بلوورناسی یان بلورناسی (بە ئینگلیزی: Crystallography) لقێکە لە زانست کە تەرخانکراوە بۆ لێکۆڵینەوە لە پێکھاتەی گەردی، کریستاڵی و تایبەتمەندێتییەکانیان. وشەی کڕیستاڵۆگرافی لە زمانەوانیی یۆنانی کۆنەوە ھاتووە؛ کە (κρύσταλλος - krústallos) بە واتای «سەھۆڵی ڕوون یان بەردە بلوور» و (γράφειν - gráphein) بە واتای «نووسین یان تۆمارکردن» دێت. لە تەممووزی ٢٠١٢دا، نەتەوە یەکگرتووەکان گرنگیی ئەم زانستەی ڕاگەیاند و ساڵی ٢٠١٤ی وەک «ساڵی نێودەوڵەتیی بلوورناسی» دەستنیشان کرد.
بوارەکانی لێکۆڵینەوە
بلوورناسی بابەتێکی بەرفراوانە و چەندین بواری سەرەکی لەخۆدەگرێت:
- پشکنینی تیشکی ئێکس (X-ray crystallography): بەکارھێنانی پەرشبوونەوەی تیشکی ئێکس لەسەر ئاستی گەردیلەیی بۆ دیاریکردنی شوێنی وردی گەردیلەکان و چڕیی ئەلیکترۆنەکان.
- ئەندازەی کریستاڵی: خوێندنی بیرکاریانەی شێوەی ئەندازەیی کڕیستاڵەکان، بەوانەشەوە کە خولی نین (Quasicrystals).
- وێنەگرتنی ئاڕاستەیی: بەکارھێنانی ئامرازی تاقیکاری لەسەر ئاستی گەورەتر بۆ پشکنینی سنووری دەنکۆڵەکان لەناو ماددەکاندا.
ئەم زانستە ڕۆڵێکی سەرەکی و بنەڕەتی دەگێڕێت لە پێشکەوتنەکانی بواری ژینناسی، کیمیا، و فیزیا.
سەرچاوەکان
- Chapuis, Gervais (ed.). "Online Dictionary of Crystallography". International Union of Crystallography.
- UN announcement "International Year of Crystallography". iycr2014.org. 12 July 2012.
- International Union of Crystallography. "IUCrJ Scope." IUCr Journals.
دەروازەی فیزیک
دەروازەی کیمیا
دەروازەی زانستی ماددە
