka paɣa maa kɔŋ puli maa be zaŋbahi (ʒikpoli bee ʒitali maa wurimbu bee bilɛɣu maa kpibu). Bin din gbaai chira ata din pahiri ayi maa ni, di tooi zooi ka bilɛɣu maa chani gindi ka ma maa wumdi li bee nyari di biɛrim. Di yi ti niŋ ka di paai bakoyi pihita ayi ka, kalinli din gari kɔbigi puuni vaabu pihiwɔi bilɛri nyɛla ban ni tooi niŋ nyɛvuli di yi niŋ ka bɛ yina bidɔɣiri sɔrigu maa ni na ka nyɛ ashibiti lihiri suŋ.

Paɣa ashibiti ni chandi ka bɛ ti lihiri o pɔi ni dɔɣim nyɛla din kpaŋsiri paɣa maa alaafee dɔɣibu. Paɣa ashibiti ni chandi ka bɛ ti lihiri o shɛŋa nyɛ tim yuli booni "folic acid" valibu, tima yiriŋyiriŋ valibu, taba nyubu, dam nyubu, saha kam diɛma diɛmbu, ʒim zahimbu ni din kam pahi. Daliri shɛŋa din tooi damdi puli nyɛ ʒiduli, shikiri dɔru, tiɛri kpuɣibu mini tiɛri tibu yaɣiyi. Din nyɛ shɛm nyɛla dɔɣim tooi nyɛla din piligiri paɣa di "saha yi ti paai". Bilɛri shɛba bɛ ni tooi dɔɣira pɔi ni puli maa bakoyi pihita ni ayopɔin nyɛla bɛ booni shɛli "pɔi ni dɔɣibu saha" ka nyɛ din tooi mali yɛligola bee yɛlimɔɣisira zaŋ n ti bilɛɣu maa alaafee. Bilɛri shɛba bɛ ni dɔɣi bin din gbaai bakoyi pihita ni ayopɔin zaŋ chaŋ bakoyi pihinahi yini ka nyɛla bɛ ni booni shɛli "daŋ dɔɣibu" ka bɛ ni dɔɣi bilɛri shɛba bin din gbaai bakoyi pihinahi yini ka zaŋ chaŋ pihinahi ni yini dali nyɛla bɛ ni booni shɛli "viɛnyɛla dɔɣibu saha".

Kalinli kamani miliyɔŋ kɔbishee ni pinaata paɣaba nyɛla ban daa kpuɣi puli yuuni ka lala kalinli maa puuni miliyɔŋ kɔbigi ni pihiwɔi (ka di zani kɔbigi puuni vaabu pihiwɔi yini ka) nyɛ din daa yina tiŋgbani shɛŋa din na nyari lɛbigimsim ni ka miliyɔŋ pishi ni ata (ka di zani kɔbigi puuni vaabu pin'yini) nyɛ din daa yina tiŋgbani shɛŋa din pun nya lɛbigimsim ni. Lala kalinli maa puuni paɣaba ban daa kpuɣi puli ka nyɛ bin din gbaai yuun pinaanu zaŋ chaŋ yuun pihinahi ni anahi daa nyɛla kɔbigi ni pihita ni ata paɣaba tɔhili puuni. Kamani kɔbigi puuni vaabu pia zaŋ chaŋ vaabu pinaanu puli lala kalinli ŋɔ puuni daa nyɛla saɣim.

Read next

In 164 languages

dagAfrikaansAlemannischaragonésالعربيةمصرىঅসমীয়াasturianuazərbaycancaتۆرکجهбашҡортсаBasa BaližemaitėškaBikol Centralбеларуская (тарашкевіца)беларускаяBetawiбългарскиBanjarবাংলাབོད་ཡིགbrezhonegbosanskiбуряадcatalà閩東語 / Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄нохчийнکوردیčeštinaчӑвашлаCymraegdanskDeutschΕλληνικάemiliàn e rumagnòlEnglishEsperantoespañoleestieuskaraفارسیmfantsesuomivõrofrançaisFryskGaeilgekriyòl gwiyannenGàidhliggalegoAvañe'ẽगोंयची कोंकणी / Gõychi KonknniGhanaian PidginHausaעבריתहिन्दीFiji HindihrvatskiKreyòl ayisyenmagyarհայերենinterlinguaBahasa IndonesiaInterlingueIgboIlokanoIdoíslenskaitaliano日本語PatoisJawaქართულიTaqbaylitқазақшаಕನ್ನಡ한국어کٲشُرkurdîkernowekкыргызчаLatinaLëtzebuergeschLugandaLimburgslombardlingálalietuviųlatviešuMadhurâMalagasyMinangkabauмакедонскиമലയാളംмонголमराठीBahasa Melayuမြန်မာဘာသာPlattdüütschनेपालीNederlandsnorsk nynorsknorskChi-Chewaoccitanଓଡ଼ିଆਪੰਜਾਬੀKapampanganpolskiPiemontèisپنجابیportuguêsRuna SimiromânăрусскийрусиньскыйIkinyarwandaᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤsicilianuScotsسنڌيsrpskohrvatski / српскохрватскиසිංහලSimple EnglishslovenčinaslovenščinachiShonaSoomaaligashqipсрпски / srpskiSiSwatiSesothoSundasvenskaKiswahiliꠍꠤꠟꠐꠤSakizayaதமிழ்ತುಳುతెలుగుтоҷикӣไทยትግርኛTürkmençeTagalogSetswanaTürkçeтатарча / tatarçaTwiукраїнськаاردوoʻzbekcha / ўзбекчаvènetoTiếng ViệtwalonWinaray吴语მარგალურიייִדישYorùbá閩南語 / Bân-lâm-gí粵語中文isiZulu

Text from Wikipedia, CC BY-SA 4.0 · Source article