Ipsylon (ypsilon, stgr. ὖψιλόν, nw.gr. ύψιλον, pisana Υυ lub ϒ) – dwudziesta litera alfabetu greckiego. W greckim systemie liczbowym oznacza liczbę 400.
Wymowa
W grece archaicznej litera ipsylon wymawiana była jako [u]. Później, w klasycznej, zaczęto ją wymawiać jako [y], przynajmniej do roku 1030. We współczesnej grece wymawiana jest jako [i]. Oprócz tego tworzy dwuznak ου wymawiany jako [u]. Z kolei w połączeniach αυ i ευ wymawiana jest jako [v] lub [f] jeśli stoi odpowiednio przed spółgłoską dźwięczną lub bezdźwięczną.
Użycie jako symbolu
Υ
- Mezon ypsilon. Zapis za pomocą symbolu
pozwala na uniknięcie pomylenia z łacińską literą Y, będącą symbolem hiperładunku.
- Formalny symbol funkcji zmiany stanu w blockchainie Ethereum.
- Mezon ypsilon. Zapis za pomocą symbolu
υ
(brak)
Ipsylon w kulturze
- Kropka nad ypsylonem – poemat Edwarda Stachury z 1975 r. ze słynnym mistyczno-groteskowym refrenem – pomóż wspomóż dopomóż wyjątku czuły, odeprzeć tłumnie armie reguły,
- Ypsilon – samochód osobowy Lancia, którego premiera odbyła się jesienią 1995
Kodowanie
W Unicode litera jest zakodowana:
| Znak | Unicode | Kod HTML | Nazwa unikodowa | Nazwa polska |
|---|---|---|---|---|
| Υ | U+03A5 | Υ lub Υ lub Υ
|
GREEK CAPITAL LETTER UPSILON | wielka litera grecka ipsylon |
| υ | U+03C5 | υ lub υ lub υ
|
GREEK SMALL LETTER UPSILON | mała litera grecka ipsylon |
W LaTeX-u w trybie matematycznym używa się znacznika:
| Znak | LaTeX |
|---|---|
 |
\Upsilon
|
 |
\upsilon
|
