Dunav (njemački: Donau; mađarski: Duna; slovenski: Donava; slovački: Dunaj; ukrajinski: Дунай; bugarski: Дунав; rumunski: Dunărea) jest rijeka u srednjoj i istočnoj Evropi. Nakon Volge druga je najduža rijeka u Evropi (2860 km). Bio je dugogodišnja granica Rimskog Carstva, a danas teče kroz deset država. Najvećim dijelom protječe kroz srednju Evropu, a kao pogranična rijeka protječe kroz Njemačku (7% površine sliva), Austriju (10%), Slovačku (5,9%), Mađarsku (11,6%), Hrvatsku (4,4%), Srbiju (10,2%), Bugarsku (5,9%), Rumuniju (29%), Moldaviju (1,6%; samo približno 480 m) i Ukrajinu (dio delte). Ulijeva se u Crno more.
Od antičkih vremena tradicionalna je trgovačka ruta. Danas je plovan u dužini 2415 km. Također je važan izvor hidroenergije i pitke vode.
Etimologija
Geografija
Kvalificiran je kao međunarodni plovni put, a nastaje u gorju Schwarzwald u Njemačkoj kod Donaueschingena od manjih rijeka Brigacha i Brega. Zatim teče približno 2730 km, protječući kroz četiri glavna grada: Beč, Bratislavu, Budimpeštu (u blizini koje pravi veliku okuku, mijenjajući smjer toka zapad-istok u sjever-jug) i Beograd prije ušća u Crno more; ušće je velika delta, čiji veći dio pripada Rumuniji, a manji Ukrajini.
Hidrološka stanica: Ušće Dunava (podaci izračunati kroz 15 godina)
Sliv
Osim država kroz koje teče ili u kojima je pogranična rijeka, sliv Dunava uključuje dijelove još devet država: Bosne i Hercegovine (4,6%), Češke (2,9%), Slovenije (2%), Crne Gore (0,9%), Švicarske (0,2%), Italije (<0,1%), Poljske (<0,1%), Sjeverne Makedonije (<0,1%) i Albanije (<0,1%). Površina sliva iznosi 801.463 km2. Najviša tačka u slivu Dunava jest Piz Bernina na granici između Italije i Švicarske (4.049 m).
Pritoke
Tisa, Prut, Sava, Drava, Olt, Siret i Inn duži su od 500 km. Rijeke s protokom većim od 500 m³/s jesu Sava, Tisa, Inn i Drava.
| Pritoka | km od ušća | Strana D / L |
Dužina (km) |
Protok (m³/s) |
Napomene |
|---|---|---|---|---|---|
| Iller | 2.587,9 | D | 147 | 71 | Na ušću nosi više vode od Dunava |
| Lech | 2.496,4 | D | 264 | 114 | |
| Isar | 2.281,7 | D | 295 | 175 | |
| Inn | 2.225,2 | D | 518 | 738 | Na ušću i širi i bogatiji vodom od Dunava |
| Traun | 2.125 | D | 153 | 135 | |
| Enns | 2.111,8 | D | 254 | 195 | |
| Leitha | ≈ 1.830 | D | 180 | 10 | Ulijeva se u rukavac Mošonski Dunav |
| Raab | 1.794 | D | 250 | 18 | |
| Kapos | ≈ 1.498 | D | 113 | 4,4 | |
| Drava | 1382,5 | D | 749 | 670 | |
| Sava | ≈ 1.170 | D | 945 | 1.722 | Vodom najbogatija pritoka Dunava i najduža od desnih |
| Velika Morava | 1.104,5 | D | 185 | 255 | |
| Timok | 845,7 | D | 203 | 24 | |
| Iskar | 637 | D | 368 | 54 | |
| Jantra | 536,7 | D | 285 | 47 | |
| Altmühl | 2.411,6 | L | 220 | 16 | |
| Naab | 2.385,3 | L | 165 | 50 | |
| Regen | 2.379,2 | L | 169 | 40 | |
| Kamp | ≈ 1.985 | L | 153 | 9 | |
| March | 1.880,3 | L | 358 | 109 | |
| Váh | 1.765,8 | L | 403 | 152 | |
| Hron | 1.716 | L | 298 | 55 | |
| Ipeľ | 1.708,2 | L | 233 | 21 | |
| Tisa | 1.214,5 | L | 1.308 | 813 | Najduža pritoka Dunava |
| Tamiš | ≈ 1.150 | L | 340 | 47 | |
| Jiu | 691,6 | L | 331 | 94 | |
| Olt | 600,6 | L | 737 | 190 | |
| Vedea | ≈ 530 | L | 224 | 12 | |
| Argeș | 432 | L | 327 | 73 | |
| Ialomița | 231,1 | L | 417 | 40 | |
| Siret | 155,1 | L | 596 | 230 | |
| Prut | 134,1 | L | 953 | 110 | |
Gradovi
(* = glavni grad)
- Donaueschingen
- Geisingen
- Tuttlingen
- Fridingen
- Sigmaringen
- Mengen
- Riedlingen
- Ehingen an der Donau
- Ulm
- Neu-Ulm
- Günzburg
- Dillingen an der Donau
- Donauwörth
- Neuburg an der Donau
- Ingolstadt
- Kelheim
- Regensburg
- Straubing
- Deggendorf
- Vilshofen an der Donau
- Passau
- Linz
- Steyregg
- Grein
- Ybbs an der Donau
- Melk
- Dürnstein
- Mautern an der Donau
- Krems an der Donau
- Tulln
- Stockerau
- Korneuburg
- Klosterneuburg
- Beč*
- Hainburg an der Donau
- Bratislava*
- Komárno
- Štúrovo
- Győr
- Komárom
- Esztergom
- Visegrád
- Vác
- Budimpešta*
- Dunaújváros
- Paks
- Kalocsa
- Baja
- Mohács
- Drobeta Turnu Severin
- Brăila
- Galați
- Tulcea
- Vidin
- Ruse
- Reni
- Izmail
Ekologija
Ramsarska područja
Močvarni kompleks duž Dunava čini prirodno jedinstvo tri ramsarska lokaliteta: Gemenc u Mađarskoj, Kopački rit u Hrvatskoj i Gornje Podunavlje u Srbiji.
Vanjski linkovi
- Nastavni film: Plovidba rijekom Dunavom (MOS i VS – zvanični YouTube kanal)
- "Profesionalci: Milan Grubor – kapetan unutrašnje plovidbe" (RTS prikazuje na YouTube – zvanični kanal)
- "Eko perspektive: Život kraj Dunava" (Obrazovno-naučni program RTS-a – zvanični YouTube kanal)
- Mato-Miško Govedarević, profesionalni alas (RTS prikazuje – zvanični YouTube kanal)]
- Tvrđave na Dunavu (Kulturno-umjetnički program RTS-a – zvanični YouTube kanal)
