factograf
SCN
Sign in

Furmentu

Furmentu

Furmentu (o frummentu) è lu nomu ginèricu pi nnicari arcuni speci dû gèniri Triticum dâ famigghia dî Graminacei.

È usatu pi nnicari sia la chianta ca li cariòssiti di tali chianti.

Sistimàtica

Campu curtivatu a furmentu
Campu curtivatu a furmentu

Lu gèniri si suddividi 'n diversi speci, tra cui:

  • Triticum aestivum - granu tìnniru
  • Triticum beoticum - farru
  • Triticum durum – granu duru: urigginariu di l'Àfrica miditirrània, dâ Grecia e di l'Etiopia
  • Triticum monococcum - farràggini: urigginariu di l'Asia Minuri
  • Triticum polonicum -
  • Triticum sativum - granu tìnniru: urigginariu di l'Asia sud-uccidintali
  • Triticum vulgare – granu tìnniru: urigginariu di l'Asia sud-uccidintali

Alimintazzioni

Lu granu duru e lu granu tìnniru sunnu utilizzati pi l'alimintazzioni umana (vidi). Lu granu duru cunteni cchiù prutiini di chiddu tìnniru. Lu granu duru pruduci sìmuli e simulati dî grànuli grossi cu spìculi netti, mentri dû granu tìnniru s'uttennu farini dî grànuli tunniggianti. Lu granu duru è utilizzatu pâ pruduzzioni di pasta alimintaria (e macari di pani), chiddu tìnniru di pani o di pasta a l'ovu.

Cultivazzioni

La chianta dû furmentu è cunziddirata <<sfruttanti>> e veni abbicinnata cu culturi di rinnovu (granuturcu, barbabiètula) e di liguminusi furaggeri (erba mêdica, trifogghiu, ecc.).

Tècnica culturali

Lu tirrenu veni prima priparatu cu n'aratura a media prufunnitati (30-40 cm), appoi erpicatu p'affinàrinni la supirfici, e nfini cuncimatu. La sèmina s'effèttua a uttùviru cu na <<siminatrici di pricisioni>>, ca distribbuisci li chicchi 'n fili paralleli picca distanziati, ntirrànnuli a na prufunnitati riulari di 2-3 cm (p'ogni èttaru sunnu nicissari 2 q di sumenzi). Àutri lavurazzioni sunnu la cuncimazzioni mmirnali, la rullatura dû tirrenu pi riaccustari li ràdichi e lu diservu chìmicu a frivaru pi distrujiri l'erbi nfistanti. La chianta si sviluppa lestamenti 'n primavera e junci n'autizza pari a 80-150 cm; a jugnu li spichi sunnu maturi e pronti pâ ricota.

La ricota

Cunzisti ntô tagghiu dâ chianta (mititura) e ntâ siparazzioni dî chicchi dâ pagghia e dâ pula (tribbiatura). 'N gèniri sti dui upirazzioni sunnu svolti cuntimpuraniamenti, cu lu mpiegu di na metritrebbia.

Qualitati

Ntê riggiuni a clima timpiratu friddu, si cultiva lu furmentu <<tìnniru>>: li cariòssidi cuntennu na sustanza janca e farinusa, di cui si ricava la farina. Ntê riggiuni a clima timpiratu càudu, si cultiva mmeci lu furmentu <<duru>>: li cariòssidi sunnu vìtrii e dùnanu na farina granulusa (ditta sìmula). Li risi p'èttaru vàrianu dî 30-35 q pû granu tìnniru, ê 20-25 q pû granu duru.

Storia

Li primi classificazzioni foru chiddi fatti di Varruni e di Tiufrastu. Na distinzioni cchiù pricisa vinni però fatta sulu ntô 1719 da M. P. Tournefort e, attraversu chiddi succissivi di Percival (1921), di Vavilov e di Becker, s'è junti a na sistimàtica suddisfacenti dû gèniri.

Read next

In 172 languages

scnAfrikaansAlemannischአማርኛPangcaharagonésअंगिकाالعربيةܐܪܡܝܐمصرىঅসমীয়াasturianuअवधीتۆرکجهбашҡортсаBasa BaliBoarischžemaitėškaBikol Centralбеларуская (тарашкевіца)Betawiбългарскиभोजपुरीবাংলাབོད་ཡིགbrezhonegbosanskiбуряадcatalà閩東語 / Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄нохчийнکوردیčeštinaчӑвашлаCymraegdanskDeutschZazakiडोटेलीދިވެހިބަސްΕλληνικάEnglishEsperantoespañoleestieuskaraفارسیsuomivõroNa Vosa VakavitiføroysktfrançaisNordfriiskfurlan贛語kriyòl gwiyannengalegoAvañe'ẽગુજરાતીעבריתहिन्दीFiji HindihrvatskihornjoserbsceKreyòl ayisyenmagyarinterlinguaBahasa IndonesiaꆇꉙIlokanoIdoíslenskaitaliano日本語PatoisქართულიTaqbaylitKabɩyɛKumoringқазақшаಕನ್ನಡYerwa Kanuri한국어kernowekLatinaLëtzebuergeschлаккуLingua Franca NovaLimburgsLigureLadinlombardlietuviųlatviešuमैथिलीMalagasyмакедонскиമലയാളംмонголमराठीкырык марыBahasa MelayuMirandésမြန်မာဘာသာمازِرونیNapulitanoPlattdüütschनेपालीनेपाल भाषाNederlandsnorsk nynorsknorskDiné bizaadoccitanиронਪੰਜਾਬੀKapampanganPicardDeitschpolskiPiemontèisپنجابیپښتوportuguêsromani čhibromânăarmãneashtiрускирусскийрусиньскыйᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤScotsسنڌيsrpskohrvatski / српскохрватскиTaclḥitසිංහලSimple EnglishslovenčinaslovenščinachiShonaSoomaaligashqipсрпски / srpskiSeelterskSundasvenskaKiswahiliதமிழ்ತುಳುతెలుగుтоҷикӣไทยTagalogtoki ponaTürkçeтатарча / tatarçaтыва дылئۇيغۇرچە / Uyghurcheукраїнськаاردوoʻzbekcha / ўзбекчаvènetovepsän kel’Tiếng ViệtWest-VlamswalonWinaray吴语ייִדיש閩南語 / Bân-lâm-gí粵語中文

Text from Wikipedia, CC BY-SA 4.0 · Source article