factograf
CEB

Israel

Israel

Key facts

adlaw sa pagkatukodMayo 14, 1948
halimbawà saNasod, rehyon
kontinenteAsya
Bangyaw
Bangyaw
Timailhan
Timailhan
Nahimutangan
Nahimutangan
3 images
Kining artikulo bahin sa nasod. Alang sa taong gigikanan sa kining ngalan, tan-awa ang Jacob.

Ang Estado sa Israel (Inebreo: מדינת ישראל, Medinat Yisra’el; Inarabigo: دولة إسرائيل, Dawlat Isrā'īl) usa ka nasod sa habagatang Levant nga rehiyon sa Kasadpang Asya. Giutlanan kini sa Libano sa amihanan, Siria sa amihanan-sidlakan, Hordanya sa sidlakan, Dagat Pula sa habagatan, Ehipto sa habagatan-kasadpan, Mediteraneo sa kasadpan, ug sa mga teritoryo sa Palestina: ang Kasadpang Pampang sa sidlakan ug ang Gaza Strip sa habagatan-kasadpan. Ang Tel Aviv mao ang labing dako nga dakbayan ug kaulohan sa pinansyal, ekonomikanhon, ug teknolohiya sa Israel, samtang ang lingkoranan niini sa kagamhanan anaa sa giproklamar nga kaulohan niini sa Herusalen, bisan pa ang soberanya sa Israel sa Sidlakang Herusalen wala mailhi sa tibuok kalibotan.

Ang Israel anaa sa usa ka dapit nga gitawag kaniadto og Canaan, Palestina, ug ang Yutang Balaan (Holy Land). Sa paglabay sa panahon, gimandoan kini sa daghang mga imperyo ug mga grupo sama sa mga Asiryanhon, Babilonyanhon, Romano, ug Otomano. Sa napuloan-1800, mitubo ang Siyonismo sa Uropa, nga ganahan og yutang natawhan alang sa mga Hudíyo. Sa Unang Gubat sa Kalibotan, gisuportahan sa Britanya ang kining ideya. Human sa gubat, gikontrol sa Britanya ang Palestina. Daghan pang mga Hudiyo ang nangabot, ug nagkahinungdan og mga panagsumpaki ngadto sa mga Arabo. Niadtong 1947, nagplano ang Tinipong Kanasuran (UN) sa pagbahin sa Palestina, nagkahinungdan og usa ka panagsumpaki sa taliwala sa mga Hudiyo ug mga Arabo.

Niadtong ika 14 sa Mayo 1948, ang Israel nahimong usa ka nasod, ug pagkasunod adlaw, miatake ang mga Arabong nasod. Pagkahuman sa gubat, ang mga utlanan sa Israel gipahimutang, apan ang Hordyan ug Ehipto nakakuha og yuta. Niadtong 1967, ang Israel nakadaog og mas daghang yuta sa usa ka gubat ug mitukod og mga pinuy-anan didto, nga giingon sa kadaghanan mao'y “ilegal”. Giilog usab sa Israel ang Sidlakang Herusalen ug ang Golan Heights. Nakigdait ang Israel sa Ehipto ug Hordyan ug bag-o lang sa pipila ka mga Arabong nasod. Apan ang mga panagsumpaki sa Palestina nagpadayon gihapon, ug ang Israel nag-atubang sa pagsaway tungod sa mga gipangbuhat niini batok kanila.

Ang Israel naggamit og sistemang parliamentaryo diin ang punong ministro, nga gipili sa Knesset, nangulo sa gamhanan sa Israel. Apil ang usa ka dako nga ekonomiya sa Tungang Sidlakan ug mga taas nga sumbanan sa pagpuyo sa nasod, usa kini sa mga labing adunahan ug labing abante nga nasod sa teknolohiya. Sukad sa 2010, usa kini ka sakop sa OECD, ug ang kamulupyohan niini hapit sa 10 ka milyon niadtong tuig 2023, lakip ang mga Arabo.

Read next

In 293 languages

cebаԥсшәаAcèhадыгабзэAfrikaansAlemannischአማርኛPangcaharagonésÆngliscOboloअंगिकाالعربيةܐܪܡܝܐالدارجةمصرىঅসমীয়াasturianuаварअवधीAymar aruazərbaycancaتۆرکجهбашҡортсаBasa BaliBoarischžemaitėškaBatak TobaBikol Centralбеларуская (тарашкевіца)беларускаяBetawiбългарскиभोजपुरीBislamaပအိုဝ်ႏဘာႏသာႏbamanankanবাংলাབོད་ཡིགবিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরীbrezhonegbosanskiбуряадcatalà閩東語 / Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄нохчийнChamoruᏣᎳᎩکوردیcorsuqırımtatarcačeštinakaszëbscziсловѣньскъ / ⰔⰎⰑⰂⰡⰐⰠⰔⰍⰟчӑвашлаCymraegdanskdagbanliDeutschZazakidolnoserbskiKadazandusunडोटेलीދިވެހިބަސްཇོང་ཁΕλληνικάEnglishEsperantoespañoleestieuskaraestremeñuفارسیFulfuldesuomivõroNa Vosa VakavitiføroysktfrançaisarpetanNordfriiskfurlanFryskGaeilgeGagauz贛語kriyòl gwiyannenGàidhliggalegoگیلکیAvañe'ẽगोंयची कोंकणी / Gõychi KonknniBahasa Hulontalo𐌲𐌿𐍄𐌹𐍃𐌺ગુજરાતીwayuunaikiGaelgHausa客家語 / Hak-kâ-ngîHawaiʻiעבריתहिन्दीFiji HindihrvatskihornjoserbsceKreyòl ayisyenmagyarհայերենԱրեւմտահայերէնinterlinguaJaku IbanBahasa IndonesiaInterlingueIgboIlokanoгӀалгӀайIdoíslenskamedžuslovjanskyitalianoᐃᓄᒃᑎᑐᑦ / inuktitut日本語Patoisla .lojban.JawaქართულიQaraqalpaqshaTaqbaylitJjuадыгэбзэKabɩyɛTyapKongoGĩkũyũқазақшаភាសាខ្មែរಕನ್ನಡYerwa Kanuri한국어перем комиکٲشُرRipoarischkurdîкомиkernowekкыргызчаLatinaLadinoLëtzebuergeschлезгиLingua Franca NovaLimburgsLigureLadinlombardlingálaລາວlietuviųlatgaļulatviešuMadhurâमगहीमैथिलीBasa BanyumasanмокшеньMalagasyолык марийMāoriMinangkabauмакедонскиമലയാളംмонголꯃꯤꯇꯩ ꯂꯣꯟဘာသာမန်मराठीBahasa MelayuMaltiMirandésမြန်မာဘာသာэрзяньمازِرونیNapulitanoNedersaksiesPlattdüütschनेपालीनेपाल भाषाLi NihaNederlandsnorsk nynorsknorskNovialߒߞߏSesotho sa LeboaDiné bizaadoccitanlivvinkarjalaOromooଓଡ଼ିଆиронਪੰਜਾਬੀKapampanganPapiamentuPicardPälzischpolskiPiemontèisپنجابیΠοντιακάپښتوportuguêspinayuananRuna Simiromani čhibromânăarmãneashtitarandíneрусскийрусиньскыйIkinyarwandaसंस्कृतम्саха тылаᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤsardusicilianuScotsسنڌيdavvisámegiellasrpskohrvatski / српскохрватскиTaclḥitတႆးසිංහලSimple EnglishslovenčinaسرائیکیslovenščinaGagana SamoaanarâškielâchiShonaSoomaaligashqipсрпски / srpskiSranantongoSiSwatiSeelterskSundasvenskaKiswahiliꠍꠤꠟꠐꠤślůnskiSakizayaதமிழ்TayalತುಳುతెలుగుtetunтоҷикӣไทยትግሬTürkmençeTagalogtolışilea faka-Tongatoki ponaTok PisinTürkçeSeediqтатарча / tatarçachiTumbukaудмуртئۇيغۇرچە / Uyghurcheукраїнськаاردوoʻzbekcha / ўзбекчаvènetovepsän kel’Tiếng ViệtWest-VlamsVolapükwalonWinarayWolof吴语მარგალურიייִדישYorùbáVahcuenghZeêuwsⵜⴰⵎⴰⵣⵉⵖⵜ ⵜⴰⵏⴰⵡⴰⵢⵜ文言閩南語 / Bân-lâm-gí粵語中文isiZulu

Text from Wikipedia, CC BY-SA 4.0 · Source article