Ar Colt M1911 zo ur bistolenn damaotomatek stadunanat dezhi ur blatinenn un-ober. Awenet he deus kalz pistolennoù damaotomatek modern ha brudet-tre eo e bed an armoù-tan. Arm-dorn standart an U.S. Army eo bet e-pad 74 vloaz eus 1911 betek 1985, a-raok e vije kemeret e blas gant ar Beretta 92. Ar braz eus ar skouerennoù zo bet produet gant ar Colt's Patent Fire Arms Manufacturing Company e Hartford (Connecticut).
Deskrivadur
Ar Colt M1911 a ya en-dro dre argil berr ar c'hanol. Kambret e oa da gentañ e .45 ACP, ha gellout a rae he c'harger fiñv degemer 7 kartouchenn. Ur c'houch reoliek a zo war he c'hulasenn, hag ul loc'henn surentez a-dreñv he dornell: a-drugarez dezhañ, ar bistolenn n'hall ket tennañ ma ne vez ket tapet e dorn un den bennak.
Istor hag implij
Savet e voe an arm diwar c'houlenn soudarded stadunanat a dalas etre 1899 ha 1913 ouzh stourmerien voro, da vare ar brezel a-enep Filipinez. Re wan e oa ar c'halibr.38 implijet en armoù-dorn betek-neuze evit ehaniñ trumm un enebour o kargañ, hervez Stadunaniz. Ur gartouchenn nevez, ar.45 ACP, a voe savet neuze gant John Moses Browning, er memes koulz hag ar bistolenn, a voe choazet evel arm standart gant an US Ordnance Department d'an 29 a viz Meurzh 1911 a-raok e krogje ar produiñ d'an 28 a viz Kerzu er memes bloaz.
Implijet e veze e-pad ar Brezel-bed Kentañ gant ar Stadoù-Unanet. Etre 1911 ha dibenn ar brezel-se e voe produet ouzhpenn ur milion a skouerennoù anezhi. E 1926 e voe modernizaet hag andanvet M1911A1. Ouzhpenn 1,3 milion a skouerennoù a voe produet e-pad an Eil Brezel-bed gant Colt hag embregerezhioù all evel Remington.
Implijet eo bet e brezelioù brasañ an XXvet kantved: Brezel-bed Kentañ, Eil Brezel-bed, Brezel Korea, Brezel Aljeria, Brezel Indez-Sina, Brezel Viêt Nam hag all. Ar Beretta M9 he deus kemeret he flas evel arm-dorn standart kalz rannoù eus an US Army er bloavezhioù 1980. Kambret e oa ar Colt M1911 orin e.45 ACP, met adstummoù pe kopiennoù a gaver bremañ e .38 Super Auto, .40 S&W, 10 mm Auto ha 9 mm Parabellum, dreist-holl abaoe eo echu brevedoù an arm hervez lezenn. Implijet gant armeoù pe polisoù er bed a-bezh hiziv an deiz.
Skouerennoù kinklet
Da vare an Eil Brezel-bed e voe kinklet plakennoù-lamm kalz pistolennoù M1911 gant soudarded stadunanat dre ma oant aes da cheñch. Tri seurt plakennoù kinklet a veze gwelet e-lec'h ar re orin e koad:
- reoù e gwer kregen;
- reoù e olifant, keroc'h ha raloc'h;
- reoù e polimetakrilat metil (anvet boas Plexiglas) savet a-drugarez da werennoù-dal ar c'hirri-nij. Dre ma oant treuzwelus e c'halle bezañ silet dindane skeudennoù a oa peurliesañ reoù aktourezed pe pin-ups, peotramant stag ouzh istor personel an hini a zouge anezhe (ur vedalenn, un anv, un ael pe ul loen da skouer).
Er sevenadur
Ar Colt M1911 a c'haller gwelet pe implijout e kantadoù a filmoù, stiradoù ha c'hoarioù video, abalamour d'he implij stank e brezelioù an XXvet kantved. Gwelet e vez a-dost, da skouer, etre daouarn Tom Hanks (John H. Miller) e dibenn ar film Saving Private Ryan (1998), ma klask distruj un tank alaman ganti.
Choazet eo bet evel arm ofisiel stad Utah e 2011, gant ar gouarnour Gary Herbert.
Levrlennadur
- (en) Jean Huon, The Colt M1911.45 Automatic Pistol, Schiffer Publishing, 2019, 80 p., ISBN 978-0764358258
- Rann an Ordrenañs, USA, Deskrivadur ar bistolenn M1911, Ar Granenn, 2022 (troidigezh levrig an arme stadunanat war an arm)
- (en) Dick Riley, Colt M1911: War, Design, Service, and the Story of America’s Iconic Sidearm, 2026, 144 p., ISBN 979-8186909682
